ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ ମନ୍ଦ୍ରିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଲାଗୁଥିଲେ, ଏବଂ ଭଲୁକମାନଙ୍କର ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍ ସମ୍ନିପାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ବିଭୀଷଣ ଆସିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବନରାଜମାନେ ଭୟରେ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇ ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ଭାବୁଛନ୍ତି ବିଭୀଷଣ ରାବଣଙ୍କର ପୁଅ। ଶୀଘ୍ର ଏହି ଭୟଭୀତ ବନରାଜମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚିଁଡିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ଏହି ବିଭୀଷଣ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି କହ।" ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭଲୁକମାନଙ୍କର ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିବା ବନରାଜମାନେ ଶାନ୍ତ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଆଣିଲେ। ଭଲୁକରାଜଙ୍କର ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଓ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବନରାଜମାନେ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି ପୁନଃ ଆସିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବିଭୀଷଣ ଜେତେବେଳେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦେହ ବାଣରେ ଭିଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ। ଜଳରେ ଭିଜା ହାତରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଚକୁ ମୁଛି, ମନ ଦୁଃଖରେ ଭାରିତ ହୋଇ, ବିଭୀଷଣ କାନ୍ଦି ଦୁଃଖ କରି କହିଲେ—"ଏହି ଦୁଇଜଣ ଶୂର ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ତଥାପି ମିଥ୍ୟାଚାରୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏମିତି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ନେଇଆସିଛନ୍ତି। ମୋ ଭାଇର ପୁଅ, ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ଓ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ରାବଣଙ୍କ ଚାଳାକିରେ ଏହି ଦୁଇ ଧର୍ମାତ୍ମା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଠକିଯାଇଛନ୍ତି। ବାଣରେ ଭିଦ୍ଧ, ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମହାଗଜର ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲି, ଏବେ ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷ ମୃତ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ମୁଁ ବଞ୍ଚିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି; ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି; ମୋ ଶତ୍ରୁ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛି।" ଏପରି ଦୁଃଖରେ ବିଭୀଷଣ କାନ୍ଦୁଥିବା ବେଳେ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମନ୍ଦ୍ରିଲାଙ୍କ ମହାନ୍ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶାନ୍ତବନା ଦେଇ କହିଲେ—"ଧର୍ମଜ୍ଞ ବିଭୀଷଣ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲଙ୍କାର ରାଜ୍ୟ ପାଇବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ କେବେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ମୂର୍ଛା ତ୍ୟାଗ କରି ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବେ।" ଏପରି ଭାବେ ସୁଗ୍ରୀବ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଓ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ତାଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ସୁଷେଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ପୁନଃ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ବନରାଜ ସେନା ସହିତ ତୁମେ ଯାଅ, ଏବଂ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଆଣିନିଅ। ମୁଁ ତ ରାବଣ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବମାନେ କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଶ୍ରୀ ଫେରାଇଥିବା ପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି।" ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୁଷେଣ କହିଲେ—"ପୁରାତନ ସମୟରେ ମୁଁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଥିଲି। ସେଠାରେ ଦାନବମାନେ ବାରମ୍ବାର ଦେବମାନେ ଉପରେ ବାଣ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି ପଡ଼େଇଥିଲେ। ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କୁ ଔଷଧ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସା କରିଥିଲେ।" "ସମ୍ପାତି, ପନସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀବ୍ର ବନରାଜମାନେ ଶୀଘ୍ର ଦୁଧ ସମୁଦ୍ର ପାରେ ଯାଇ ଏହି ଔଷଧ ଆଣନ୍ତୁ। ସେମାନେ ପରିଚିତ, ସେଠାରେ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ସଞ୍ଜୀବନୀ ଓ ଦେବତାଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଭଇଥିବା ବିଶଳ୍ୟା ମୂଳ ଦେଖିପାରିବେ। ଦୁଧ ସମୁଦ୍ରରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଦ୍ରୋଣ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ହୋଇଥିଲା; ସେଠାରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧମୂଳ ମିଳିବ। ସେ ଦୁଇ ପର୍ବତ ଦେବମାନେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ; ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ସେଠାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।" ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ଓ ମେଘ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହିତ, ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ବେଗରେ ବହି, ପାଣିକୁ ବିପୁଳ ଭାବେ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିଲେ, ପର୍ବତମାନେ କମ୍ପିଥିବା ପରି। ବାୟୁର ଶକ୍ତିରେ ଦ୍ୱୀପର ମହାବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ି, ଲବଣ ଜଳରେ ଗଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ଥିବା ସର୍ପମାନେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଲବଣ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ, ସମସ୍ତ ବନରାଜମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଅଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭାବେ ଭାସି ଆସୁଛନ୍ତି ମହାବଳୀ ଗରୁଡ଼, ବିନତାଙ୍କ ପୁଅ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସର୍ପମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗପାଶ ବାଣରେ ବନ୍ଧିଥିଲେ। ତାପରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ସେଇ ମହାପକ୍ଷୀ, କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଛୁଇଁ, ତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ସ୍ନେହରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ବିନତାପୁତ୍ରଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ଘାଉ ଶିଘ୍ର ଭଲ ହେଲା; ତାଙ୍କ ଦେହ ସୁମଧୁର ଓ କନ୍ତା ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ବଳ, ଉତ୍ସାହ, ବୁଦ୍ଧି, ମେମୋରୀ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଦୁଇଗୁଣି ହେଲା। ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମ ଦୟାରେ, ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଆଣିଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ବିପଦକୁ ଶୀଘ୍ର ଜୟ କରିଛୁ, ତୁମ ଉପକାରରେ ଆମେ ପୁନଃ ଶକ୍ତି ପାଇଛୁ। ବାପା ଦଶରଥ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ଯେପରି ମୋ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେପରି ତୁମକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ମୋ ମନ ଖୁସି ହୁଏ।" "ତୁମେ କିଏ, ଏପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଲେପ, ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଅଳଂକାର ଧାରଣ କରିଛ?" ବିନତାଙ୍କ ପୁଅ, ମହାବଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗରୁଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଚକ୍ଷୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରାଣସମ ମିତ୍ର, ମୁଁ ଗରୁଡ଼। ତୁମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର, ଦାନବ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ...