ରାମ ରାମାୟଣର ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମାନ ନୁହେଁ, ବିଶେଷ କରି ଏହି ଦିନରେ; ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ମହାପତି। ତାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଛି, ଝଣ୍ଡାରେ ଶୋଭିତ, ଏହା ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଛି। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭାଷଣ ଦକ୍ଷ ସୁରଭି ନମ୍ରତାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପରିମିତ; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ, ବ୍ରହ୍ମ ଶକ୍ତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାପୁରୁଷ, ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଅଭିମାନ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରୟାସକୁ ନାଶ କରିଦେବି।" ଏଭଳି ସୁରଭିଙ୍କୁ କହିବା ପରେ, ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁନି କହିଲେ, "ତୁମର ଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କର, ଶତ୍ରୁବଳ ନାଶକ।" ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ସୁରଭି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଜନ କରି ଶତାଧିକ ପହ୍ଲବ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନାକୁ ତାଙ୍କ ଆଖି ଆଗରେ ନାଶ କଲେ। ରାଜା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହା ଦେଖି ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଆଖି ଜ୍ୱାଳା ଦେଖାଇଲେ। ସେ ପହ୍ଲବମାନେ ଉପରେ ବଡ଼ ଛୋଟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନାଶ କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପହ୍ଲବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦେଖି, ସୁରଭି ପୁନି ଭୟଙ୍କର ଶକ ଏବଂ ଯବନମାନେ ମିଶିତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପୃଥିବୀ ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହେଇଗଲା। ସେମାନେ ସୁନାର ତାର ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଏବଂ ବଣ୍ଡାରେ ସଜିତ, ସୁନାର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ସେନା ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେବା ପରି ନାଶ ହେଲା। ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯବନ, କମ୍ବୋଜ, ବର୍ବରମାନେ ଅସ୍ତିର ହେଇଗଲେ। ଏଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ପରେ, ବସିଷ୍ଠ ସୁରଭିକୁ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆଉ ଏକ ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ସୁରଭି ଗର୍ଜନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ କମ୍ବୋଜମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଅସ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ବର୍ବରମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ଗର୍ଭ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଯବନମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମଳ ଭୂମିରୁ ଶକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଚୁଲ ତନ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ହାରିତ, କିରାତମାନେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା—ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ସହିତ—କୁ ତୁରନ୍ତ ନାଶ କରିଦେଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଏହି ଶକ୍ତି ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏକ ଶତପୁତ୍ର ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଏହା ଦେଖି ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ଏକ ଗର୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଚାରିକା ଏବଂ ପଦାଟିକ ସହିତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ। ସମସ୍ତ ସେନା ନାଶ ହେବା ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଲଜ୍ଜା ଏବଂ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଉଜ୍ୱଳତା ହଠାତ୍ କମିଗଲା, ଜଳରହିତ ସାଗର, ଭଙ୍ଗ ଦଂତ ସାପ, ଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଇଲେ। ପୁତ୍ର ଏବଂ ଶକ୍ତି ହରାଇ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ଉତ୍ସାହ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, କଟିତ ପଖ ଅନ୍ତୁ ଅପରାଜିତ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ ଦେଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଶ୍ରେଣୀରେ, କିନ୍ନର ଏବଂ ସାପମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଆସନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରି ମହାଦେବଙ୍କ ଆନୁଗ୍ରହ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦେବମହାନ୍, ବୃଷଧ୍ଵଜ ମହାଦେବ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ତୁମେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? ମୁଁ ଦାନଦାତା, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, କହ।" ଦେବଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ମହାଦେବ, ମୋତେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଶାଖା, ଉପଶାଖା, ଉପନିଷଦ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଗ୍ୟାନ ଦେଇଦିଅନ୍ତୁ। ଦେବ, ଦାନବ, ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମୋତେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକଟ ହେଉ। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।" ମହାଦେବ କହିଲେ, "ତଥା," ଏବଂ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଦେବମହାନ୍ଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ମିଳିବା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତି ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ସାଗର ଭଳି ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହେଲା; ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମରିଥିବା ଭଳି ଭାବିଲେ। ସେ ତପୋବନ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କରିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତପୋବନ ଦଗ୍ଧ ହେଇଗଲା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି ଶତାଧିକ ମୁନି ଭୟରେ ଚାରିଦିଗରେ ଏଡ଼ିଗଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ମୃଗ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟ ଏବଂ ଆତଙ୍କରେ ହଜାର ହଜାର ଚାରିଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ଜନ ହେଇଗଲା, ଚାଣ ମାଟି ଭଳି ଦେଖାଯାଇଲା। ବସିଷ୍ଠ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲେ, "ଭୟ କରିନାହିଁ," ଏବଂ ଘୋଷଣା କରିଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ଗାଧିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନାଶ କରିଦେବି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁହୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରେ।" ଏଭଳି କହି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସିଷ୍ଠ ରୋଷରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କଥା କହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।