ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଯାହାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅଭିଭୂତ ହେଇ ଗଦାକୁ ବାହୁଡେ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ। ସେ ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମସ୍ଥିତିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ରାତିର ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଥିବା ବାଳୀଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଘାତ କଲେ। ତାପରେ ଦୁଇଁଜଣ, ଅର୍ଥାତ୍ ମନ୍ଦ୍ରିଲ ଓ ରାକ୍ଷସ, ତାଙ୍କର ଗଦାକୁ ପକେଇ ଦେଇ, ମୁଠିଘାତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଗଲେ, ପ୍ରତିଏକ ଅନ୍ୟଜଣକୁ ଘାତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଦୁଇଁ ଯୋଦ୍ଧା, ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଓ ଘାତରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ତଥାପି ଦୃଢ଼ ଓ ଶୂର ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ଆକାଶରେ ଦେଉଥିବା ମଙ୍ଗଳ ଓ ବୁଧ ତାରା ପରି ଜ୍ୱଳମାନ୍। ତାପରେ ମନ୍ଦ୍ରିଲମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ, ଶୂର ଅଙ୍ଗଦ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଚମକରେ ଏକ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରା ଗଛ ଉପଡ଼ି ହାତରେ ନେଲେ। ସେ ଏକ ଚମତ୍କାର ଓ ଚଉଡ଼ିଆ ତଳୱାର ଓ ଘଣ୍ଟି ଝୁଲିଥିବା ବୃଷର ଚର୍ମ ଧାରଣ କରି, ସେଇ ଚର୍ମ ମାଡ଼ିଲେ। ଏହି ମନ୍ଦ୍ରିଲ ଓ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଚମକିଥିବା ରାସ୍ତାରେ ହେଉଥିବା ଦ୍ରୁତ ଚଳନରେ, ଏକାଅପରକୁ ମାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କର ହୁଁକାର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା। ଦୁହେଁ ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଓ ଘାତରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, କିମ୍ଶୁକ ଫୁଲ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ତାପରେ ଦୁହେଁ ଜମିନକୁ ହାଟିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମନ୍ଦ୍ରିଲମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହାତୀ ସମାନ ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଗ୍ନିର ଚମକ ନେଇ, ଏକ ଛଡ଼ିଘାତ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ସର୍ପ ପରି ଉଠିଯାଇଲେ। ସେ ନିର୍ମଳ ଓ ଧୋଇଯାଇଥିବା ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ଦେହ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଚମତ୍କାର ମୁଣ୍ଡ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଏକା ଥିଲା। ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ, ମନ୍ଦ୍ରିଲମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧାଇ ମାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅବନମ୍ର, ମନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ। ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରି, ବାଳୀଙ୍କ ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ପ୍ରବଳ ପୁଅ ମନ୍ଦ୍ରିଲ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ହର୍ଷିତ ହେଲେ। ଏହି ପରେ, ଯେତେବେଳେ ବାଳୀଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ବଧ ହେବାର ଖବର ରାବଣଙ୍କୁ ମିଳିଲା, ସେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହାତ ଜୋଡି ଦଢ଼ିଥିବା ସେନାପତିଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ଅପରାଜେୟ ଓ ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ରୁତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ, ଏହି ଦଳର ନେତୃତ୍ୱ ଅକମ୍ପନଙ୍କ ହାତରେ ଦିଅ। ସେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଅଧିକାରୀ, ମୋର ଶିକ୍ଷକ, ରକ୍ଷକ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ନେତା, ମୋର ମଙ୍ଗଳରେ ନିତ୍ୟ ଲଗ୍ନ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ। ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶୀୟମାନେ, ପ୍ରବଳ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ମନ୍ଦ୍ରିଲମାନେକୁ ବିଜୟ କରିବେ।” ଏହି ଆଦେଶ ପାଇ ଅକମ୍ପନ, ଯେଉଁଠି ରାବଣ କ୍ଷିପ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ, ସେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଚାଲନ୍ତି କହିଦେଲେ। ଏହିପରି ମୁଖ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭୟାନକ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସେନାପତିମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ବାହାରିଲେ। ତାପରେ ଅକମ୍ପନ ଏକ ବିଶାଳ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଯାହା ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଚମକୁଥିଲା, ମେଘପରି ରଙ୍ଗ ଓ ଧ୍ୱନିରେ ଭୟଙ୍କର, ଭୟଙ୍କର ହୁଁକାର ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରିଥିଲେ; ଏହି ଅକମ୍ପନକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ କମ୍ପିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅକମ୍ପନ ସୂର୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗେଇଯିବା ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ। ହଠାତ୍ ସେ ରଥର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧପ୍ରମୋଦିତ ଅକମ୍ପନଙ୍କ ବାମ ଆଖି ଫଡ଼ିଲା। ତାଙ୍କର ମୁହଁର ରଙ୍ଗ ହରାଇଗଲା, ଭାଷା କ୍ଲିଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା; ସୁନ୍ଦର ଦିନରେ ଅପଶକୁନ ସୂଚକ ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହିଲା। ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ; ତାଙ୍କର ବାହୁ ସିଂହ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସାହସ ବାଘ ପରି ଥିଲା। ଏପରି ସମସ୍ତ ଅପଶକୁନ ଦେଖିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଏଗୋଇଗଲେ। ଏହିପରି ରାକ୍ଷସ ଦଳ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବା ସମୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ଯାହା ସମୁଦ୍ରକୁ ମନ୍ଦିତ କରିଦେଲା; ଏହି ଶବ୍ଦରେ ବାନର ସେନା ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲା। ଯେତେବେଳେ ମନ୍ଦ୍ରିଲମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ତେବେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏଠାରେ ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଦେହକୁ ଭୁଲି ଯାଇ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୂର ଓ ପାହାଡ଼ ସମାନ ହୋଇ ଲଢ଼ିଲେ। ମନ୍ଦ୍ରିଲ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକାଅପରକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ରୋଷ ଧ୍ୱନି ଦ୍ରୁତ ଓ ତିବ୍ର ହୋଇ ଉଠିଲା। ଏକ ବଡ଼ ଅର୍ଦ୍ଦନାଦ ଶୁଣାଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଅପରକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଥିଲେ; ଧୂଳି ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ମନ୍ଦ୍ରିଲ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉଠାଇଥିବା ଧୂଳି ଦଶ ଦିଗକୁ ଢାକିଦେଲା; ଏହି ଶୁଭ୍ର ଓ ମୃଦୁ ଧୂଳିରେ ସେମାନେ ଏକାଅପରକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କେହି ଏକାଅପରକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରୁନଥିଲେ; କେହି ପତାକା, ଢାଲ, ଘୋଡ଼ା ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ। ଶସ୍ତ୍ର, ରଥ କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା; କେବଳ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଓ ଚାର୍ଜ କରିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏହି କ୍ଲେଶମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଦେହ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ। ମନ୍ଦ୍ରିଲମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ି ମାରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଧୂଳି ଅନ୍ଧକାରରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଜ ଦଳକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ମନ୍ଦ୍ରିଲ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିବା ସହିତ ନିଜ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଜାଣି ଘାତ କରୁଥିଲେ।