ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ—ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା ବରୁଣ, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ପାଶୁପତ, ଏବଂ ଏଇଷୀକ ଅସ୍ତ୍ର। ସେ ମାନବାସ୍ତ୍ର, ମୋହନ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ସ୍ୱାପନ, ଜ୍ରୁମ୍ଭଣ, ମାଦନ, ସଂତାପନ ଓ ବିଲାପନ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଶୋଷଣ, ଦାରଣ, ଅଜୟ ବଜ୍ର, ବ୍ରହ୍ମପାଶ, କାଳପାଶ, ବରୁଣପାଶ ମଧ୍ୟ ଦିଆଗଲା। ପ୍ରିୟ ପିନାକ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୁଷ୍କ ଓ ତରଳ ବଜ୍ର, ଦଣ୍ଡ, ପୈଶାଚ ଓ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଧର୍ମଚକ୍ର, କାଳଚକ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଚକ୍ର, ବାୟୁ, ମନ୍ଥନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱଶିର ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦିଆଗଲା। ଦୁଇଟି ବଣ୍ଡ, କଂକଳ, ଗଦା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଦ୍ୟାଧର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର କାଳ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ ହେଲା। ଭୟଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ, କପାଳ ଓ କଙ୍କଣ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ କରାଗଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ ମୁକ୍ତ କଲେ। କିନ୍ତୁ, ମନ୍ତ୍ରଜପରେ ପ୍ରବୀଣ ବସିଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶମ କରିଦେଲେ। ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ନିଶ୍ଶେଷ ହେବା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଉତ୍ତୋଳିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ସହ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ମହାନାଗ ଏବଂ ତିନି ଲୋକ ଭୟ ଭିତରେ ଡୁବିଗଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶମ କରିଦେଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ଅବସ୍ତ୍ରୀକରଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲା, ତିନି ଲୋକ ଅବାକ ହେଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦେହର ଏକେକ ଚୁଲିରୁ ଧୂଆଁ ହିନ୍ତା, ତେଜସ୍ୱୀ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପ୍ରଭା ନିସ୍ତାସିତ ହେଲା। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ହାତରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ତେଜରେ ଜ୍ୱାଳାମୟ ହେଲା, ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଋଷିମାନେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଅଖଣ୍ଡ ଅଟୁଟ; ତୁମ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶକ୍ତିକୁ ଅଟୁଟ ରଖ। ତୁମେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଶମ କରିଛ; ତୁମ ଶକ୍ତି ସର୍ବୋପରି, ଅଟୁଟ—ତିନି ଲୋକ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଉ।" ଏପରି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ପରାଜିତ ହୋଇ, ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି କହିଲେ—“କ୍ଷତ୍ରିୟର ଶକ୍ତି ତୁଚ୍ଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତି ହିଁ ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି। ଏକ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ମୋର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା।” ଏହି ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶାନ୍ତ କରି, ସ୍ୱୟଂ କହିଲେ—“ମୁଁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିବି, ଯେଉଁ ତପସ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାର କାରଣ।" ଏଠାରେ ତୁମେ ବାଲକାଣ୍ଡର ସତ୍ତାବନ୍ନ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଏହି ହାରର ଦୁଃଖରେ ଜଳିଗଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା ଭାବେ ଏକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ନେଇ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଭୁଜି, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ; ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ହବିଷ୍ପନ୍ଦ, ମଧୁଷ୍ପନ୍ଦ, ଦୃଢନେତ୍ର। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକମହାପିତା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ରାଜର୍ଷିର ଲୋକ ଜିତିଛ; ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ରାଜର୍ଷି ଭାବେ ଚିହ୍ନିଛୁ।” ଏଭଳି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହ ଯାଇଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଗଲେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଉପାଧି ଶୁଣି କିଛି ଲଜ୍ଜା ଓ ଦୁଃଖରେ ଅବସାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲା—“ମୁଁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଛି, ତଥାପି ମୋତେ ରାଜର୍ଷି ଭାବେ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଉଛି। ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ—ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତପସ୍ୟାର କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ।” ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଧାରଣ କରି, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉନ୍ନତିକାରୀ, ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୁଁ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିବି, ମୋ ଦେହ ସହିତ ଦେବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବି।” ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କହିଲେ। ବସିଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା, କହିଲେ—“ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।” ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିରାକରଣ ପାଇଁ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଏକ ଶତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ଦୃଢ ଚିତ୍ତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଲଜ୍ଜା ଭାବେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦାଡ଼ିଥିଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ଆସିଛି, ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଲୋକଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଛି। ବସିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ମୋତେ ନିରାକରଣ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏକ ମହାୟଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଆପଣମାନେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଉପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ବିନମ୍ର ଭାବେ ବିନୟ କରିଛି। ଆପଣମାନେ ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୁଁ ଦେହସହିତ ଦେବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିବି।