ଏହି ସମୟରେ, ହେ ରାମ, ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଶକ୍ତିରେ ସମୁଦ୍ରର ଭଳି ବଲିୟାନ୍ ହୋଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମନେ କଲେ ଯେ ସେ ମହାମୁନି ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହିବେଳେ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି। ତାପରେ, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଏମିତି ଶସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ତାପୋବନ ନାମକ ମୁନିମାନଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଇଥିଲା। ବିଦ୍ୱାନ୍ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଶସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି, ଶତଶଃ ଭୟଭୀତ ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ଭୟରେ ହଜାରେ ହଜାରେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଚିଥରାଇ ପଳାଇଗଲେ। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ, ମହାତ୍ମା ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ଓ ନିରବ ହୋଇଗଲା, ଜଣେ ଜଣେ କାଣ୍ଡା ଜଙ୍ଗଳର ଭଳି। ଵଶିଷ୍ଠ ମୁନି ପୁନପୁନି କହିଲେ, "ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ," ଏବଂ ଘୋଷଣା କଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ଗାଧିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରିଦେବି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଧୂମ କୁ ଅପସାରଣ କରିଦିଏ।" ଏପରି କହି, ମନ୍ତ୍ରପାଠକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପ୍ରବଳ ଵଶିଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ଶବ୍ଦରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, "ତୁମେ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲ, ଅବିବେକୀ, ଦୁଷ୍ଟଚରିତ୍ର! ଏହିପରି ଅପରାଧ କରି, ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବ।" ଏପରି କହି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧିତ ହୋଇ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ଦଣ୍ଡ ଉଠେଇଲେ, ଯେଉଁଟି ଯମର ଦଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏକ ଧୂମ ନଥିବା ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି। ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାବଳୀ ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଦିଗରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି କହିଲେ, "ଥା, ଥା!" ତାପରେ ଵଶିଷ୍ଠ ଦଣ୍ଡ ଉଠେଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ କାଳଦଣ୍ଡ ପରି, କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, "ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଵଂଶ ନାଶକ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ! ତୁମର ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ! ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଅସ୍ତ୍ର ଗର୍ବକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ହେ ଗାଧିପୁତ୍ର!" "ତୁମର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି! ମୋ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତି ଦେଖ, ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧୂଳି!" ତାପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମୁକ୍ତ କରା ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର, ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ନିବୃତ୍ତ ହେଲା, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ, ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ—ବରୁଣ, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ପାଶୁପତ, ଏବଂ ଐଶୀକ ଅସ୍ତ୍ର। ସେ ମାନବ, ମୋହନ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ସ୍ୱାପନ, ଜୃମ୍ଭଣ, ମାଦନ, ସଂତାପନ ଓ ବିଲାପନ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି ଶୋଷଣ, ଦାରଣ, ଅଜୟ ବଜ୍ର, ବ୍ରହ୍ମପାଶ, କାଳପାଶ, ବରୁଣପାଶ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହେଲା। ପିନାକ, ଶୁଷ୍କ-ତରଳ ଅସ୍ତ୍ର, ଦଣ୍ଡ, ପୈଶାଚ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଧର୍ମଚକ୍ର, କାଳଚକ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଚକ୍ର, ବାୟୁ, ମଥନ, ଅଶ୍ୱଶିର ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ଦୁଇଟି ଶୂଳ, କଙ୍କଳ, ଗଦା, ପ୍ରବଳ ବିଦ୍ୟାଧର, ଭୟଙ୍କର କାଳ ଅସ୍ତ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳ, କପାଳ, କଙ୍କଣ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ ହେଲା, ଵଶିଷ୍ଠ ମହାମନ୍ତ୍ରୀ, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ। ଅନ୍ତେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଉଠିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ଆଦି ଦେବତାମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ମହାନାଗମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ତିନି ଲୋକ ଉଦ୍ୱିଗ୍ନ ହୋଇଯାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ, ରାଘବ, ଵଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ। ଵଶିଷ୍ଠ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଶୋଷଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତିନି ଲୋକ ଭ୍ରମିତ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୋମକୁପରୁ ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପ୍ରକାଶ ହେଉଥିଲା। ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ହାତରେ ଉଠାଯାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଧୂମ ନଥିବା ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଉଥିଲା, ଯମର ଦଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଋଷିମାନେ ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, "ତୁମର ଶକ୍ତି ଅଖଣ୍ଡ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ତୁମର ତେଜ ସହିତ ଏହି ଉଜ୍ୱଳତା ଧାରଣ କର।" ସେମାନେ କହିଲେ, "ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବଳୀୟାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମ୍ୟତ ହୋଇଛନ୍ତି; ତୁମର ଶକ୍ତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅଖଣ୍ଡ—ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଉ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଵଶିଷ୍ଠ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ପରାଜିତ ହୋଇ, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ କହିଲେ, "କ୍ଷତ୍ରିୟର ବଳରେ କ'ଣ ହେବ? ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପୋଶକ୍ତି ଏଠି ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି! ମୋ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱନ କରାଯାଇଛି।" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, "ମୁଁ ଏବେ ମହାତପସ୍ୟା ଆଚରଣ କରିବି, ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଜୀବନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।" ଏହା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖରେ ଜଳିଉଥିଲେ, ନିଜ ପରାଜୟକୁ ସ୍ମରଣ କରି ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବିପକ୍ଷ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ରାନୀ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ ଓ ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ। ସେ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ନିୟମିତ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ତରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟାକାଳରେ ତାଙ୍କୁ ତିନି ପୁତ୍ର ହେଲେ—ହବିଷ୍ପନ୍ଦ, ମଧୁଷ୍ପନ୍ଦ ଓ ଦୃଢନେତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା ପରେ, ଲୋକପିତା ବ୍ରହ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ, "ହେ କୌଶିକ, ତୁମେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଜୟ କରିଛ।" ଏହିପରି ଭାବେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ତପସ୍ୟା, ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶାନ୍ତି ଓ ତେଜସ୍ୱିତା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଘଟଣା ସଂପନ୍ନ ହେଲା।