ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ତାଙ୍କର ଘୋଡା, ରଥ ଓ ପଦାଟି ସେନା ସହିତ, ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ। ସମସ୍ତ ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବିଭ୍ରାନ୍ତ, ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ସମୁଦ୍ର ତାରଙ୍ଗ ହରାଇ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରି, ଫଣ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସାପ ପରି, ଗ୍ରହଣ ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ସେ ଏକା ହେବାରୁ ତାଙ୍କର ତେଜ ଅପସାରିଗଲା। ପୁଅମାନେ ଓ ସେନା ହରାଇ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, କାଟା ଦେଇ ଉଡା ଚିଡ଼ି ପରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦୁଃଖ ଓ ନିରାଶାରେ ଡୁବିଗଲେ। ତାପରେ ସେ ଏକ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ ଦେଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଏବଂ ତାପରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହିମାଳୟ ପାହାଡର ତଳ ଭାଗକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କିନ୍ନର ଓ ନାଗମାନେ ବସିବା କରନ୍ତି, ଏଉଁଠାରେ ସେ ମହାଦେବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ମହାଦେବ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ତୟାରି ହେଲେ। "ତୁମେ କିପାଇଁ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? କଣ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ଦେବାକୁ ତୟାରି, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ସେଥିରେ କହ।" ଏଭଳି କହି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ମହାଦେବ, ତେବେ ମୋତେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର, ଉପଶାସ୍ତ୍ର, ଉପନିଷଦ୍ ଓ ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଦିଅନ୍ତୁ।" "ଦେବତା, ଦାନବ, ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକୁ ମୋତେ ପ୍ରକଟ କରନ୍ତୁ, ମହାଦେବ। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।" ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ "ତଥାସ୍ତୁ" କହି ବିଦାୟ ନେଲେ। ଏହିପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିବାରୁ ବଡ଼ ଗର୍ବ ଭରିଗଲେ। ସେ ଚାନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ଓ ଏହି ସମୟରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୃତ ଭାବିବାରେ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କରିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ତପୋବନ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମୁକ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି, ଶତ ଶତ ଭୟଭୀତ ଋଷିମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ଭାଗିଗଲେ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ହଜାର ହଜାର ଭାଗି ଚାରିଦିଗରେ ଚିଁଟିଗଲେ। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ଓ ନିରବ ହୋଇଗଲା, ଏକ ଶୁକ୍ଳ କଣ୍ଟା ମାଳା ପରି। ବଶିଷ୍ଠ ପୁନିପୁନି 'ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ' କହି, ଘୋଷଣା କଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ଗାଧିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ କରିଦେବି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁହୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରେ।" ଏଭଳି କହି, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଶିଷ୍ଠ, ମନ୍ତ୍ରଜାପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ, "ତୁମେ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛ, ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଚାଲିଥିଲା ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ, ମୂଢ଼ ଅସଦାଚାରୀ, ତୁମେ ଅବସ୍ଥାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏଭଳି କହି ବଶିଷ୍ଠ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇଲେ, ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଧୂଆଁ ହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, "ଠିଆ ହେବ, ଠିଆ ହେବ!" କହିଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ, କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, "କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ନାଶକ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଠିଆ ଅଛି—ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖା! ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ଅସ୍ତ୍ରର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି, ଗାଧିପୁତ୍ର!" "ତୁମର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି, ବ୍ରହ୍ମଣ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି? ମୋର ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଶକ୍ତି ଦେଖ, କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧୂଳି!" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମୁକ୍ତ କରା ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଲା, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଶମିତ ହୁଏ। ଏହାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଭାରୁଣ, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ପାଶୁପତ, ଏବଂ ଐଶୀକ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେ ମାନବାସ୍ତ୍ର, ମୋହନା, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ସ୍ୱାପନ, ଜ୍ରୁମ୍ଭଣା, ମାଦନା, ସଂତାପନା, ଭିଲାପନା ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେ ଶୋଷଣା, ଦାରଣା, ଅଜୟ ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମପାଶ, କାଳପାଶ, ଭାରୁଣପାଶ ମୁକ୍ତ କଲେ। ପିନାକ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୁଷ୍କ ଓ ତରଳ ବଜ୍ର, ଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ର, ପୈଶାଚ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଧର୍ମ ଚକ୍ର, କାଳ ଚକ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ର, ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ର, ମଥନ ଅସ୍ତ୍ର, ଅଶ୍ୱମୁଖ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେ ଦୁଇଟି ଶୂଳ, କଂକଳ ଅସ୍ତ୍ର, ଗଦା, ବିଦ୍ୟାଧର ଅସ୍ତ୍ର, ଭୟଙ୍କର କାଳ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ତୀବ୍ର ତ୍ରିଶୂଳ, କପାଳ ଅସ୍ତ୍ର, କଂକଣ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ—ଏସବୁ ଅସ୍ତ୍ର ରାଘବ, ସେ ମୁକ୍ତ କଲେ। ବଶିଷ୍ଠ, ମନ୍ତ୍ରଜାପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶମିତ କଲେ, ଏହା ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଶମିତ ହେବାପରେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଉତ୍ତୋଳିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ନାୟକ ଦେବମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହାନାଗମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ତିନି ଲୋକ ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲା। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶମିତ କଲେ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ମହାଶକ୍ତିରେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଶମିତ ହେବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ରୂପ ତିନି ଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେବା ପରି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ହୋଇଯାଇଲା।