ପୂର୍ବରୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ସେଇ ବିରାଟ୍ ବାନରମାନେ ପୁନଃ ସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ । ସେତେବେଳେ ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଖିଲେ ଯେ, ବାନର ସେନା ନରାନ୍ତକଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭାଗିଯାଉଛନ୍ତି । ସେ ସମୟରେ, ନରାନ୍ତକ ଏକ ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଖିଲେ । ଏହା ଦେଖି, ମହାବଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ ବିର ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରତାପୀ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଇ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ରାକ୍ଷସ ଯିଏ ବାନର ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଛି, ସେଠାକୁ ଦୂତିଆ ହୋଇ ଯାଅ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଜୀବନହୀନ କର ।" ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦ ବାନର ସେନାରୁ ଏମିତି ତିବ୍ରତାରେ ଲାଫିଲେ, ଯେପରି ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ । ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପାର୍ବତ ଶିଖର ସମ ଅଙ୍ଗଦ ନରାନ୍ତକ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନଖ ଓ ଦାନ୍ତ ନେଇ ପ୍ରବଳ ଉତ୍ସାହରେ ଯାଇ, ଏଭଳି କହିଲେ: "ଥମ୍! ଏହି ସାଧାରଣ ବାନରମାନେ କଣ କରିପାରିବ? ତୁମର ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇବାକୁ ତୁମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୂଳ ମୋ ଛାତିରେ ନିକ୍ଷେପ କର ।" ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନରାନ୍ତକ ରୋଷେ ତିବ୍ର ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଓଠ କଟି, ସର୍ପ ଭଳି ଫୁସ୍କି, କ୍ରୋଧରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସମ୍ନିକଟକୁ ଆସିଲେ । ଏବେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୂଳକୁ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଭଲିଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ହୀରା ସମ କଠିନ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲା, ଶୂଳ ଭାଙ୍ଗି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା । ନିଜ ଶୂଳ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା କାଟାଯାଇଥିବା ସର୍ପର ଗଠି ବିଛିନ୍ନ ହୁଏ, ତେଣୁ ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କ ପଞ୍ଜା ଉଠାଇ ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡରେ ଭୟଙ୍କର ଚଟା ମାଡ଼ିଲେ । ଏହି ଆଘାତରେ ଘୋଡ଼ା ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା—ତାହାର ପାଁଜା ମାଟିରେ ଧସିଗଲା, ଅକ୍ଷ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଜିଭ ବାହାରିଗଲା, ଏବଂ ଏକ ପାହାଡ଼ ସମ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଘୋଡ଼ା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଦେଖି, ନରାନ୍ତକ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୁଷ୍ଟି ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ । ଏହାରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଗଲା, ତାପ୍ରବାହ ରକ୍ତ ଝରିଲା, ସେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ, କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, ପୁନଃ ସ୍ଥିର ହେଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ । ତାପରେ, ଅଙ୍ଗଦ ମୃତ୍ୟୁ ସମ ତୀବ୍ରତାରେ ନିଜ ମୁଷ୍ଟି ଗଠି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମ ଶକ୍ତିରେ ନରାନ୍ତକଙ୍କ ଛାତିରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ । ଏହି ଆଘାତରେ ନରାନ୍ତକଙ୍କ ଛାତି ଭାଙ୍ଗି ଭିତରକୁ ଧସିଗଲା, ତାହାର ଦେହ ରକ୍ତ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଲିପ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ଏକ ବିଜୁଳି ଆଘାତରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ ବଳଶାଳୀ ନରାନ୍ତକ ବାଲୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ ହେଲେ, ଦେବତା ଓ ବନବାସୀମାନେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରୁ ବିଜୟର ଉଲ୍ଲାସର ଧ୍ୱନି କଲେ । ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ଅଙ୍ଗଦ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁନଃ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ଏବେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ସପ୍ତତିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ନରାନ୍ତକଙ୍କ ବିଧ୍ୱଂସ ଦେଖି, ରାତ୍ରିର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ରାକ୍ଷସମାନେ—ଦେଵାନ୍ତକ, ତ୍ରିଶିରା, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ମହୋଦର—ଚିତ୍କାର କରିଲେ । ତେଁଠାରୁ ମହୋଦର, ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ବର୍ଷାମେଘ ସମ କଳା ଏକ ବିଶାଳ ହସ୍ତୀରେ ଚଢ଼ି, ବାଲୀଙ୍କ ପ୍ରତାପୀ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ଦେଵାନ୍ତକ, ଭାଇର ମୃତ୍ୟୁର ଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ହେଇ, ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା ଧରି ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ । ତ୍ରିଶିରା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇ, ବାଲୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଗରେ ଆଗେଇଲେ । ଏହି ତିନି ଶୂର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେଉଥିବା ଅଙ୍ଗଦ ଏକ ବିଶାଳ ଶାଖାଯୁକ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଉଖାଡ଼ି ନେଲେ । ସେ ଅନ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ର ମାନେ ବିଜୁଳି ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତି, ସେପରି ଅଙ୍ଗଦ ସେ ବୃକ୍ଷକୁ ଦେଵାନ୍ତକଙ୍କ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ । କିନ୍ତୁ ତ୍ରିଶିରା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେଇ ବୃକ୍ଷକୁ କାଟିଦେଲେ । ବୃକ୍ଷ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ଅଙ୍ଗଦ ଉପରେ ଲାଫିଲେ । ଏବେ ବାନରପ୍ରମୁଖ ଅଙ୍ଗଦ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଧାରାରେ ବର୍ଷା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ତ୍ରିଶିରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ । ମହୋଦର ଗଦାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚୂଡ଼ାରେ ସେଇ ବୃକ୍ଷମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ଏବଂ ତ୍ରିଶିରା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କରିଲେ । ମହୋଦର ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ବାଲୀଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଛାତିରେ ବଜ୍ର ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୂଳ ମାଡ଼ିଲେ । ଦେଵାନ୍ତକ ମଧ୍ୟ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଗଦା ନେଇ ଦୃତ ଗତିରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ତୁରନ୍ତ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ । ଏତେ ତିନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ଏକାସାଥି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ପ୍ରଭା ଓ ପ୍ରତାପ କମିଲା ନାହିଁ । ତାପରେ, ତୀବ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ଅଙ୍ଗଦ ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ହସ୍ତୀରେ ଭୟଙ୍କର ଚଟା ମାଡ଼ିଲେ । ସେ ଆଘାତରେ ହସ୍ତୀର ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ସେହି ରାଜା ହସ୍ତୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା । ତାପରେ ବାଲୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏହି ମୃତ୍ତିକ ହସ୍ତୀର ଦାନ୍ତ ଉଖାଡ଼ି, ଦେଵାନ୍ତକଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ଏହି ଆଘାତରେ ଦେଵାନ୍ତକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ତକ୍ଷୟ ହେଲେ, ବାତାସରେ ଦୋଳିଥିବା ଗଛ ପରି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ । କିଛି ସ୍ଥିରତା ଆଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଵାନ୍ତକ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ । ଏହାରେ ବାନରପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୂମିରେ ଅଣ୍ଡୁଇ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁରନ୍ତ ପୁନଃ ଉଠିଉଠିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ତ୍ରିଶିରା ତୀନିଟି ଭୟଙ୍କର ସିଧା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଆଘାତ କଲେ । ଏହିପରି ଅଙ୍ଗଦ ତିନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଷାଦ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯିବା ଦେଖି, ହନୁମାନ ଓ ନୀଳ ଅବସ୍ଥା ବୁଝି, ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚାଲିଲେ ।