ବିଦ୍ୟାଧର ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦୃଢ଼ ଶୂର ବୀର ନରାନ୍ତକଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ାର ପିଠରେ ଅବିଚଳ ଭାବେ ବସିଥିବା, ବାନର ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ପ୍ରମୁଖ ବାନର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ନରାନ୍ତକ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତୀ ଶୂଳ ଉଠାଇ, ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଅରଣ୍ୟ ଭସ୍ମ ହେବା ପରି ବାନର ସେନାକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଲେ। ଅରଣ୍ୟବାସୀ ବାନରମାନେ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଉପଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୂଳର ଘାତରେ ସେମାନେ ବିଜୁଳିରେ ଫାଟିଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରାନ୍ତକ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ି, ବିପୁଳ ଝଡ଼ ପରି ସବୁକିଛି ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ବାନର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭୟରେ କେହି ଦୌଡ଼ିପାରୁନଥିଲେ, ଦଢ଼ିପାରୁନଥିଲେ, ଚଳିପାରୁନଥିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଲାଫିଲେ, ଦଢ଼ିଲେ କିମ୍ବା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନରାନ୍ତକ ଆକ୍ରମଣ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଏକ ମାତ୍ର ଶୂଳ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ଦେଉଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରଳୟ ସମୟର ଚିହ୍ନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତାହାରେ ବାନର ସେନା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଶୂଳର ଘାତ ବିଜୁଳିର ଦଳନ ସମାନ ଥିଲା; ବାନରମାନେ ତାହା ସହିପାରିଲେନି ଏବଂ ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ୍ୱାସରେ ଚିତ୍କାର କରିଉଠିଲେ। ବାନର ଶୂରମାନେ ପଡ଼ିଯାଉଥିବା ବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ବିଜୁଳିରେ ଫାଟିଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଯେଉଁ ବଡ଼ ବାନରମାନେ ପୂର୍ବେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ପୁନଃ ସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଖିଲେ ଯେ, ବାନର ସେନା ନରାନ୍ତକଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ନରାନ୍ତକ ଶୂଳ ନେଇ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି, ବଳଶାଳୀ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଶୂର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ନିକଟକୁ ତୁମେ ଦୃତଗତିରେ ଯାଅ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନିଷ୍କାସନ କର।" ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦ ବାନର ସେନାରୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ, ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପରି ତାଙ୍କ ଅଭିରୁପ ଦେହ ଚମକୁଥିଲା। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଅଙ୍ଗଦ, ଧାତୁ ରେଖା ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅସ୍ତ୍ର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କର ନଖ ଓ ଦାନ୍ତ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; ସେ ନରାନ୍ତକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ କହିଲେ, "ଥମ୍ବ! ଏହି ସାଧାରଣ ବାନରମାନେ ସହ କ’ଣ ପାଇବ? ତୁମର ବିଜୁଳି ସ୍ପର୍ଶ ସମ ଶୂଳକୁ ମୋର ଛାତିରେ ଛୁଡ଼।" ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ନରାନ୍ତକ ରାଗରେ, ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଓଠ ଚବୁଇ, ସର୍ପ ପରି ଫୁସ୍କାରି, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ପରେ ତାଙ୍କର ଚମକୁଥିବା ଶୂଳ ଉଠାଇ ଶକ୍ତିରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ଛୁଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୂଳ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଭାଙ୍ଗିଗଲା, କାରଣ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଛାତି ବଜ୍ର ସମାନ ଦୃଢ଼ ଥିଲା। ଶୂଳ ଭାଙ୍ଗିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା କାଟାଯାଇଥିବା ସର୍ପର ଡାଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ତାହା ଭୂମିରେ ଥିଲା। ଏବେ ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କର ହସ୍ତ ଉଠାଇ ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲେ। ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କ ଘାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି, ପାଦ ମାଟିରେ ଧସି, ଜିହ୍ବା ବାହାରି, ପାହାଡ଼ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଘୋଡ଼ା ମୃତ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ନରାନ୍ତକ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ହସ୍ତ ଉଠାଇ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲେ। ଏହି ଘାତରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି, ତତ୍ତ୍ୱ ରକ୍ତ ଝରିଲା; ସେ ମୁର୍ଛିତ ହେଲେ, ପୁନଃ ସ୍ଥିର ହେଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ଅଙ୍ଗଦ ମୃତ୍ୟୁ ସମ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ମୁଷ୍ଟି ଉଠାଇ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ନରାନ୍ତକଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ। ତାଙ୍କ ଛାତି ଭାଙ୍ଗି ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହୋଇଗଲା, ଶରୀର ରକ୍ତ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଝରି, ନରାନ୍ତକ ବିଜୁଳି ଘାତରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରାନ୍ତକ ବାନର ରାଜା ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେବା ପରେ, ଦେବତା ଓ ବନବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଜୟଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ଏହି ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ଯାହା ରାମଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା, ଅଙ୍ଗଦ ନିଜ କୃତ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୁନଃ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏବେ ଗୌରବମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ସପ୍ତତିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନରାନ୍ତକଙ୍କ ବଧ ଦେଖି, ରାତିର ଅନ୍ୟତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ—ଦେବାନ୍ତକ, ତ୍ରିଶିରା, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ମହୋଦର—ଚିତ୍କାର କରିଉଠିଲେ। ତେଁଠିଏ ମହୋଦର, ତୀବ୍ର ଗତିରେ କଳା ମେଘ ପରି ବଡ଼ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ବଳଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦେବାନ୍ତକ, ଭାଇର ମୃତ୍ୟୁ ଦୁଃଖରେ ଜଳି, ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା ନେଇ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ତ୍ରିଶିରା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବାଲିପୁତ୍ରଙ୍କ ଦିଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି ତିନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବଦ୍ୱିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଅଙ୍ଗଦ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଡାଳପାଳା ବିସ୍ତୃତ ବଡ଼ ଗଛ ଉପଡ଼ିଲେ। ସେ ଏହି ବଡ଼ ଗଛକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଦେବାନ୍ତକ ଉପରେ ଛୁଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ ତ୍ରିଶିରା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଗଛକୁ କଟିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଅଙ୍ଗଦ ଉଚ୍ଚ ଲାଫ ଦେଲେ। ତାପରେ ବାନରପ୍ରଧାନ ଅଙ୍ଗଦ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ରୁ ବର୍ଷା ପରି ବର୍ଷା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ରୁଧିତ ତ୍ରିଶିରା ସବୁକିଛି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ। ମହୋଦର ତାଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗଛମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ତ୍ରିଶିରା ତୀବ୍ର ବାଣ ନେଇ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ମହୋଦର ତାଙ୍କର ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ବଜ୍ର ସମାନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।