ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ରାଜା ନିଜ ଦେହ ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଚାର ବ୍ୟକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛା କୁ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ କରିବାକୁ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ବଶିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରାକୃତ ହୋଇ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯାଇଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ରାଜା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ବଶିଷ୍ଠ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଅନନ୍ୟ ଦୃଢ ଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଗୁରୁପୁଅମାନଙ୍କୁ ଏକ ଏକ କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଲଜ୍ଜା ଭରା ମୃଦୁ ଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ଝୁକାଇ ଦାଣ୍ଡବତ କଲେ। ସେ ଦଣ୍ଡବତ କରି, ହାତ ଜୋଡି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁ ଆସିଛି। ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରାକୃତ ହୋଇଛି; ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଁଛି। ଆପଣମାନେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଗୁରୁପୁଅମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ଆପଣମାନେ ନିକଟରେ ବିନୟ କରୁଛି। ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଝୁକାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବିନୟ କରୁଛି। ଆପଣମାନେ ମୋ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରି ମୋତେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରାକୃତ ହୋଇ, ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଛଡା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ଦେଖୁ ନାହିଁ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଗୁରୁପୁଅମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଥ; ତେଣୁ ବଶିଷ୍ଠ ପରେ ଆପଣମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଦେବତା ସମାନ।" ଏଉଁ ସମୟରେ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ବଶିଷ୍ଠ ପୁଅମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ତୁମ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରାକୃତ ହୋଇଛ; ତେବେ କିପରି ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଶାଖାକୁ ଆସିଛ?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଗୁରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଥ; ଏବଂ ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କ ଉକ୍ତି ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।" ବଶିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା କହିଥିଲେ, "ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ"; ତଥାପି ଆମେ କିପରି ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବା? "ତୁମେ ଶିଶୁ ଭଳି; ତୁମ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଯାଅ। ବଶିଷ୍ଠ ତିନି ଲୋକ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବାର ସମର୍ଥ ଅଟୁଟ। କିପରି ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିପାରିବା?" ଏହି କ୍ରୋଧିତ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ, "ମୁଁ ଗୁରୁ ଏବଂ ଗୁରୁପୁଅମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରାକୃତ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଅନ୍ୟ ପଥ ଖୋଜିବି। ବିଦାୟ, ତପସ୍ୱୀମାନେ।" ଏହି ଦୁର୍ଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ବଶିଷ୍ଠ ପୁଅମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, "ତୁମେ ଚଣ୍ଡାଳ ହେବା!" ଏହି ଭାବରେ କହି, ସେମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। ରାତି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଚଣ୍ଡାଳର ରୂପ ଧାରଣ କରିଲେ—କଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, କଳା ଚର୍ମ, ବିକଳ ଚୁଳ, ଟାଟିର ମାଳା ଓ ଭସ୍ମ ଲେପିତ, ଲୋହାର ଗହଣା ପିନ୍ଧି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ନଗରବାସୀମାନେ ଭୟରେ ଏକାଠି ଭାଗିଗଲେ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଏହି ରାଜା ଏକା ଏକା ନିଜ ଅତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଃଖରେ ଜଳି, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଗଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଫଳହୀନ ଦେଖି, ଚଣ୍ଡାଳ ରୂପରେ ଦେଖି ଦୟାରେ ଭରିଗଲେ। ତିନି ଏହି ଦୟାରେ ନିତିମାନ ତପସ୍ୱୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହୋ; ତୁମେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ କିପାଇଁ ଆସିଛ?" ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଚଣ୍ଡାଳ ହୋଇଛ। ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ରାଜା ଚଣ୍ଡାଳ ହେଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁ ଏବଂ ଗୁରୁପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିରାକୃତ ହୋଇଛି। ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇନାହିଁ; ମୋତେ ଦେହ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ କରିବାକୁ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଏକ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଛି, ତଥାପି ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରିନାହିଁ। ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ ଏବଂ କେବେ କହିବି ନାହିଁ। ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିଛି; ବହୁ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରିଛି, ଲୋକମାନେ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇଛି। ବଡ଼ମାନେ ମୋ ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି; ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ତଥାପି ବଡ଼ମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଭାଗ୍ୟକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନେ କରୁଛି, ମାନବୀୟ ପ୍ରୟାସ ଅଫଳ। ସବୁ କିଛି ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଭାଗ୍ୟ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଥ। ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଦୟା ଚାହିଁ ଆସିଛି; ଆପଣ ଭାଗ୍ୟର ବାଧାକୁ ଦୂର କରିବାରେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ; ଆପଣ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବିଶୁଦ୍ଧ ଦୟାରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଆଗମନ କରିଛ; ମୁଁ ଜାଣିଛି ତୁମେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଧର୍ମପରାୟଣ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବି; ଭୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ରାଜା। ମୁଁ ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀମାନେ ଓ ଯଜ୍ଞ ସାହାଯ୍ୟକାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ଆୟୋଜନ କରିବି; ତୁମେ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବା।