ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଦୁଇଟି ବଣ, କଙ୍କଳା ଅସ୍ତ୍ର, ଗଦା, ବଳିୟାନ୍ ବିଦ୍ୟାଧର ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କାଳା ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରହାର କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ, କପାଳ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ କଙ୍କଣା ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏପରି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, କିନ୍ତୁ ମହାମହିମା ବଶିଷ୍ଠ, ମନ୍ତ୍ରପାଠରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶମ କରିଦେଲେ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି କୌଶଳ ଦେଖିବାକୁ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନିବୃତ୍ତ ହେବା ପରେ, ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେଠିଏ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଉତ୍ତୋଳିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ଆଦି ଦେବତାମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହାନାଗମାନେ ଏବଂ ସାରା ତିନି ଲୋକ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ, ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଗଳିଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଶମ ହେଉଥିବା ବେଳେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ରୂପ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଯାଇଲା, ତାଙ୍କ ଦେହର ପ୍ରତ୍ୟେକ କେଶରୁ ଧୂଆଁ ନଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ତେଜ ବିକିରଣ ହେଲା। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ହାତରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପରି ଜ୍ୱଳିଲା। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ—"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଅକ୍ଷୟ। ତୁମେ ତୁମ ତେଜକୁ ନିଜ ତେଜରେ ଶମ କର।" ସେମାନେ କହିଲେ, "ତୁମ ପାଖରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିବୃତ୍ତ ହେଲେ, ତୁମର ଶକ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଅକ୍ଷୟ। ଲୋକମାନେ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।" ଏପରି ଶ୍ରବଣ କରି ବଶିଷ୍ଠ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହତାଶ ହୋଇ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି କହିଲେ, "କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତିର ଅର୍ଥ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପୋଶକ୍ତି ହିଁ ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି। ଏକ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ମୋ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା।" ଏଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି ସେ ନିଜେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, "ମୁଁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିବି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାର ସକଳ କାରଣ," ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ସତ୍ତାବନ୍ନ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିଜ ପରାଜୟ ମନେପକାଇ, ଦୁଃଖରେ ଦହିଯାଉଥିଲେ, ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ ହୋଇ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଫଳ ଓ କନ୍ଦମୂଳ ଖାଇ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ହେଲେ—ହବିଷ୍ପଣ୍ଡ, ମଧୁଷ୍ପଣ୍ଡ ଓ ଦୃଢ଼ନେତ୍ର। ଏହିପରି ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଆସି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ରାଜର୍ଷି ଲୋକକୁ ବଶ କରିଛ। ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ରାଜର୍ଷି ବୋଲି ଜାଣୁଛୁ।" ଏହିପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି ମନ୍ଦ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ମହା ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିଲା। ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏତେ ତପସ୍ୟା କଲି, ତଥାପି ସେମାନେ ମୋତେ କେବଳ ରାଜର୍ଷି ବୋଲି ଜାଣିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତପସ୍ୟାର କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ।" ଏଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ଧରି ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତପସ୍ୟାରେ ଏକାଗ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ୍ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାନ ରାଜା, ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଦେହ ସହିତ ଦେବତା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିବି।" ସେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି ନିଜ ଇଚ୍ଛା କୁହିଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା କହିଲେ, "ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ହେବା ପରେ, ତିନି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯେଉଁଠି ଦୀର୍ଘତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରେ ଗଲେ। ତିନି ଏକ ଶତ ବଶିଷ୍ଠପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ, ହାତ ଯୋଡି ଶିର ନମାଇ ଲଜ୍ଜାରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ। ସେ ନମ୍ରତା ସହିତ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଛି, ଆପଣମାନେ ଆଶ୍ରୟଦାତା, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" "ମୁଁ ବଶିଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ହୋଇଛି, ମୋ ମହାୟଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଆପଣମାନେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଗୁରୁପୁତ୍ରମାନେ, ମୁଁ ଆପଣମାନେକୁ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି—ମୋ ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆପଣମାନେ ମନୋଯୋଗରେ କର୍ମ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରୁ ମୁଁ ଏହି ଦେହ ସହିତ ଦେବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି। ବଶିଷ୍ଠ ମୋତେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ପରେ ଆପଣମାନେ ଛଡ଼ା ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ କୁଳପୁରୋହିତ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାର୍ଗ, ସେଉଁଥିରୁ ଆପଣମାନେ ମୋ ଦେବତା।" ଏଠାରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଅଠାଵଁଠିସ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ଏହି ଉତ୍କଣ୍ଠାଭରା କଥା ଶୁଣି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅ କହିଲେ, "ତୁମେ ତୁମ ସତ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ହୋଇଛ, ତେବେ କିପରି ଅନ୍ୟ ଶାଖାକୁ ଆସିଲ?" ଏହିପରି ଘଟଣା ଅନୁସାରେ ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଉଷ୍ମତା ସହିତ ଏହି ଉତ୍କଳ ଭାଷାରେ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଏଭଳି ଗତିଶୀଳ ଭାବରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି।