ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ପହ୍ଲବମାନେଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଦେଲେ—ବଡ଼ ଓ ଛୋଟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ରରେ ପହ୍ଲବମାନେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏହି କ୍ରୋଧ ଦେଖି, ମାତୃଭୂମି ପୁନିଥରେ ଭୟଙ୍କର ଶକ ଓ ଯବନମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସେହି ଯବନ ଓ ଶକମାନେ ଭୂମିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ସେମାନେ ସୁନା ତାନ୍ତୁର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଓ ଭାଲରେ ସଜ୍ଜିତ, ସୁନା ଆଭୂଷଣ ଓ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେହି ସମସ୍ତ ସେନା ଜଣେ ଦାହମୟ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହେବା ପରି ନଶ୍ୱର ହେଲା। ଏହାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯବନ, କମ୍ବୋଜ, ବର୍ବରମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଅନୁରୋଧ କଲେ ଯେ, କାମଧେନୁ ତାଙ୍କର ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଆଉ କିଛି ଜନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରୁ କମ୍ବୋଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କର ଦୁଧରୁ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବର୍ବରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଗର୍ଭ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଯବନମାନେ, ମଳ ଭୂମିରୁ ଶକମାନେ, ଚୁଲିର ରୋମକୁପରେ ମ୍ଲେଛ, ହାରିତ, କିରାତମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏମିତି ଉପଜିଥିବା ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ୱର କରିଦେଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶତପୁତ୍ର, ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କେବଳ ଏକ ଗର୍ଜନରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେଠାରେ ଥିବା ପୁତ୍ର, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ପଦାତି ସମସ୍ତେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ। ସମସ୍ତ ସେନା ନଶ୍ୱର ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଗଭୀର ଲଜ୍ଜା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ। ସେ ଏମିତି ହେଲେ—ଏକ ତରଙ୍ଗହୀନ ସମୁଦ୍ର, ଭଙ୍ଗ ଦାଁତର ସାପ, ଅସ୍ତ ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି। ପୁତ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ହରାଇ, ସେ ଏକ ଚିରାଫାଟି ହେବା ପରି ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶକ୍ତି ହରାଇ ଦୁଃଖ ଗଭୀରତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଭୂମି ଶାସନ କରିବାକୁ ଅନୁଶାସନ କଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେ ହିମାଲୟ ପାହାଡ଼ର ଉପତ୍ୟକାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କିନ୍ନର ଓ ସର୍ପମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏକ ସମୟ ପରେ, ଦେବମାନ୍ୟ ମହାଦେବ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ତୁମେ କିପାଇଁ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? କଣ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ବରଦାତା—ତୁମର ଆଶା କହ।" ଏପରି ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମା ଶିର ନମାଇ କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ନିର୍ମଳ ମହାଦେବ, ମୋତେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର, ଉପଶାସ୍ତ୍ର, ଉପନିଷଦ୍ ଓ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ। ଦେବ, ଦାନବ, ମୁନି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଉ। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।" ଦେବତା କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ", ଏବଂ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାଶୟ ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ସେ ଚନ୍ଦ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସମୁଦ୍ର ଯେପରି ବଢ଼ିଯାଏ, ସେପରି ଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ିଗଲେ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମନେ କଲେ ଯେ, "ଏବେ ସେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ!" ତାପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହା ତାପୋବନକୁ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଦହିଦେଲା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଉଠିଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶତଶଃ ଭୟଭୀତ ଋଷିମାନେ ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ମୃଗପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ହଜାରେ ହଜାରେ ଚାରିପଟେ ଭାଗିଗଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ଓ ନିରବ ହେଲା, ଝାଉ ଜଙ୍ଗଲ ପରି ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, "ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ," ଏବଂ ଘୋଷଣା କଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ନଶ୍ୱର କରିଦେବି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁହୁଡ଼କୁ ଦୂର କରେ।" ଏଭଳି କହି, ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶିତ କରି କହିଲେ, "ତୁମେ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ନଶ୍ୱର କରିଛ, ଯାହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପାଳିତ ହେଉଥିଲା, ମୂଢ଼ ଦୁର୍ବୃତ୍ତ, ତେଣୁ ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ନଶ୍ୱର ହେବ!" ଏପରି କହି, ସେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଉଠାଇଲେ, ଯାହା ଯମଦଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଧ୍ୱଂସର ଧୂମରହିତ ଅଗ୍ନି ପରି। ଏହି ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, "ଥା, ଥା!" ବୋଲି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶିତ କଲେ। ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡକୁ ଉଠାଇ, କାଳଦଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, "କ୍ଷତ୍ରିୟବଂଶ ଧ୍ୱଂସକାରୀ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି—ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ! ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଅସ୍ତ୍ରର ଗର୍ବକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ଗାଧିପୁତ୍ର!" "କେଉଁଠି ତୁମ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି, କେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣର ମହାଶକ୍ତି? ମୋ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତି ଦେଖ, ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧୂଳି!" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଲା, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଏହାପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବାରୁଣ, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ପାଶୁପତ, ଏବଂ ଐଶୀକ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମୁକ୍ତ କଲେ।