ବିଭୀଷଣଙ୍କର ଉପଦେଶକୁ ଅବହେଳା କରିବାର ଫଳରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ ଆସିଛି—କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି ରାବଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ଅନୁତାପ କରି କହିଲେ—"ମୁଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦୂର କରିଦେଇଥିଲି, ଏହି ମୋ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳ ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଓ ଅପମାନ ଆଣିଛି।" ଏଭଳି ଭାବେ ଭାରି ଅଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ, ଭାରି ଦୁଃଖରେ ରାବଣ ତାଙ୍କର ଭାଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଚିତିକି ପଡ଼ିଗଲେ, କାରଣ ସେ ଆଜି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତୃ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ଶୁଣିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ଦୁଃଖର ଅନୁସ୍ୱନନ କରି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ତ୍ରିଶିରା ଭାବୁକ ହେଇ କହିଲେ—"ମୋ ରାଜା, ଆମର ପିତା ସତ୍ୟକୁ ମହାବୀର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧୀର ପୁରୁଷମାନେ ଏଭଳି ଦୁଃଖ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଆପଣ ତ ତିନି ଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ଏକାକି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତେବେ କାହିଁକି ଏଭଳି ମାନବ ସ୍ଥିତିରେ ଦୁଃଖ କରୁଛନ୍ତି? ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର, ଧନୁର୍ବାଣ ଓ ରଥ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି। ଆପଣ ଦେବତା-ଦାନବମାନେଠାରେ ବି ଅନେକକୁ ବିଜୟ କରିଛନ୍ତି। ଏଠି ରହନ୍ତୁ, ମୁଁ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବି, ଗରୁଡ଼ ଯେମିତି ସର୍ପମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କ ଶତୃମାନେକୁ ଦଳିଦେବି। ଯେପରି ଶମ୍ଭରକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ନରକକୁ ବିଷ୍ଣୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କୁ ମୁଁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।" ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ଏହି ଶୂରବାଣୀ ଶୁଣି ରାବଣଙ୍କ ମନରେ ପୁନଃ ନୂତନ ଶକ୍ତି ଆସିଗଲା, ତାଙ୍କୁ ମନେ ହେଲା ଯେ ଭାଗ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକ ଅବସର ଦେଉଛି। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ ଓ ଅତିକାୟ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ କଣ୍ଠରେ "ମୁଁ ପ୍ରଥମ!" ବୋଲି ଘୋଷଣା କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବିରାଟ ଗର୍ଜନ କଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଲିଗଲେ, ମାୟାବି ଶକ୍ତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦେବମାନେର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିବାରେ ଦକ୍ଷ, ଯୁଦ୍ଧର ଉନ୍ମାଦରେ ମତ୍ତ। ସମସ୍ତେ ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଶାଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧିର ଅଧିକାରୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ବି ହାରିନଥିବା। ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ମହାନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଅନେକ ବରପ୍ରାପ୍ତ ଏହି ବୀରମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ବି ଅପରାଜିତ କରିପାରିନଥିଲେ। ରାବଣ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ଶତୃସେନାର ଶୋଭା ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ଏମାନେ ସମର୍ଥ; ସେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ରାବଣ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ, ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧ ଉନ୍ମାଦରେ ମତ୍ତ, ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଶାଳ ଦେହୀ, ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧ ଓ ଶୁଭ ଗନ୍ଧରେ ଅଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗ ଅନୁଳିପ୍ତ, ଏହି ଛଅ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବିପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ—ତ୍ରିଶିରା, ଅତିକାୟ, ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ, ମହୋଦର ଓ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ। ମହୋଦର ବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ଅତିଶୟ ଶ୍ୟାମ ମଘପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୁଦର୍ଶନ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ଏଇରାବତ ଗୋତ୍ରର। ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ତୁଣୀର ଧାରଣ କରି, ସେ ହାତୀ ଉପରେ ଅସ୍ତମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ତ୍ରିଶିରା, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ବସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା। ଧନୁର୍ବାଣ ଧାରଣ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁର୍ବାଣରେ ଶୋଭିତ, ତ୍ରିଶିରା ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍, ଉଲ୍କା ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡର ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ ତ୍ରିଶିରା ତାଙ୍କ ରଥରେ ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତର ତିନିଟି ସୁନାର ଚୂଡ଼ା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅତିକାୟ, ରାକ୍ଷସ ରାଜଙ୍କ ପୁଅ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧରୀ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସେହି ରଥ ଭଲ ଚକ୍ର, ଦୃଢ଼ ଯୋଗ, ଅନନ୍ୟ ଶବ୍ଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଣ୍ଡ, ତୁଣୀର, ଧନୁର୍ବାଣ, ଭାଲି, ତଳୱାର, ଗଦା ଓ ଶୂଳରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା। ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ମୁକୁଟ ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ସେ ମେରୁ ପର୍ବତର ରୂପରେ ଚମକୁଥିଲେ। ରାତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଚମକେ। ନରାନ୍ତକ ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରବାସ୍ ସଦୃଶ ଶୁଭ୍ର, ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମନ ପରି ଦ୍ରୁତ ଏକ ବିଶାଳ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଚମକୁଥିବା ଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଗୁହା ମାନେ ପର୍ବତ ଉପରେ ମୟୂର ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ। ଦେବାନ୍ତକ ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଗଦା ଧାରଣ କରି, ଏକ ପାହାଡ଼କୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପକୁ ଅନୁକରଣ କଲେ। ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କୁବେର ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ମହାପୁରୁଷ ଅମରାବତୀର ଦେବମାନେ ପରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଗର୍ଜନରେ ଆକାଶ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ବିରାଟ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ସୁନା ମୁକୁଟ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗ୍ରହମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ଆଭା ଧଳା ଚମକ ଦେଉଥିଲା। ଶରତ୍କାଳୀନ ମେଘ ପରି ଆକାଶରେ ହଂସମାନେ ପରି ସଜି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—"ମୃତ୍ୟୁ ବା ଶତୃଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା, ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରୁ ଏକଟି ଆମର ଲକ୍ଷ୍ୟ!