ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ରାଜା ବିପଦରେ ପଡି ଅତି ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ବି ବଡ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ଉପାଧି ଦେଇଥିଲେ । ଅନେକ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରି, ଜନସମାଜକୁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମହାତ୍ମା ବୃଦ୍ଧମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇଥିଲେ । ତିନି ଧର୍ମରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ । ତଥାପି, ବୃଦ୍ଧମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇନଥିଲେ । ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଏହି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟତାକୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ଏହା ସବୁ ଦୈବତାର ଅଧିନ, ଦୈବତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥ । ମୋ ପାଇଁ, ଯିଏ ବଡ ଦୁଃଖରେ ଅଛି ଓ ଆପଣଙ୍କର କୃପା ଚାହୁଁଛି, ଆପଣ ଦୟା କରି ଦୈବତାକୁ ଅପସାରଣ କରିବା ଉଚିତ ।" "ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟକୁ ଯିବି ନାହିଁ, ମୋର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସେବା ନାହିଁ; ଆପଣ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଦୈବତାକୁ ଅପସାରଣ କରିବା ଉଚିତ ।" ଏହି ସମୟରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଲକାଣ୍ଡର ଉନଷ୍ଠିଂଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ବଡ ଦୟାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ସ୍ୱାଗତ, ମୁଁ ଜାଣିଛି ଆପଣ ସତ୍ୟଧର୍ମୀ । ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବି; ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ ।" "ମୁଁ ପବିତ୍ର କର୍ମ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ, ଯଜ୍ଞରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମୁନିମାନେ, ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବି; ତାପରେ ଆପଣ ସନ୍ତୋଷରେ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବେ ।" "ଗୁରୁଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଅଜଗଳ ଆକୃତି ଲାଗିଛି, ସେହି ଅକୃତି ନିୟମେ ଆପଣ ଶରୀରରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ ।" "ମୁଁ ଭାବୁଛି ସ୍ୱର୍ଗ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ, କାରଣ ଆପଣ କୌଶିକ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଚାହି ଆସିଛନ୍ତି ।" ଏପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ କଥାରେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ । ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଓ ବାସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ, ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ, ମିତ୍ର, ବେଦଜ୍ଞ ପୁରୋହିତମାନେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆସିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକ ଅନାଦର କଲେ । ତଥାପି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ । ମହୋଦୟ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେଶରୁ ଆସିଲେ; କିନ୍ତୁ ବାସିଷ୍ଠମାନେ ଦେଖି ରୋଷରେ କହିଲେ, "କିପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏକ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ପାଇଁ ପୁରୋହିତ ହେବ ?" "କିପରି ଦେବମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ହବି ଗ୍ରହଣ କରିବେ ? କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚଣ୍ଡାଳର ଭୋଜନ ପରେ ଯଜ୍ଞ କରିବେ ?" "ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବେ ?" ଏହି ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦ ବାସିଷ୍ଠ ଓ ମହୋଦୟ ମୁନିମାନେ କହିଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରୋଷରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ନିର୍ମଳ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ତଥାପି ଏମାନେ ମୋତେ ଅପମାନ କରୁଛନ୍ତି ।" "ଏମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭସ୍ମ ହେଇଯିବେ; ଆଜି ତାଲର ଫାନ୍ଦରେ ପଡି ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ ।" "ସାତଶ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମାନେ ମୃତପାସ୍ ହେଇ, କୁକୁର ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବେ, ନିର୍ଦୟ ଓ ମୁଷ୍ଟିକା ନାମରେ ଜଣାଶୁ ।" "ବିକୃତ ଆକୃତିରେ, ଗୌରବ ବିନା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ । ମହୋଦୟ, ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ମୋତେ ଅପମାନ କରିଥିବା ଅପରାଧରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଅପବାଦିତ ହେଇ ନିଷାଦ ହେବେ, ଜୀବମାନେ ମାରିବାରେ ଲାଗିଥିବେ, ଦୟା ବିନା ।" "ମୋ ରୋଷରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖରେ ରହିବେ ।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଶପଥ କହି ନି:ଶବ୍ଦ ହେଲେ । ଏଉଁଠି ବାଲକାଣ୍ଡର ଏକଷଠିଂଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଜାଣିଲେ ଯେ ବାସିଷ୍ଠ ଓ ମହୋଦୟ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ଅଧିନ ହୋଇଛନ୍ତି । ସେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ, "ଏହି ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦାନବୀର, ମୋ ଆଶ୍ରୟ ଚାହି ଆସିଛି ।" "ସେ ନିଜ ଶରୀରରେ ଦେବଲୋକକୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏବଂ ନିଜ ଆକୃତିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।" "ମୁଁ ଓ ଆପଣମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଉଚିତ ।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ତୁରନ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣି, କହିଲେ, "କୌଶିକଙ୍କ ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ଏକ ତପୋଧନ ମୁନି ।" "ତାଙ୍କ କହିଥିବା ସବୁ କଥା ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ତିନି ଅଗ୍ନି ସମାନ, ରୋଷରେ ଶପଥ କରିପାରିବେ ।" "ଏହି ଯଜ୍ଞ ଚାଲି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶରୀରସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିପାରିବେ ।" "ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଉ; ସମସ୍ତେ ଏହା କରିବେ ।" ଏପରେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଏହି କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରିତି ଅନୁଯାୟୀ ପୁରୋହିତ ହେଲେ; ଅନ୍ୟ ପୁରୋହିତମାନେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ସମସ୍ତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟା କରାଗଲା । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହବି ଆହ୍ୱାନ କଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ କୌଣସି ଦେବତା ତାଙ୍କର ହବି ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ ।