ବସିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସେନାକୁ ଦଳିଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏକ ଶତ ସନ୍ତାନ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ନେଇ, ଆଗେ ବଢିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି, ମନ୍ତ୍ର ପାଠରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେ ଆସିଲେ; ଏକ ଦ୍ୟାନ୍ଦ୍ୟାନ୍ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେ ସନ୍ତାନମାନେ, ତାଙ୍କ ଘୋଡା, ରଥ ଓ ଅସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ସେନା ସହିତ, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ। ସମସ୍ତ ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଲଜ୍ଜା ଓ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତାଳ ଶୂନ୍ୟ ହେବା, ଫଣ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା ସର୍ପ, ଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟର କ୍ଷୀଣ ତେଜ—ତାଙ୍କର ଅଭିଭା ଏକାଏକି ଅନ୍ଧାର ହୋଇଗଲା। ସନ୍ତାନ ଓ ଶକ୍ତି ହାରାଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅନ୍ତଃପାତି ଏକ କଟି ଦିଆ ପକ୍ଷୀ ପରି ନିରୁତ୍ସାହ ଓ ଦୁଃଖରେ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ଏକ ସନ୍ତାନକୁ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ ଦେଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଲେ। ସେ ହିମାଳୟ ପାହାଡର ଉତ୍ତର ଧାରାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କିନ୍ନର ଓ ନାଗମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ଓ ଶିବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏକ ଶମୟ ପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଉର୍ଷ ଚିହ୍ନିତ ମହାଦେବ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଏକ ଦାନ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। “ତୁମେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? କହ, କ’ଣ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ଦାନ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ—ତୁମର ଇଚ୍ଛା କୁ କହ।” ଏପରି ଦେବତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ: “ଯଦି ଆପଣ ମୋଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ନିର୍ମଳ ମହାଦେବ, ମୋତେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର, ଉପଶାସ୍ତ୍ର, ଉପନିଷଦ୍ ଓ ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ ଦେବେ। ଦେବତା, ଦାନବ, ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଅଛି, ସେମାନେ ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଉ। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।” ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ “ତଥାସ୍ତୁ” କହି ତାପରେ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କରି, ଅତି ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ସେ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ବଢୁଥିବା ସମୁଦ୍ର ପରି ଶକ୍ତିରେ ବଢିଲେ, ଓ ଏହି ସମୟରେ, ରାମ, ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ମନରେ ମୃତ ଭାବିଲେ। ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ଓ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ରହିତ କରି, ଯେଉଁଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ତପୋବନ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତିରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି, ଶତ ଶତ ଭୟଭୀତ ଋଷିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଭାଗିଗଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟ ଓ ଆତଙ୍କରେ ହଜାର ହଜାର ଭାଗିଗଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବସିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ଓ ନିରବ ହୋଇଗଲା, ଏକ ଶୂନ୍ୟ ନଳକୁ ସମାନ। ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ପୁନିପୁନି କହୁଥିଲେ, “ଭୟ କରନ୍ତୁନା,” ଓ ଘୋଷଣା କଲେ, “ଆଜି ମୁଁ ଗାଧିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁହୁଡ଼କୁ ଦୂର କରେ।” ଏପରି କହି, ପ୍ରବଳ ବସିଷ୍ଠ, ମନ୍ତ୍ର ପାଠରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ନଶ୍ଟ କରିଛ, ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଲାଗି ଲାଲିତ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ; ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣର ମୂଢ଼, ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ନ ହେବା।” ଏପରି କହି, ବସିଷ୍ଠ ଅତି କ୍ରୋଧରେ, ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପରି ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇଲେ, ଧ୍ୱନିହୀନ ନାଶକ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଗଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏପରି କଥା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଦିଗରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, “ଥା, ଥା!” ବୋଲି କହିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି, ବ୍ରହ୍ମ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ଦଣ୍ଡ ରୂପୀ କାଳ ପରି, କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, “କ୍ଷତ୍ରିୟ ଵଂଶ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଛି—ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖା! ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ଅସ୍ତ୍ରର ଗର୍ବ ଦଳିଦେବି, ଗାଧିପୁତ୍ର!” “କ୍ଷତ୍ରିୟର ଶକ୍ତି କେଉଁଠି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣର ମହାଶକ୍ତି କେଉଁଠି? ମୋର ଦିବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତି ଦେଖ, କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧୂଳି!” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶମିତ ହେଲା, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶମିତ ହୁଏ। ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଗାଧିପୁତ୍ର, କ୍ରୋଧରେ, ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର—ଭୂତପାଳ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ଵରୁଣ, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ପାଶୁପତ, ଏଇଷୀକ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେ ମାନବାସ୍ତ୍ର, ମୋହନ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସ୍ୱାପନ, ଜ୍ରିମ୍ଭଣ, ମାଦନ, ସଂତାପନ ଓ ଭିଲାପନ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଶୋଷଣ, ଦାରଣ, ଅଜୟ ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମ ପାଶ, କାଳ ପାଶ, ଵରୁଣ ପାଶ ମୁକ୍ତ କଲେ। ପ୍ରିୟ ପିନାକ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୁଷ୍କ ଓ ତରଳ ବଜ୍ର, ଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ର, ପୈଶାଚ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଧର୍ମ ଚକ୍ର, କାଳ ଚକ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ର, ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ର, ମନ୍ଥନ ଅସ୍ତ୍ର, ହସ୍ତମୁଖ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଦୁଇଟି ବଣ୍ଡ, କଙ୍କଳ ଅସ୍ତ୍ର, ଗଦା, ବିଦ୍ୟାଧର ଅସ୍ତ୍ର, ଭୟଙ୍କର କାଳ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଭୟଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ ଅସ୍ତ୍ର, କପାଳ ଅସ୍ତ୍ର, କଙ୍କଣ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ରାଘବ ବଂଶର ତୁମେ ମୁକ୍ତ କଲେ। ବସିଷ୍ଠ, ମନ୍ତ୍ର ପାଠରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଜ ବ୍ରହ୍ମ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶମିତ କରିଦେଲେ; ଏହା ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଉଠିବାକୁ ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ଦେବତା ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହାନାଗମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ତିନି ଲୋକ ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ ହେବାରେ ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ।