ଗୁରୁଙ୍କର ଶାପରେ ଯେଉଁ ଆକୃତି ତୁମେ ପାଇଛ, ଏହି ଆକୃତି ସହିତ ତୁମେ ଦେହରେ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବା। ରାଜା, କୌଶିକଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶରଣ ଦେଇଥିବା ଶରଣଦାତାଙ୍କୁ ତୁମେ ଆସିଛ, ଏହି ଯୋଗ୍ୟତାରେ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଦେବଲୋକ ତୁମ ପହଞ୍ଚରେ ଅଛି। ଏପରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ମହା ଋଷି ନିଜ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଜ୍ଞାନି, ସେମାନେ sacrificial ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ତିନି ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ଡାକି କହିଲେ: "ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ଭାସିଷ୍ଠ ସହିତ, ଏଠାକୁ ଆଣ।" ଏହି ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ସେ ଶିଷ୍ୟ, ମିତ୍ର, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରେରିତ ହେଇ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଆସିବାକୁ କହିଲେ। ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲି, ସେଗୁଡିକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଅନ୍ଦେଖା କରିଥିଲେ; ଏହି ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ମିଳି, ତପୋଦ୍ଧି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ କଥା କହିଲେ; ସେ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏମାନେ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମହୋଦୟା ଠାରୁ ଆସିନଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଭାସିଷ୍ଠମାନେ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, କ୍ରୋଧିତ ଶବ୍ଦ କହିଲେ। "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ମୁଁ ଯାହା କହିଥିଲି, ଶୁଣ: ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ କିପରି ପୁରୋହିତ ହେବା? ଦେବ ଋଷିମାନେ ଏହି ସଭାରେ ତାଙ୍କର ହୋମ ଭାଗ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିବେ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚଣ୍ଡାଳର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ପରେ କିପରି ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କରିବେ?" "ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବାମାନେ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବେ?" ଏହି କ୍ରୋଧିତ ଶବ୍ଦ ଭାସିଷ୍ଠମାନେ କହିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହେଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ଭାସିଷ୍ଠମାନେ, ମହୋଦୟା ସହିତ, ଏଭଳି କହିଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି— କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, କ୍ରୋଧିତ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: "ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ ଏବଂ ଦୂର୍ଲଭ ତପୋଧନି, ତଥାପି ସେମାନେ ମୋତେ ଅପମାନ କରୁଛନ୍ତି।" "ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭସ୍ମ ହେବେ; ଆଜି, କାଳର ଫାନାରେ, ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ।" "ସାତ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେମାନେ ମୃତପାସ୍ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେବେ, କୁକୁର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବେ, ନିର୍ଦୟ ହେବେ, ଏବଂ ମୁଷ୍ଟିକା ନାମରେ ଜଣାଯିବେ।" "ବିକୃତ ଏବଂ ବିକଳାଙ୍ଗ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଅପମାନିତ ହେଇ ଘୁଡ଼ିବେ; ଏବଂ ମହୋଦୟା, ମୂଢ଼ ମନ ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ ଥିଲି ତଥାପି ମୋତେ ଅପମାନ କରିଥିଲେ—" "ସେ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଅପମାନିତ ହେବେ, ନିଷାଦ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଜୀବ ହତ୍ୟାରେ ଲିପ୍ତ ହେବେ, ଦୟା ଶୁନ୍ୟ ହେବେ।" "ମୋ କ୍ରୋଧରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଦୁଃଖରେ ରହିବ।" ଏଭଳି କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ, ଚୁପ ହେଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ବାଲମୀକି ରାମାୟଣର ଏକଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଖିଲେ ଯେ, ଭାସିଷ୍ଠମାନେ ଏବଂ ମହୋଦୟା ସହିତ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ: "ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଦାନବୀର, ମୋ ପାଖକୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି।" "ସେ ଏହି ଦେହରେ, ଦେବଲୋକ ଜିତିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ନିଜ ଆକୃତିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।" "ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କର; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ମହା ଋଷିମାନେ" "ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନି ହୋଇ, ତ୍ୱରିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'କୌଶିକ ବଂଶର ଏହି ଋଷି ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧୀ।'" "ସେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚୟ କରିବାକୁ ପଡିବ; କାରଣ ସେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେଇପାରିବେ।" "ତେଣୁ, ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଉ, ଯାହାକି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାପାଇଁ।" "ଏବେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କର; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ କର।" ଏଭଳି କହି, ମହା ଋଷିମାନେ ସେହି ସମୟରେ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ ତପସ୍ବୀ, ପୁରୋହିତ ଭାବରେ ଯଜ୍ଞର ନେତୃତ୍ୱ କଲେ; ଅନ୍ୟ ପୁରୋହିତମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ। ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରାଗଲା; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଦୀର୍ଘ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହୋମ ଆହ୍ୱାନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ, କୌଣସି ଦେବତା ତାଙ୍କର ଭାଗ ନେବାକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଏପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ମହା ଋଷି, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ହୋମ କୁଡି ଉଠାଇ, କ୍ରୋଧିତ ଭାବରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁକୁ କହିଲେ: "ମୋ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ରାଜା; ମୋ ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ନିଜ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା।" "ନିଜ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା, ରାଜା; ଏହା ଦୁର୍ଲଭ, ତଥାପି ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଅଛି।" "ରାଜା, ଏହି ଶକ୍ତିରେ, ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା।" ଏଭଳି କହି, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେହରେ ଏହି ସମୟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଋଷିମାନେ ଦେଖିଲେ; ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସହ କହିଲେ: "ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ପୁନଃ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଉ; ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଧିକାର ଅର୍ଜନ କରିନାହିଁ।" "ତୁମ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଶାପରେ, ମୂଢ଼, ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନ କରି ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼; ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ପୁନଃ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ।" "ମୋତେ ରକ୍ଷ କର!" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଚିତ୍କାର କଲେ; ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କୌଶିକ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହେଇ କହିଲେ, "ରୁକ, ରୁକ!" ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ପ୍ରଜାପତି ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।