ରାବଣଙ୍କ ସଭାରେ ଏକ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ଓ ଆନ୍ତରିକ ଅସ୍ଥିରତା ଛାଇଥିଲା । ସେଠାରେ ରାବଣ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ କହିଲେ, “ମାନ୍ୟବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କେଉଁଠି ସତ୍ୟ ମିତ୍ର ଓ କେଉଁଠି ମିଥ୍ୟା ମିତ୍ର, ଏହି ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ବୁଝିବା ଉଚିତ୍ । ଯେଉଁମାନେ ଦୃଶ୍ୟରେ ମିତ୍ର ଦେଖାଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ହୃଦୟରେ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଉପକୃତ ହେବେ ନାହିଁ । ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ଥିର ମନରେ ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେଠିଏ ଅନ୍ୟମାନେ ସୁଯୋଗ ନେଇଥାନ୍ତି, ଯେପରି ଧୂମ୍ରପାକ୍ଷୀ ନଥିଲେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଦୁର୍ଗତିରେ ପଡ଼ନ୍ତି ଓ ପଦଉଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି ।" "ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ, ମୋ ପ୍ରିୟା ଓ ମୋ ଭୂନ୍ଦା ଭାଇ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେଠିଏ ଆମ ପାଇଁ ଉପକାରକ ପରାମର୍ଶ । ଏହିଅନୁସାରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, କର ।" ଏପରିବେଳେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ଭୃକୁଟି ଚମକାଇ ଦେଖାଇଲେ, ତାଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ଓ ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଗୁରୁପଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରିଛି, ତେବେ ଏପରି ଶିଖ୍ୟା କାହିଁକି ଦେଉଛ ? ଏପରି ଅନବସ୍ଥାରେ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ । ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର ।" "ବିଭ୍ରାନ୍ତି, ମନୋମାୟା କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମର ଆଶ୍ରୟରୁ ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇନଥିଲା, ତାହାକୁ ପୁନର୍ବାର କହିବା ଅପ୍ରୟୋଜନୀୟ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା ଭାବିବା ଉଚିତ; ଗତକାଳର ଦୁଃଖ କରିବାର କିଛି ଅର୍ଥ ନାହିଁ, ଯାହା ଗଲା, ସେ ତ ଚାଲିଗଲା ।" "ମୋ ଦୋଷକୁ ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଦୂର କର; ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟ ସ୍ନେହ କର, ତେବେ ତୁମର ପ୍ରଭାବ ଦେଖା । ଯଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତୁମେ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, ତେବେ ଦୁଃଖିତ ଓ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଯିଏ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ସେଠିଏ ସତ୍ୟ ମିତ୍ର । ଯେଉଁ ଆପ୍ତୀୟ ଅନ୍ୟମାନେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ସେଉଁ ଆସି ସାହାଯ୍ୟ କର, ସେଠିଏ ଆପ୍ତୀୟ ।" ଏପରି କଠୋର ଓ ଦୃଢ଼ କଥା କହି ରାବଣ ତାଙ୍କ ଭାଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଅତି ଆତୁର ଓ କ୍ରୋଧିତ ହେଉଥିଲେ । ଏହା ଦେଖି କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ମୃଦୁ କଥାରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଉଥିଲେ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଭୟାନକ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖିଥିଲେ । କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ରାକ୍ଷସରାଜ, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାଜନ୍ ! ଏହି ଦୁଃଖ ଏବେ ଯଥେଷ୍ଟ, କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କର । ମୁଁ ଯେଉଁଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଛି, ତୁମେ ଏହି ଚିନ୍ତାକୁ ହୃଦୟରେ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ । ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛ, ସେଉଁକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି ।" "ତଥାପି, ମୁଁ ସଦା ସମୟରେ ତୁମ ପାଇଁ ଉପକାରକ କଥା କହିବି, କାରଣ ଏହା ଆପ୍ତୀୟତା ଓ ଭୌତିକ ସ୍ନେହର ଦ୍ୱାରା । ଏପରି ସମୟରେ ଯେଉଁ ଆପ୍ତୀୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ କରିବା ଉଚିତ, ମୁଁ ସେହି କାମ କରିବି; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ହାତରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ବିନାଶ ପାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖ ।" "ଆଜି ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ମୋ ହାତରେ ବଧ ହେବେ, ଏବଂ ବାନର ସେନା ଭୟରେ ପଳାଇଯିବାକୁ ଦେଖ । ଆଜି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଆଣି ଦେବି, ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବ; ଏବଂ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯିବେ ।" "ଆଜି ଲଙ୍କାର ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ଯାହାଙ୍କର ଆପ୍ତୀୟ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ରାମଙ୍କର ବିପୁଳ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିବେ । ମୁଁ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ଆପ୍ତୀୟ ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖିତ ଲୋକଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ମୁଛିଦେବି ।" "ଆଜି ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ପର୍ବତ ସମ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭିତରେ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ମେଘ ପରି ଛିଁଡ଼ାଯିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖ । ଏପରିବେଳେ, ତୁମେ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ମୋ ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବା ପ୍ରତି ଆମର ଉତ୍ସାହ ଅଛି, ତୁମେ କେମିତି ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ ?" "ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ମୋତେ ମାରିବା ପରେ ରାଘବ ତୁମକୁ ମାରିବେ; କିନ୍ତୁ ରାକ୍ଷସରାଜ, ମୋ ପାଇଁ ଏହାର କିଛି ଦୁଃଖ ନାହିଁ ।" "ଯଦି ଚାହାଁ, ଏଠିଏଁ ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜା ଅଛି; ତୁମେ ଏପରି ଅପୂର୍ବ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖିବାକୁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମିଳିବ ନାହିଁ ।" "ମୁଁ ତୁମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁମାନେ, ଚାହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବାୟୁ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ହେଉ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଦେବି । କୁବେର କିମ୍ବା ବରୁଣ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ ଓ ପର୍ବତ ସମ ଦେହ ନେଇ ।" "ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେବେ; ଅଥବା, ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଶୀଘ୍ର ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବି, ମୋ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ।" "ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ଚାହେ, ସେଉଁ ମୋ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିପାରିବେ ନାହିଁ; ନ ଶୂଳ, ନ ଗଦା, ନ ଖଡ଼ଗ, ନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ।" "ମୁଁ ନିଜ ହାତରେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଯଦି ଆଜି ରାଘବ ମୋ ମୁଷ୍ଟିର ଘାତ ସହିପାରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ବଜ୍ରଧାରୀକୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରିଦେବି ।" "ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣମାଳା ରାଘବଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇଯିବ; ରାଜନ୍, ମୁଁ ଯେଉଁଯାଏଁ ଅଛି, ତୁମେ କାହିଁକି ଚିନ୍ତିତ ହେଉଛ ?" "ଏପରି ମୁଁ ତୁମର ଶତ୍ରୁ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ରାମଙ୍କ ଭୟ ଛାଡ଼, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଦେବି ।" "ରାଘବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ରାକ୍ଷସବିଧ୍ୱଂସୀ ହନୁମାନ, ଯିଏ ଲଙ୍କାକୁ ଦହିଦେଲେ, ସେମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ, ଯୁଦ୍ଧେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିବି; ତୁମକୁ ଅପୂର୍ବ ମହାନ୍ ବିଜୟ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ ।" "ଯଦି ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କୁ ଭୟ କର, ମୁଁ ସେମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ରବି ପରି ରାତିର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଦେବି ।" "ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମୋ ରୋଷରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତେ ଭୂମିରେ ଶୟାନ ହେବେ; ମୁଁ ଯମକୁ ଦମନ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଭକ୍ଷିଦେବି ।" "ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ତାରାଗଣକୁ ମୁଁ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍କିଦେବି; ଶତକ୍ରତୁକୁ ବଧ କରି, ବରୁଣର ନିବାସକୁ ପିଉଁଦେବି ।