ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଉପରେ, ଯାହାର ମୁହଁରେ ଦୁଇଟି କୁଣ୍ଡଳ ଚମକୁଥିଲା, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ରାତିର ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ହେ ମହାବଳୀ, ଏହି ରାକ୍ଷସ କିଏ, ଯାହାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ବାନର ଭୟରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡିବା ପରେ, ବିଭୀଷଣ ନିଜ ମହାବଳରେ ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ସେ ଅଟୁଟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ବିଶ୍ରବାଙ୍କ ଭାଇ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ମହାପୁରୁଷ ଓ ବିରାଟ କର୍ମର କର୍ତ୍ତା। ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯିଏ ଶକ୍ତିରେ ରାବଣଙ୍କ ସମାନ, ବଡମାନେଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ। ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ଚଳାଇବା, ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ ବ୍ୟବହାର, ଶୃଙ୍ଖଳା ଭଙ୍ଗ କରିବା, ସମ୍ମିଳନ, ଦାନ, ଯୁଦ୍ଧକୌଶଳ ଓ ପରାମର୍ଶ ଦେବାରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭୀନ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି ଲଙ୍କା ନିର୍ଭୟ ଅଛି; ଏହି ଧନ୍ୟମାଳିନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ନାମ ଅଟିକାୟ। ଅଟିକାୟ ତପସ୍ୟା ଓ ପବିତ୍ର ମନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଶତ୍ରୁମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ହାରିଥିଲେ। ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ଅଜୟ କରିଥିଲେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ କବଚ ଓ ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ରଥ ମିଳିଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ଶତଶଃ ଦେବ, ଦାନବଙ୍କୁ ହରାଇଛନ୍ତି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କ ହାତରେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରକୁ ସେ ତାଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରୋକିଥିଲେ, ଓ ଜଳପତିଙ୍କ ପାଶକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିବାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅଟିକାୟ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଟିକାୟ ଅପୂର୍ବ ଧନୁଷ ତୀର ନେଇ ବାନର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ତାଣି ମହାଶବ୍ଦ କରିଲେ। ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ରଥ ଉପରେ ଦୃଢ ଦେଖି, ବନରାଜ୍ୟର ମହାନ ନାୟକ କୁମୁଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ମୈନ୍ଦ, ନୀଳ ଓ ଶରଭ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପାହାଡ଼ ଓ ବୃକ୍ଷ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଅଟିକାୟ ସେମାନଙ୍କର ବୃକ୍ଷ ଓ ପାହାଡ଼କୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାଳଙ୍କୃତ ତୀରରେ କଟି ଦେଲେ। ସେ ଲୋହାର ଶିରାଅଞ୍ଚଳ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱସ୍ତ କରିଦେଲେ। ତୀରବର୍ଷାରେ ଆହତ ଓ ହାରିଥିବା ବାନର ସେନା ଅଟିକାୟଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଟିକିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଭୟରେ ମୃଗ ଦଳ ଭଳି ଚିତ୍କାର କରି ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଅଟିକାୟ, ବାନର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁନଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଧନୁଷ ନେଇ ରାମଙ୍କ ସମ୍ନିକଟକୁ ଯାଇ ଗର୍ବଭରିତ କଥା କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ରଥ ଉପରେ ଧନୁଷ ଓ ତୀର ଧରିଛି, ସାଧାରଣ ବୀରମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରେ ନାହିଁ। ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସଂକଳ୍ପ ରଖେ, ସେ ଆସି ଆଜି ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁ।" ଏହି ଅଭିମାନ ଶୁଣି ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ, ଧନୁଷ ଧରି ହସିଲେ। ସେ ତୀର ତାଣି ତାଙ୍କ ମହାଧନୁଷ ତଣିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ତାଣିବାର ଶବ୍ଦ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ରାତିର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ରାକ୍ଷସ ରାଜପୁତ୍ର ଅଟିକାୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅଟିକାୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ତାଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସୌମିତ୍ରି, ତୁମେ ଏକ ଶିଶୁ, ବଳରେ ଅନଭିଜ୍ଞ, ପଛକୁ ଯାଅ, ମୋ ପରି କାଳ ସମାନ ବଳବାନ୍ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛ? ମୋ ତୀରର ଘାତକୁ ହିମାବତ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ କାଳାଗ୍ନିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଧନୁଷ ତଳେ ରଖ, ପଛକୁ ଫେରିଯାଅ, ମୋ ପାଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ମନ ମଧ୍ୟ ଅଡି଼ଯିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ତେବେ ଏଠି ଦଢ଼ି ରୁହ, ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କର, ଯମଲୋକକୁ ଯିବା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ। ଏହା ଦେଖ, ମୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସମାନ, ତାପିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ତୀର ସର୍ପ ସମାନ ତୁମ ରକ୍ତ ପିଇବ, ଯେପରି ରୂଦ୍ର ସିଂହ ନାଗରାଜର ରକ୍ତ ପିଏ।" ଏପରି କ୍ରୋଧେ ତୀର ଧନୁଷରେ ଧରିଲେ। ଅଟିକାୟଙ୍କ ଏହି ଗର୍ବିତ କଥା ଶୁଣି ରାଜପୁତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧେ ଉତ୍ତାପିତ ହେଲେ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ, "କେବଳ କଥାରେ କେହି ବଡ଼ ହୁଏ ନାହିଁ, ନ ମହାନ ଲୋକ ଅଭିମାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁ ଧନୁଷ ଧରି ଏଠି ଦଢ଼ି ଅଛି, ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ, ଦୁଷ୍ଟ। କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜକୁ ପ୍ରମାଣିତ କର, କେବଳ ଗର୍ବ କଥାରେ ନୁହେଁ; ଯିଏ ସାହସୀ ସେଇ ନାୟକ ଭାବେ ଚିରସ୍ମରଣୀୟ। ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁଷ ନେଇ, ତୁମ ରଥ ଉପରେ ଥିବାବେଳେ, ଏବେ ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଅ। ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେବି, ଯେପରି ବାୟୁ ପକ୍ୱ ତାଳଫଳକୁ ଗଛରୁ ଖସାଏ। ଆଜି ମୋର ତାପିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାଳଙ୍କୃତ ତୀର ତୁମ ଦେହରୁ ଝରିଥିବା ରକ୍ତ ପିଇବ। ମୋତେ ଶିଶୁ ବୋଲି ଉପେକ୍ଷା କରିନାହଁ, ଯୁବା କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ଅଛି, ସେଠି ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।" ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ରାକ୍ଷସ ଓ ରାଘବ ଶିବିରରେ ଭୟ ଓ ଉତ୍ସାହ ମିଶିଗଲା।