ଅପସ୍ତମ୍ଭ ହୋଇ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଆଘାତ କରି କରି, ଭୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପଛକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଭୟଭିତ ଓ ବିମୂଢ଼ ହେଇ ଗଲେ। ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ବନରାଜମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ହନୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ହନୁମାନ, ଯେଉଁଠି ନୀତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଥିଲା, ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବନରାଜଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବରେ ଓ ସଦ୍ଭାବନାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିବା ବନରାଜମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ବରରେ ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କରିଲେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅପରିଣତ ହେଉଥିଲେ, ଏପରି ଦେଖୁଥିଲେ ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ସେମାନେ ଏଯାଁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନାହିଁ। ମହାବଳୀ ହନୁମାନ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରିବା ପରେ, ବୀରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦଳ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହାଭୟଙ୍କର ଦାନବକୁ ମାରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୀରତା ଦେଖାଇଲେ। ଏହା ପରେ ଦେବମାନେ, ରାମ, ଅତିବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟ ବନରାଜମାନେ, ବିଭୀଷଣ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଏଉଁଥିରେ, ଏବେ ଗୌରବମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ସତ୍ତାଉନ୍ ସର୍ଗ କଥା କୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଅକମ୍ପନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଥ ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ମୁହଁ କିଛି ନମ୍ର ହୋଇ ଗଲା, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। କିଛି ଦିନ ଚିନ୍ତା କରି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଥ, ପ୍ରଭାତେ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଘୁଞ୍ଚି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବଳକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ। ରାବଣ ଦେଖିଲେ ଯେ ନଗରଟି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ଅନେକ ବଳରେ ଘିରି ଅଛି; ବନ୍ଧା ଓ ଝଣ୍ଡାରେ ସଜିତ ଅଛି। ଏହି ନଗରକୁ ଘିରି ରହିବା ଦେଖି, ରାବଣ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ, ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦେଲେ— “ନଗରଟି ଅଚନାକ ଘିରି ଯାଇଛି, ଏହି ଉପରେ ଚାଡ଼ିବା ଉପାୟ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ। ଆମେ, କିମ୍ବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, କିମ୍ବା ତୁମେ, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, କିମ୍ବା ନିକୁମ୍ଭ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହି ଭାର ଉଠାଇବା ଉଚିତ। ତେଣୁ ତୁରନ୍ତ ବଳକୁ ଏକତ୍ରିତ କର, ବନବାସୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ବିଜୟ ଲାଗି ଯାଉ। ତୁମେ ଯାଇପାରିବା ସହିତ, ବନରାଜମାନେ ତୁରନ୍ତ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହେଇଯିବେ; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଥମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣିବା ପରେ। ବନରାଜମାନେ ଚଞ୍ଚଳ, ଅନିୟମିତ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନ; ସେମାନେ ତୁମେ ଗର୍ଜନକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ହାତୀମାନେ ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଶୁଣି ଭୟଭିତ ହେବା ଭଳି। ବଳ ଭଗିଯିବା ପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ଅସହାୟ ହେବେ, ପ୍ରହସ୍ତ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆଣିବା। ବିପଦ ସମୟରେ କଣ ଭଲ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିତତା ନାହିଁ। ତୁମେ ଯାହା ଉପକୃତ ଭାବିବା, ସେଠି ଆମ ପାଇଁ କିମ୍ବା ବିପରୀତ କିମ୍ବା ଅନୁକୂଳ, କହ।" ରାବଣଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରହସ୍ତ, ସେନାପତି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଥକୁ ଉଶନା ଯେପରି ଦାନବମାନଙ୍କ ନାଥକୁ କହିଥିଲେ, ଏପରି କହିଲେ— "ମହାରାଜ, ଆମେ ପ୍ରବୀଣ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିଛୁ; ଆମଠାରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ମତ ଭାବିଛୁ। ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି ଯେ ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦେବା ଉତ୍ତମ; ଯଦି ସୀତା ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ। ତୁମେ ସଦା ମୋତେ ଉପହାର, ସମ୍ମାନ ଓ ଏକାଧିକ ଉଚିତ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଛ; ତୁମେ କହିବା ଉପକୃତ ଲାଗି କିମ୍ବା କିଛି କରିବା ମୁଁ ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ମୋ ଜୀବନ, ପୁଅ, ପତ୍ନୀ, ଧନ, ଏମାନେ ମୋ ପାଇଁ ରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ଏପରି ରାବଣଙ୍କୁ କହି, ପ୍ରହସ୍ତ, ସେନାପତି, ସେନାର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— "ତୁରନ୍ତ ମୁଁ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ବଳକୁ ଏକତ୍ରିତ କର; ଶକ୍ତିରେ ମଦ ଭିତ, ଯୁଦ୍ଧ ମୃତ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ। ଆଜି ବନବାସୀମାନେ ଉପରେ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାଧିକାରୀମାନେ— ରାକ୍ଷସ ଦୁର୍ଗରେ ବଳକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ଦ୍ରୁତ ଏହା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ବୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା। ଲଙ୍କା ଏହି ରାକ୍ଷସ ବୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ହାତୀମାନେ ଭଳି ଭିଡ଼ି ଗଲା; ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅନ୍ନ ଦେଲେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏକ ସୁଗନ୍ଧିତ ବାତାସ, ଘିର ସୁଗନ୍ଧ ଉପରେ ଆଣି, ହଲୁକ ଭାବେ ବହିଲା; ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ମାଳା, ମନ୍ତ୍ର ନାହିଁ, ଧାରଣ କରାଗଲା। ଏପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ, ଧନୁର ଧାରଣ କରି, କବଚ ମେଉଛି, ଦ୍ରୁତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ରାବଣ ରାଜାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ପ୍ରହସ୍ତକୁ ଘିରି ନେଲେ; ଏହା ପରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହି, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଲରେ ଆଘାତ କଲେ। ପ୍ରହସ୍ତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ଗତିର ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠି ଚାଳକ ଭଲ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ଏହି ରଥ, ବଡ଼ ମେଘର ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଜୟ, ସର୍ପ ଝଣ୍ଡା ଓ ସୁନା ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜିତ ଥିଲା। ଏହି ରଥ ସୁନା ଜାଳରେ ସଜିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ହସୁଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏହାରେ ଚଢ଼ି, ରାବଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ— ସେ ଦ୍ରୁତ ଲଙ୍କାରୁ ବାହାରିଗଲେ, ବଡ଼ ବଳ ଘିରି ତାଙ୍କୁ ସହ କଲା। ଢୋଲ ଶବ୍ଦ, ମେଘର ଭଳି ଗର୍ଜନ, ବାଜାର ଧ୍ୱନି ପୃଥିବୀକୁ ଭରିଦେଲା। ସେନାପତି ବାହାରିବା ସମୟରେ, ଶଙ୍ଖ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା; ରାକ୍ଷସମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି, ସେନାର ଆଗରେ ଚଲିଲେ। ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଓ ବଡ଼ ଆକାରର, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଯୋଧା—ନରାନ୍ତକ, କୁମ୍ଭହନୁର, ମହାନାଦ, ସମୁନ୍ନତ—ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଘିରି ନେଲେ। ଭୟଙ୍କର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଠନରେ, ପ୍ରହସ୍ତ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ବଳ ଘିରି, ହାତୀ ଦଳ ଭଳି, ବାହାରିଗଲେ। ଏହି ବଳରେ ଘିରି, ସାଗର ଭଳି ଉତ୍ତଳ, ପ୍ରହସ୍ତ, ରୂଦ୍ର ଭଳି, ବିପଦର ଅନ୍ତରେ ଯିବା ଭଳି, ଦ୍ରୁତ ବାହାରିଗଲେ।