ଯେତେବେଳେ ରାବଣଙ୍କୁ ଲଙ୍କା ନଗରୀ ଦୃଢ଼ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାନର୍ ଓ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ଦେଖିଲେ, ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସାରା ନଗରୀ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଅବରୋଧ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ସଂକଟପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥାରେ, ରାକ୍ଷସାଧୀଶ ରାବଣ ତାଙ୍କ ସେନାପତି ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ଅପରିସ୍ଥିତିରେ ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟତୀତ ଆମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମୁକ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରହସ୍ତ। ମୁଁ, କିମ୍ବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, କିମ୍ବା ତୁମେ, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, କିମ୍ବା ନିକୁମ୍ଭ—ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଯେ କେହି ହେଉ, ଏହି ଭାର ସହିବାକୁ ହେବ।" "ସେଥିପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ସେନାକୁ ସଂଗଠିତ କର, ଏବଂ ବନବାସୀ ମୂଷ୍ଟିକୁ ଜୟ କରିବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼। ତୁମେ ଯିବାସାଥି ସିଘ୍ର ମାନବ ଶୈଳୀର ବନର ସେନା ତୁମ ରାକ୍ଷସ ନାୟକମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ଭୟରେ ଚିତ୍ତଭ୍ରମ ହେଇ ପଳାଇଯିବ। ଏହି ବନର ମାନବମାନେ ଅସ୍ଥିର ମନ, ଅନିୟମିତ ବ୍ୟବହାର ଓ ଅସ୍ଥିର ଚିତ୍ତର ହୋଇଥିବାରୁ, ସିଂହର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ହାତୀମାନେ ଯେପରି ଭାଗିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ଗର୍ଜନ ଆଗରେ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ସେହି ସେନା ପଳାଇଯିବ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସାରା ସେନା ଅସାହାୟ ହେଇ ପଡ଼ିବେ, ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ଆସିଯିବେ।" "ଏହି ସଂକଟ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କ'ଣ ଉପଯୁକ୍ତ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ। ଏଠି କ'ଣ ଶ୍ରେୟସ୍କର ଓ କ'ଣ ଅଶ୍ରେୟସ୍କର, ଯାହା ଆମ ପାଇଁ ଉପକୃତିକର, ତୁମ ମତ କହ।" ରାବଣଙ୍କ ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ପ୍ରହସ୍ତ, ସେନାପତି, ଯେପରି ଉଶନା ଏକଦା ଅସୁରମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ଭକ୍ତିସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ରାଜା, ଆମେ ଦକ୍ଷ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରିଛୁ, ସେଠି ଆମେ ପ୍ରତିଏକଙ୍କ ମତ ନେଇ ବିଚାର କରିଛୁ। ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି ଯେ, ଶ୍ରେୟସ୍କର ଉପାୟ ହେଉଛି ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେବା; ଯଦି ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ। ଆପଣ ମୋତେ ନିତ୍ୟ ଉପହାର, ସମ୍ମାନ ଓ ସମୟୋଚିତ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ କ'ଣ କରିବି ନାହିଁ? ମୋ ଜୀବନ, ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ଧନ—ଏସବୁ ମୋର ପାଇଁ ରକ୍ଷିବା ନୁହେଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ଏପରି କହି, ପ୍ରହସ୍ତ ତାଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ସେନାପତିମାନେ ଯେଉଁଠି ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ତୁରନ୍ତ ମୋ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଏକତ୍ର କର, ଯେମାନେ ବଳରେ ମତ୍ତ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ମୃତ ହୋଇଥିଲେ। ଆଜି ବନବାସୀମାନଙ୍କ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ତୃପ୍ତି ହେଉନ୍ତୁ।" ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାପତିମାନେ ରାକ୍ଷସ ମହଲରେ ସେନାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଦେଲେ। କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେଠାଏ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭରିଗଲେ। ଲଙ୍କା ସେହି ରାକ୍ଷସ ବୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ହାତୀମାନେ ଯେପରି ଭିଡ଼ିଯାନ୍ତି, ସେପରି ଭରିଗଲା। ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏବେ ଦୁଧର ଗନ୍ଧ ନେଇ ମଧୁର ପବନ ବହୁଥିଲା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଳା, ମନ୍ତ୍ର ନ ଥିବା ବେଳେ ତୁଳି ନିଆଯାଉଥିଲା। ଏହିପରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କରି, କବଚ ପିନ୍ଧି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ। ତା'ପରେ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଲ ଉପରେ ଅଘାତ କଲେ। ପ୍ରହସ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ଗତିର ଘୋଡ଼ା ଯୋଜିଥିବା ଚାରିଅଟ୍ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ନାଗଧ୍ୱଜା ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ କବଚ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ରଥ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଜାଳରେ ଶୋଭିତ, ତେଜରେ ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପ୍ରହସ୍ତ ସେ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମହାନ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ଶୀଘ୍ର ଲଙ୍କା ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତା'ପରେ ଢୋଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଗର୍ଜନ ଭୂମିକୁ ଅନୁନାଦିତ କଲା। ସେନାପତି ପ୍ରହସ୍ତ ଅଗ୍ରସର ହେବା ସହିତ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଗର୍ଜନ କରି, ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଚାଲିଗଲେ। ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ—ନରାନ୍ତକ, କୁମ୍ଭହନୁର, ମହାନାଦ, ସମୁନ୍ନତ ଓ ତାଙ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ। ଭୟଙ୍କର ଓ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ସେନା ନେଇ ପ୍ରହସ୍ତ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଲେ; ସେ ହାତୀମାନେ ଯେପରି ଏକଠି ଚାଲିଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସମୁଦ୍ର ସ୍ନାନ ପରି ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିବା ସେନା ସହିତ ପ୍ରହସ୍ତ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ରୂପ ଯମପରି, ରୋଷରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ବାହାରିବା ଧ୍ୱନି ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଲଙ୍କାବାସୀ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ଅନ୍ତର୍ବେଦନା କଲେ। ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଭୋଜୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିରମେଘ ଆକାଶରେ ଗୋଲାକାର ଭଳି ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ରଥକୁ ବାମପକ୍ଷେ ଘୁରିବା ଅପଶକୁନ କଲେ। ଭୟଙ୍କର ଶ୍ୟାଳମାନେ ଅଗ୍ନି ଝାଡ଼ି କୁହୁକୁହ କଲେ, ଆକାଶରୁ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ପଡ଼ିଲା, ବାୟୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବହିଲା। ଗ୍ରହମାନେ ଏକାଉପରେ ଏକ ଖିସିଗଲେ, ଆଲୋକ ହରାଇଲେ, ମେଘମାନେ ରାକ୍ଷସ ରଥ ଉପରେ ଦୁଷ୍ଟ ଗର୍ଜନ ସହିତ ଆସିଗଲେ। ସେମାନେ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କଲେ, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏହି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲେ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଏକ ଶାଳିକ ପତାକା ଉପରେ ବସିଗଲା, ଏବଂ ଦୁଇପଟେ କୁହୁକୁହ କରି, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ତେଜ ନେଇ ଚାଲିଗଲା। ରଥଚାଳକ ବାରମ୍ବାର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଚାବୁକ ପଡ଼ିଗଲା, ଘୋଡ଼ାମାନେ ଏକ ସମତଳ ମାଟିରେ ବି ହେଉଥିଲେ ପଡ଼ିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ଯାତ୍ରାର ଦ୍ୟୁତି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା। ଏପରି ଅପଶକୁନ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରହସ୍ତ ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଓ ନୀତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ।