ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶତ୍ରୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ମାଂସ ଧରି ଖାଇଲେ, ପିପାସାରେ ରକ୍ତ ପିଲେ, ଏବଂ ତା ସମୟରେ ଚର୍ବି ଓ ମଦର ପାତ୍ର ଉଠାଇ ପିଲେ। ଏହା ପରେ, ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଦେଖି, ରାତିର ଚରଣ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଉଠିଲେ ଏବଂ ମସ୍ତକ ନମାଇ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଲେ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ନିଦ୍ରାରେ ଭାରୀ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଦୃଷ୍ଟି ଧୂସର ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସେ ଚାରିଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ସେହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖିଲେ। ସେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଅଚମ୍ବିତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, “କିଏ ଏପରି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ମୋତେ ଜଗାଇଲେ? ରାଜା ସୁସ୍ଥ ତୋ? କିଛି ଆପତ୍ତି ନାହିଁ ତ? କିମ୍ବା ଅବଶ୍ୟ, କୌଣସି ବଡ଼ ଆପଦ ଆସିଛି କି? ଏପରି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ମୋତେ ଜଗାଇଛ? ଆଜି ମୁଁ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଭୟକୁ ଉପାଡ଼ି ଫେମିଦେବି; ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଟୁକି ଦେବି, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେବି। ମୋପରି ଏପରି ପ୍ରବଳ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ତୁଛ କାରଣରେ ଜଗାଏ ନାହିଁ; ଏହି ଜଗାଇବାର କାରଣ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କହ।" କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଏପରି କହିବା ସହିତ, ଚିନ୍ତିତ ଯୂପାକ୍ଷ ନାମକ ରାଜାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଆମେ କେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରୁନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ରାଜା, ଏବେ ମାନବମାନଙ୍କଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସିଛି। ଦୈତ୍ୟ କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ଆମକୁ କେବେ ଭୟ ଦେଇନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ମାନବ ରାମଙ୍କଠାରୁ ଆସିଥିବା ଭୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ। ଲଙ୍କା ଏବେ ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ବନର ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଛି; ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ରାମଙ୍କଠାରୁ ଭୟଭୀତ। ଏକଥର, ଏହି ବଡ଼ ସହରକୁ ଏକମାତ୍ର ବନର ଏକ ମାଙ୍କଡ଼ ଜଳାଇଦେଇଥିଲା; ଏବଂ ରାଜକୁମାର ଅକ୍ଷ ତାଙ୍କର ସେନା ଓ ହାତୀମାନେ ସହିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରି, ଦେବତା, ଦାନବ, ଦୈତ୍ୟ ଯାହା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତାହା ଏବେ ରାମ ଦ୍ୱାରା ଘଟିଛି; ରାଜା ରାବଣ ଏବେ ଜୀବନର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ତଳକୁ ଆଣାଯାଇଛନ୍ତି।" ଏହିପରି ଯୂପାକ୍ଷଙ୍କ ମୁଖରୁ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜୟର କଥା ଶୁଣି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧରେ ଚକିତ ହୋଇ ଯୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଆଜି ମୁଁ ସମସ୍ତ ବନର ସେନା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାଘବ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବି; ତା’ପରେ ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିବି। ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବନର ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରିଦେବି, ଏବଂ ମୁଁ ନିଜେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବି।" ତାଙ୍କର ଏହି ଅହଂକାରିକ ଓ କ୍ରୋଧିତ କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହୋଦର ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: "ରାବଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ବିଚାର କରି, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଜୟ ଲାଭ କରିପାରିବ।" ମହୋଦରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପ୍ରବଳ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ସହସା ଚାଲିପଡ଼ିଲେ। ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ଭୟାଙ୍କର ଆକୃତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଉନ୍ମତ୍ତ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଜଗାଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ: "ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାୟକ ତୁମ ଭାଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଜଗାଇଯାଇଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ଯିବେ କି, କିମ୍ବା ଏଠାରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବେ?" ଏହାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଅଭୟ ଦେଇ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ; ଯଥାଯଥ ଆଦର କର।" "ଯଥାସ୍ତୁ," ବୋଲି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଫେରି ଗଲେ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: "ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି; ତୁମେ ଚିତ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ କରି ତୁମ ଭାଇଙ୍କୁ ଖୁସି କର।" କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ଉତ୍ସାହରେ "ଯଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି ଶୈଯ୍ୟାରୁ ଉଠିଯାଇଲେ। ସେ ମୁହଁ ଧୋଇ, ସ୍ନାନ କରି, ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପିପାସିତ ଅବସ୍ଥାରେ ତ୍ୱରିତ ମଦ ଆଣିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମଦ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିଲେ। ଦୁଇ ହଜାର ଘଡ଼ା ମଦ ପିଇ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ମାତାଳ ଅବସ୍ଥାରେ, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଚାଲିପଡ଼ିଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଉନ୍ମାଦିତ, ସେ ଯେଉଁପରି ଯମର ଅନ୍ତକାଳ ସମୟରେ ଦ୍ୱିପଦ ଚାଲିଆସନ୍ତି, ସେପରି ରାକ୍ଷସ ସେନା ସହିତ ଭାଇଙ୍କ ରାଜମହଳକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ରାଜପଥକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲା, ହଜାର କିରଣର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପୃଥିବୀକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ; ହସ୍ତମାଳା ଧାରଣ କରି, ସେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ପରି ଇନ୍ଦ୍ରର ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ବନବାସୀ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ବାହାରେ ଦଢ଼ିଥିବା ସମୟରେ, ଏହି ଶତ୍ରୁଘାତୀ, ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଅପାର ଦେହଧାରୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ନେତାମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇଗଲେ। କିଛି ଲୋକ ରାମଙ୍କ ଶରଣ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, କିଛି ଭୟରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କିଛି ଭୟରେ ଅଚେତ ହୋଇଗଲେ, ଆଉ କିଛି ଭୟରେ ଭୂମିରେ ଶୟନ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ମୁକୁଟଧାରୀ, ପର୍ବତ ପରି ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ଜଗତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିବା ଦେଖି, ବନବାସୀମାନେ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଚମତ୍କାର ଦେହ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ଏଠାରୁ ଏକୋନଏଠିଏଠି ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏବେ, ବିରାଟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ରାମ, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଧରି, ମୁକୁଟଧାରୀ ବିଶାଳ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପର୍ବତ ପରି ଅପାର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଆଦିକାଳର ନାରାୟଣଙ୍କ ପରି ଆକାଶ ଚାଲିଯାଉଥିବା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଦେଖି, ମେଘପରି କଳା ଦେହ ଉପରେ ସୁନା ରତ୍ନ ଶୋଭିତ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବନର ସେନା ପୁନିଥରେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲା।