ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା। ଦେବତାମାନେଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଗୋଟିଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମୃତ ସମାନ ହୋଇ ପଡି ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହିଅଞ୍ଚଳର ଆକାଶର ସାନ୍ଧ୍ୟା ମେଘ ଭଳି ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସେ ହଠାତ୍ ସ୍ଥିତି ଫେରି, ଜଳର ଦେବତା ଭାର୍ୟା ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ ସେ ଜଣେ ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡିଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପରେ ସେ ପୁନଃ ସ୍ଥିତି ଫେରି, ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରୀ ଗଦାଟିକୁ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାକୁ ଚାଳିଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଛୁଇଁ, ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା, ଏବଂ ବହୁତ ରକ୍ତ ପାହାଡ଼ରୁ ପାଣି ବହିବା ପରି ବହିଗଲା। ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ତାହାର ଗଦାକୁ ଧରି, ଆଉ ଏକଥର ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ତାହାକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ। ତାପରେ, ସେ ମହାତ୍ମା ଯୋଦ୍ଧା ମଦୋନ୍ମତ ଅନିକାକୁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ନିଜ ଗଦା ଆଘାତରେ ତାଙ୍କର ଦଶ ଚକ୍ଷୁ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲା। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ବିଦ୍ୟୁତ ଆଘାତରେ ପାହାଡ଼ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେବା ପରି, ସେ ଧରାପତିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଧ୍ୱଂସ, ପ୍ରାଣ ଏବଂ ଚେତନା ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି ରାକ୍ଷସ ପଡିଯିବା ସହିତ, ରାକ୍ଷସ ସେନା ଭୟରେ ପଳାଇଗଲା। ରାବଣଙ୍କ ଏହି ଭାଇ ନିହତ ହେବା ପରେ, ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ଏହି ବିଶାଳ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଭାଗିଲା, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସମୁଦ୍ରର ପରି। ଏଠି ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏବେ ରାବଣ ନିଜ ସେନାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ଓ ବିକଳ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମାମାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡିଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭାଇ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ମଦରେ ମତ୍ତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାପ୍ତ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କ ଅଭିମାନ ଭଂଗ କରିଥିବା, ଅତିକାୟ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଭା ବିକିରଣ କରୁଥିବା ମେଘପୁଞ୍ଜ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରଥରେ ଚଢି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭଳି, ଭାନରମାନେଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମୁକୁଟ ଓ ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣି, ଅତିକାୟ ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ। ସେ ଶିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ଘୋଷଣା ଏବଂ ଧନୁଷ୍ୟର ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନି ଭାନରମାନେଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ଅତିକାୟଙ୍କ ଦେହର ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜ ଦେଖି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ନିଜେ ଉଠିଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାନରମାନେ ଭୟରେ ଏକାଠି ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ଦେହ ଦେଖି, ଯେଉଁପରି ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦ ଚାଲିଥିଲେ, ସେଇପରି ଭାନର ସେନା ଭୟରେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଭାଗିଗଲା। ଅତିକାୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇ, ଭାନରମାନେ ଭୟଭୀତ ମନେ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ତେବେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ ଦୂରରୁ ଏହି ରଥାରୁଢ଼, ଧନୁର୍ଧାରୀ, ମେଘ ଭଳି କଳା ଅତିକାୟଙ୍କୁ ଦେଖି ଚକିତ ହେଲେ। ସେ ବନରମାନେଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିବାଣୀ ଦେଇ, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ରଥାରୁଢ଼, ପାହାଡ଼ ସମାନ, ଧନୁର୍ଧାରୀ, ସିଂହ ସମାନ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ହଜାର ଘୋଢ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ କିଏ ଦଣ୍ଡାୟମାନ?" "ଏହି ଯୋଦ୍ଧା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସି, ଶୁଳ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଭିରୁଦ୍ଧ, ଅଗ୍ନି ସମ ତେଜସ୍ବୀ, ଯେପରି ମହେଶ୍ୱର ଭୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ତାଙ୍କର ରଥ ଲଂଘଳ ଭଳି ଚମକୁଛି, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧନୁଷ୍ୟ ରଥକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଆକାଶକୁ। ଏହି ରାକ୍ଷସ ସିଂହ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ରଥରେ ଆଗୁଆଛନ୍ତି।" "ଏହି ରଥର ପତାକା ରାହୁ ଭଳି, ଦଶ ଦିଗକୁ ତାଙ୍କର ତୀର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଭଳି ଆଲୋକିତ କରୁଛି। ଧନୁଷ୍ୟର ତିନି ତାର, ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି। ଚାରି ଘୋଢ଼ା ଯୁକ୍ତ ଏହି ମହା ରଥ ମେଘ ଗର୍ଜନା ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଛି। ଏଠାରେ ୨୦, ୧୦ ଏବଂ ୮ ଟି ତୁଣୀର ରଥରେ ଅଂଶ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତାର ଅଛି।" "ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଇଟି ଜ୍ୱାଳାମୟ ତଲୱାର, ପ୍ରତ୍ୟେକର ଚାରିଟି ହାତଲାଗିବା ସ୍ଥାନ, ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଠି ଧାରଣ କରିପାରିବା ହାତଲାଗି ସ୍ଥାନ ପ୍ରକଟ। ଲାଲ ଗଳା ଧନୁଷ୍ୟ ତାର, ଦୃଢ଼, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ସମାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଚମକେ, ସେ ଏହିପରି।" "ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଙ୍କଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ତାଙ୍କର ଦୁଇ ବାହୁ ହିମବତ୍ତର ଦୁଇ ଶିଖର ସମାନ ଚମକୁଛି। ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଦୁଇଟି ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ପୁଣର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି।" "ଏ ମହାବାହୁ, ଏ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଏ? ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଭାନର ଭୟରେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଭାଗିଯାଇଛନ୍ତି।" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ବିଭୀଷଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଏହି ଚାଲିଆସୁଥିବା ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସ ହେଉଛନ୍ତି ରାବଣ, ଦଶମୁଖ, ବିଶ୍ରବାଣଙ୍କ ଭାଇ, ବିରାଟ କର୍ମ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ରାଜା।" "ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ଶକ୍ତିରେ ରାବଣ ସମାନ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ଆଦର କରୁଥିବା, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ।" "ଘୋଢ଼ା, ହାତୀ ଚଳାଇବା, ତଲୱାର ଧାରଣ, ଧନୁଷ୍ୟ ଚଳାଇବା, ଶକ୍ତି ଭାଙ୍ଗିବା, ସମ୍ମିଳନ, ଦାନ, ନୀତି ଓ ଉପାୟରେ ସେ ପ୍ରବୀଣ।" "ତାଙ୍କର ବାହୁ ଉପରେ ଭରସା କରି, ଲଙ୍କା ନିର୍ଭୟ ଅଛି; ଏହି ଧନ୍ୟମାଳିନଙ୍କ ପୁଅ ଅତିକାୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" "ସେ ତପସ୍ୟା ଓ ପବିତ୍ର ମନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଅସ୍ତ୍ର ଅଧିକାର ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ।" "ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଅଜୟ ହେବାର ଵର ପାଇଥିଲେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ କବଚ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ରଥ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।