ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ବଳଶାଳୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏକ ଅସାଧାରଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଥମେ ଶୋଷଣ, ଦାରଣ, ଅଜୟ୍ୟ ବଜ୍ରାସ୍ତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମପାଶ, କାଳପାଶ ଓ ଭାରୁଣପାଶ ମାନେ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ । ପଛରେ, ସେ ପ୍ରିୟ ପିଣାକାସ୍ତ୍ର, ଶୁଷ୍କ ଓ ତରଳ ବଜ୍ର, ଦଣ୍ଡାସ୍ତ୍ର, ପୈଶାଚ ଓ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କଲେ । ଏହା ପରେ ଧର୍ମଚକ୍ର, କାଳଚକ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଚକ୍ର, ବାୟୁଅସ୍ତ୍ର, ମଥନାସ୍ତ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱଶିର ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଲେ । ଦୁଇଟି ଶୁଳ, କଙ୍କାଳ ଅସ୍ତ୍ର, ଗଦା, ବିଦ୍ୟାଧର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର କାଳାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ । ତା'ପରେ ଭୟଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ, କପାଳ ଓ କଙ୍କଣ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ । ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଚାଲାଇଲେ ବୋଲି ରଘୁବଂଶୀ, କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି, ମନ୍ତ୍ର ପାଠରେ ପ୍ରବୀଣ, ତାଙ୍କ ଦଣ୍ଡର ଶକ୍ତିରେ ସେହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଶ୍ଶେଷ କରିଦେଲେ । ଏପରେ, ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଚାଲାଇଲେ । ଏହା ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ଆଦି ଦେବତାମାନେ, ଦେବୃଷିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମହାନାଗମାନେ ସବୁ ବିଭୀତ୍ସ ହୋଇଯାଇଲେ, ତିନି ଲୋକ ଭୟଭୀତ ହେଲା । ଏହି ଭୟଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶମିତ କରିଦେଲେ । ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶରୀରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋମକୁପରୁ ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ତେଜ ନିସ୍ସରିତ ହେଲା । ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ହାତରେ ଉଠାଯାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଧୂମ ନଥିବା ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା, ଯାହା ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁନିଗଣ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଅପରାଜୟ, ତୁମର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତୁମ ତେଜକୁ ସଂୟମ କର ।" ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ତୁମେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ନିର୍ଜୀବ କରିଛ, ତୁମର ଶକ୍ତି ସৰ্বୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଲୋକମାନେ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ ।" ଏପରେ, ବସିଷ୍ଠ ଶାନ୍ତ ହେଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପ୍ରଭାବହୀନ ଓ ହତାଶ ହୋଇ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି କହିଲେ, "କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଉପରେ ନିନ୍ଦା ହେଉ, ବ୍ରହ୍ମତେଜ ହିଁ ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି । ମୋତେ ଏକ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା ।" ଏହି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଶାନ୍ତ କରି କହିଲେ, "ମୁଁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିବି, କାରଣ ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମାନବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ ।" ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ପରାଜୟକୁ ମନେ ପକାଇ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖରେ ଜଳିଉଠିଲେ, ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ରାନୀଙ୍କୁ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ ଓ ମହାତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ, ନିଜକୁ ସଂୟମ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିଲେ । ଏହି ତପସ୍ୟାରେ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ତିନି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ହବିଷ୍ପନ୍ଦ, ମଧୁଷ୍ପନ୍ଦ ଓ ଦୃଢ଼ନେତ୍ର । ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବ ସ୍ୱୟଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରେ କହିଲେ, "ତୁମ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ରାଜର୍ଷି ହେଉଛ ।" ଏହିପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି କିଛି ଲଜ୍ଜାରେ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହେଲେ । ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏତେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲି, ତଥାପି ମୋତେ କେବଳ ରାଜର୍ଷି ବୋଲି ଚିହ୍ନାଗଲା । ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ କୌଣସି ଫଳ ଦେଉନାହାନ୍ତି ।" ଏହି ଭାବ ଧାରଣା କରି, ସେ ଆଉ ଅଧିକ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ନାମକ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଏକ ମହାନ ରାଜା, ଯିଏ ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଆସିଲା—"ମୁଁ ଏହି ଦେହ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି ।" ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି ନିଜ ଇଚ୍ଛା କୁହିଲେ । ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି କହିଦେଲେ, "ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।" ବସିଷ୍ଠଙ୍କଠାରୁ ନିରାଶ ହୋଇ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । ତା'ପରେ ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ମୌନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ତା'ପରେ ହାତ ଜୋଡି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ଆସିଛି, ଆପଣମାନେ ନିଜେ ଶରଣ୍ୟ ଦେବତା । ବସିଷ୍ଠ ମହାନ ମୋତେ ନାମାଞ୍ଜୁର କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଦୟାକରି ଆପଣମାନେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ ।" "ମୁଁ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି । ଦୟାକରି ଆପଣମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବି । ବସିଷ୍ଠ ମହାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରାଶ ହୋଇ, ଆପଣମାନେ ସହିତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ । ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁ ଏକମାତ୍ର ପଥ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପରେ ଆପଣମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଦେବତା ସମାନ ।" ଏହିପରି ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଗୁରୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଓ ଆଶା ପ୍ରକଟ କଲେ ।