କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ, ମହାପରାକ୍ରମୀ ବନରାଜମାନେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ। ହଜାର-ହଜାର ବନରାଜ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଲେ। କିନ୍ତୁ, ପ୍ରମୁଖ ଶୂର ବନରାଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦୃଢ଼ ଦେହୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଲାଫ ଦେଇ, ଦାନବକୁ କାମଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ନଖ, ଦାନ୍ତ, ମୁଷ୍ଟି ଓ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ହଜାର-ହଜାର ବନରାଜ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେହୀ ରାକ୍ଷସସିଂହ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଜଣେ ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ରୋଷରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ବନରାଜମାନେ ଧରି ଗରୁଡ଼ ସପ୍ନମାନେ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ମୁଁହରେ ବନରାଜମାନେ ପକେଇ ଦେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ନାକ ଓ କାନ ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଯାଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ବନରାଜମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ସେମାନେ କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ। ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଭୂମିକୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ତାଣ୍ଡବ ଅଗ୍ନି ପରି ଚାଲିଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୂଳ ହାତରେ ଧରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ବା ଅନ୍ତକଙ୍କ ପାଶ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଶୁଷ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଯେମିତି ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ଜଳିଯାଏ, ସେଭଳି କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ବନରାଜ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ବନରାଜମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବା ଓ ସେନା ଧ୍ୱଂସ ହେଉଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟରେ ବିକୃତ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ବେଳେ, ଅନେକ ବନରାଜ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତବିଧ୍ୱଂସ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ବନରାଜମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ବେଗରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିଲେ। ସେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଉଠାଇ, ଭୟଙ୍କର ଆବାଜରେ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏହି ଘାତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଆହତ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଓ ବେଗରେ ବାଲିପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିଲେ। ବଡ଼ ଗର୍ଜନା କରି ସେ ସମସ୍ତ ବନରାଜଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ ଓ ରୋଷରେ ଶୂଳ ଆଘାତ ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦ ଏହି ଆକ୍ରମଣକୁ ଚାତୁର୍ଯ୍ୟରେ ଏଡ଼ାଇଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ଲାଫ ଦେଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ତାଳି ମାଡ଼ିଲେ, ଏହି ଘାତରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ। ସେ ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରୁ ହୋଷ ଆସି, ବାମ ହାତରେ ମୁଷ୍ଟି ଧରି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଘାତ କଲେ ଓ ଅଙ୍ଗଦ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜ ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ଶୟାନ ଦେଖି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଶୂଳ ନେଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିଲେ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ ଦେଖି, ବନରାଜରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ଶୂରବୀର ଭାବେ ଉଚ୍ଛଳି ଲାଫ ଦେଲେ। ସେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଉଠାଇ ଘୁରାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାଲିଲେ। ସେ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସୁଥିବା ବନରାଜ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଦାଉଡ଼ିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଖିଲେ—କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣର ଦେହ ବନରାଜମାନେର ରକ୍ତ ଓ ମାଂସରେ ଲିପ୍ତ, ସେ ମହାବନରାଜମାନେ କୁ ଖାଉଛନ୍ତି। ସେ ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଶୂରମାନେ କୁ ହତ କରିଛ, ଅତିକଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦନ କରିଛ, ସେନାକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିଛ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଶ ଅର୍ଜନ କରିଛ। ଏହି ବନରାଜ ସେନାକୁ ଛାଡ଼, ସାଧାରଣ ବନରାଜମାନେ ସହ କଣ କରିବୁ? ମୋର ଏହି ପାହାଡ଼ ଘାତ ସହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।" ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ଶୂରବାଣୀ ଶୁଣି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସାହ ଓ ଧୃତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ତୁମେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନାତି ଓ ଅର୍କର ଧୂଳିର ପୁତ୍ର। ଧୃତି ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ତେଣୁ ଏମିତି ଗର୍ଜନା କରୁଛ।" ଏହାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଘୁରାଇ ତୀବ୍ର ବେଗରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ତାଳମାତ୍ରରେ ଘାତ ହେଲା। କିନ୍ତୁ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବିଶାଳ ବାହୁ ମଧ୍ୟରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା। ବନରାଜମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗର୍ଜନା କଲେ। ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ାର ଘାତରେ ରୋଷାବେଶରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁ ବଡ଼ କରି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କଲେ। ତାଙ୍କର ଶୂଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଘୁରାଇ, ବନରାଜ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ହତ କରିବାକୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ସହିତ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ହନୁମାନ ତୁରନ୍ତ ଲାଫ ଦେଇ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଏହି ଭାରୀ ଲୋହା ଶୂଳ, ହଜାର ଭାର ସମାନ, ହନୁମାନ ତାଙ୍କର ଗୁଡ଼ାରେ ରଖି ଭଙ୍ଗ କରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୂଳ ଭଙ୍ଗ ହେବା ଦେଖି, ବନରାଜମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗର୍ଜନା କରି ଚାରିପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଛୁଆଇଲେ, ଅଟବୀବାସୀ ବନରାଜମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନା କରି ମାରୁତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଶୂଳ ଏପରି ଭଙ୍ଗ ହେବା ଦେଖି, ମହାପ୍ରାଣ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଲଙ୍କା ପର୍ବତର ଏକ ଚୂଡ଼ା ଉପଡ଼ି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେମାନେ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି, ଦାନବ ଝଂପରେ ମେଘ ଉଠାଇ ନେଇଯିବା ପରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ବଡ଼ କଳା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଉଥିଲେ।