ପୁନି ଏକବାର, କାମଧେନୁ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଶକ ଏବଂ ଯବନମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଏହି ଶକ ଏବଂ ଯବନମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରିଦେଲେ । ସେମାନେ ସୁନା ତାରର ନିମ୍ନ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଓ ବେଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ସୁନାର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ । ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ସେନା ଦେଖିବାକୁ ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଦାହକ ଲାଗିଲା ଏବଂ ଶୀଘ୍ରେ ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେଇଗଲେ । ତାପରେ ମହାବଳୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯବନ, କମ୍ବୋଜ ଏବଂ ବର୍ବରମାନେ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଇପଡିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଭାବରେ ଏମିତି ଅବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମହାର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ କାମଧେନୁଙ୍କୁ ଆଦେଶ କଲେ, “ତୁମେ ତୁମର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆଉ ନୂତନ ସେନା ଉତ୍ପନ୍ନ କର ।” କାମଧେନୁଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଶୁଣି ତାଙ୍କର ଶରୀରରୁ ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ କମ୍ବୋଜମାନେ ଉପଜିଲେ; ତାଙ୍କ ଅସ୍ତନ ଠାରୁ ବର୍ବରମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବରେ ଉପଜିଲେ । ଗର୍ଭାଞ୍ଚଳରୁ ଯବନମାନେ, ମଳାଞ୍ଚଳରୁ ଶକମାନେ, କେଶକୁପରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ହାରିତ ଏବଂ କିରାତମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ଏହି ସମସ୍ତ ନୂତନ ସେନା ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ସହିତ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲା । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେଉଁଠାରେ ଥିବା ଶତପୁତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି, ବଡ଼ ରୋଷରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ । ତେବେ, ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ମାନ୍ତ୍ରିକ ଶବ୍ଦରେ ଏମିତି ଦହାଡ଼ିଲେ ଯେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ । ଏହି ଭୟଙ୍କର ପରିଣାମ ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଗଭୀର ଲଜ୍ଜା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ । ସେ ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ହରାଇଥିବା ଭଳି, ଫଣ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସର୍ପ ଭଳି ଏବଂ ଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ୟ ଭଳି ନିର୍ବଳ ଓ ନିରୁତ୍ସାହ ହେଇପଡିଲେ । ପୁତ୍ର ଓ ସେନା ହରାଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏବେ ଏକ ଶକ୍ତିହୀନ ପକ୍ଷୀର ଭଳି ନିରାଶ ହେଇପଡିଲେ । ତେବେ, ସେ ତାଙ୍କ ଏକ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଭାର ଦେଇ, ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ରେ ଯାଇ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ପାଇଁ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ । କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦେବମହେଶ୍ୱର, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଶିବ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? ମୁଁ ଦେବାଂଶର ଦାତା, ତୁମେ ଯାହା ଚାଉଛ ତାହା କହ ।” ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ତେବେ ମୋତେ ଧନୁର୍ବେଦ ଓ ତାହାର ସମସ୍ତ ଉପବେଦ, ଉପନିଷଦ୍ ଓ ଗୁହ୍ୟତମ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ । ଦେବ, ଦାନବ, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ କରନ୍ତୁ । ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋର ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ ।” ତେବେ ମହାଦେବ, “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ଦେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ । ଏହିପରି ଦେବଶିକ୍ଷିତ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବିତ ହେଲେ । ସେ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ଏହି ସମୟରେ ମନେ କଲେ ଯେ ବଶିଷ୍ଠ ଏବେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିନାଶ ହେବେ । ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଅସ୍ତ୍ରମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାପୋବନ ନାମକ ଏହି ଋଷିଆଶ୍ରମ ଦାହି ଦେଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି, ଶତଶଃ ଭୟଭୀତ ଋଷିମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ । ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ମୃଗପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟ ଓ ଆତଙ୍କରେ ହଜାରେ ହଜାରେ ପଳାଇଗଲେ । ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ଓ ନିରବ ହେଇଗଲା, ମାନେ ଅରଣ୍ୟ ଭଳି । ତେବେ ବଶିଷ୍ଠ ନିରନ୍ତର ଶାନ୍ତି ଦେଇ କହିଲେ, “ଭୟ କରିନାହଁ । ଆଜି ମୁଁ ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ଯେପରି ସୂର୍ୟ କୁହୁଡ଼ିକୁ ହଟାଏ ।” ଏପରି କହି ମହାବଳୀ ବଶିଷ୍ଠ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ, “ତୁମେ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଛ, ଯାହାକୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଲାଗି ରକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଅପକର୍ମର ଦଣ୍ଡ ତୁମେ ପାଇବ ।” ଏପରି କହି ବଶିଷ୍ଠ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଦଣ୍ଡକୁ ବଡ଼ ତୀବ୍ରତାରେ ତୁଳିଲେ, ଯାହା ଯମଦଣ୍ଡ ସମାନ ଦିଶୁଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କରି, “ଥା, ଥା!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ । ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ, କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଦାଡ଼ିଛି, ତୁମେ ତୁମର ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ । ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଅସ୍ତ୍ରଗର୍ବକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବି, ହେ ଗାଧିପୁତ୍ର । କ୍ଷତ୍ରିୟର ଶକ୍ତି କେଉଁଠି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଶକ୍ତି କେଉଁଠି? ମୋର ଦିବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତି ଦେଖ ।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଲା, ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳ ନିବାଇଦିଏ । ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର—ବରୁଣ, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ପାଶୁପତ, ଏବଂ ଐଶୀକ ମୁକ୍ତ କଲେ । ସେ ମାନବ, ମୋହନ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ସ୍ୱାପନ, ଜୃମ୍ଭଣ, ମାଦନ, ସଂତାପନ, ବିଳାପନ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ କଲେ । ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡର ଶକ୍ତି ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନିର୍ବଳ ଏବଂ ନିଷ୍ଫଳ ହେଇଗଲା ।