ଏହି ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆସିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ମହାପୁରୁଷ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନୂତନ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାପ୍ତ, ଶରୀର ମହାନ, ସେ ଖରା ନାମକ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଘଣ୍ଟାର ଧ୍ୱନିରେ ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିଲେ । ସେହି ମହାବୀର ହେଉଛନ୍ତି ମହୋଦର । ଅନ୍ୟଜଣେ ରାକ୍ଷସ, ସୁର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରି ମେଘ ଭଳି ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସୁନା ମୁଡ଼ିଥିବା ବଡ଼ ଗଦା ନେଇଥିଲେ । ସେ ଚାପଳ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ସମାନ, ତାଙ୍କ ନାମ ପିଶାଚ । ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବୀର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଜ୍ରପ୍ରଭା ଉପରି ଶୁଳ ଧରି, ବୃଷଭ ମଧ୍ୟରେ ରଥ ଚଳାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତ୍ରିଶିରା । ଏଉଁଠି ଏକ ମେଘପରି ଶରୀର ଥିବା, ଚଉଡ଼ା ଛାତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଆକୃତି ଥିବା ରାକ୍ଷସ କୁମ୍ଭ, ନାଗରାଜଙ୍କର ଧ୍ୱଜ ଧରି, ଧନୁଷ୍କ ତାଣୁଥିଲେ । ଏହିପରି ଅନ୍ୟଜଣେ ରାକ୍ଷସ, ତାପ୍ତ ଲୋହାର ଗଦା ଧରି, ସୁନା ଓ ହୀରାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଧୂମ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେ ରାକ୍ଷସ ସେନାର ଧ୍ୱଜାଧାରୀ ନିକୁମ୍ଭ । ଏଉଁଠି ଅନ୍ୟଜଣେ ଧନୁଷ୍, ତଳୱାର, ଏବଂ ଅନେକ ବାଣ ନେଇ, ଧ୍ୱଜାପ୍ରଦର ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ସେ ମାନବ ହନ୍ତା ନରାନ୍ତକ, ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ଏଉଁଠି ଏକ ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର ଜନ୍ତୁମାନେ—ବାଘ, ଉଣ୍ଟ, ହାତୀ, ହରିଣ ଓ ଘୋଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଏ—ଘେରି ରହିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଚମତ୍କାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାକ୍ଷସ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ । ଏଉଁଠି ଏକ ଶୁଭ୍ର ଛତା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯାହା ତଳେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମହାନ ନାୟକ ରବିବର୍ଣ୍ଣ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ସେ ରୁଦ୍ର ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଭୟାନକ । ସେ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରି, ମଣି ଝୁଲିଥିବା କଣ୍ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ଶରୀର ହିମାଲୟ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପରି ବିଶାଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମଙ୍କର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ । ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାନ ରାଜା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ଏହି ସମୟରେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମ, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହଁ! ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ରାବଣ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିରାଟ ଶକ୍ତିର ଧାରକ । ରାବଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଭଲଭାବେ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହିଁ, ସେ ତେଜରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ । ଏଠି ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଳୁନାହିଁ । ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ପରି ବିଶାଳ, ସମସ୍ତେ ଅଗ୍ନିପରି ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଏହି ରାଜା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଭୀତ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ, ଯମ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ।" "ସଉଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଆଜି ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛି । ଆଜି ମୁଁ ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ ଦ୍ୱାରା ଜନିତ କ୍ରୋଧ ମୁକ୍ତ କରିବି ।" ଏପରି କହି ରାମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍କ ଧରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ତୀର ତାଣି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ଏହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ତମେ ଦ୍ୱାର, ଚୌକି, ଓ ମିନାରରେ ସଚେତନ ଓ ନିରାପଦ ରୁହ । ମୁଁ ଏଠାକୁ ଏହି ବନବାସୀମାନେ ସହିତ ଆସିଛି, ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ନଗରକୁ ତାଙ୍କେ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରନ୍ତି ।" ଏପରେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାପରେ, ରାବଣ ବନର ମାକଡ଼ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ମାଛ ପରି ଦୂତି ଦେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ । ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପ୍ରୁଟି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିଲେ । ସୁଗ୍ରୀବ ତାହା ପକାଇ ରାତ୍ରିଚର ରାବଣ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାବଣ ସୁନା ମୁଣ୍ଡି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ । ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲାପରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜା ଏକ ବଡ଼ ସର୍ପ ସମାନ, ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ତୀର ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଝପଟିଲେ । ଏହି ତୀର ବାୟୁ ସମାନ ଦ୍ରୁତ, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱାଳା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ରାବଣ ତାହା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଛାଡ଼ିଲେ । ତୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ରୌଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀକୁ ଯେପରି ଶୁଳ ଘାତ କରେ, ସେପରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଘାତ କଲା । ଘାୟଳ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ମୃଚ୍ଛିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଲୁହିପଡ଼ିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୋର କରି ଆନନ୍ଦ କଲେ । ତାପରେ ଗବାକ୍ଷ, ଗବୟ, ସୁଷେଣ, ଋଷଭ, ଜ୍ୟୋତିମୁଖ ଓ ନଳ—ଏହି ସମସ୍ତ ବଳବାନ ବାନର ନାୟକମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପ୍ରୁଟି ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଉପରେ ଝପଟିଲେ । କିନ୍ତୁ ରାବଣ ସେମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣକୁ ଶତାଧିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟର୍ଥ କରିଦେଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ବାନର ନାୟକଙ୍କୁ ସୁନା ମୁଣ୍ଡି ତୀର ବର୍ଷା କରି ଘାୟଳ କଲେ । ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ନାୟକମାନେ ରାବଣଙ୍କ ତୀର ଘାତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ । ଏହିପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀର ବର୍ଷାରେ ସମସ୍ତ ବାନର ସେନା ଢାକିଯାଇଲା । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଘାୟଳ ଓ ଭୟାନକ ବାନର ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ରାବଣଙ୍କ ତୀର ଘାତରେ ମୃଚ୍ଛିତ ହୋଇ, ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରି, ରାମଙ୍କ ଶରଣରେ ଯାଇଲେ । ଏହି ସମୟରେ ମହାନ ଆତ୍ମା ରାମ ଧନୁଷ୍କ ଧରି ତ୍ୱରିତ ଆଗକୁ ଆସିଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ଆପଣ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣକୁ ମାରି ପାରିବି ।" ତାପରେ ରାମ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଓ ଏକାଗ୍ର ରୁହ । ରାବଣ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରେ, ଯଦି ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଏ, ତେବେ ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଜିତିପାରିବା କଠିନ । ତାଙ୍କ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ମନ ଦେ ।" ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ନମସ୍କାର କରି, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚାଲିଗଲେ ।