ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ହୃଦୟରେ ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧ ଜଣେ ଭଉଣୀକୁ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଭଳି ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଲେ— "ଶବଳେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ୁନି, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି କୌଣସି ଦୋଷ କରନାହାଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରବଳ ରାଜା ବଳପୂର୍ବକ ତୁମକୁ ମୋଠାରୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ଆଜି ମୋର ଶକ୍ତି ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମକ୍ଷ ନୁହେଁ; ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଭୂମିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପତାକାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଛି।" ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶବଳା ନମ୍ର ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ବଡ଼ ବୋଲି କେହି କହନ୍ତି ନାହିଁ; ତୁମର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତି ଦେବତାମୟ, ଏହା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ତୁମର ଶକ୍ତି ଅପାର, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତୁମଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ—ତୁମର ତପୋବଳ ଅଜୟ। ମହାତେଜସ୍ବୀ, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଗର୍ବ, ବଳ ଓ ପ୍ରୟାସ କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।" ଶବଳାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ— "ତୁମର ଶକ୍ତି ବିକାଶ କର, ଶତ୍ରୁସେନା ନାଶକାରିଣୀ।" ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି, ସୁରଭି ଗର୍ଜନ କରି ଶତ-ଶତ ପହ୍ଲବ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ମୁଖରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚକ୍ଷୁ ସହ ବହୁତ ରାଗିଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପହ୍ଲବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ସେମାନୋ ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପହ୍ଲବମାନେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ସୁରଭି ପୁନି ଭୟଙ୍କର ଶକ ଓ ଯବନମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମିଶି ଭୂମିକୁ ଆଛାଦିତ କରିଦେଲେ। ସେମାନେ ସୁନା ରେଶମ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରି, ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ଜଣେ ଦଗ୍ଧ ଅଗ୍ନି ପରି ଧ୍ୱଂସ ହେଲା। ଏହାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ମୁକ୍ତ କରିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯବନ, କମ୍ବୋଜ ଓ ବର୍ବରମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ବିକ୍ରମ୍ଭ ହେଇଗଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବଶିଷ୍ଠ ଶବଳାକୁ ତାଙ୍କ ଯୋଗଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ଏହିବେଳେ ଶବଳା ଗର୍ଜନ କରି କମ୍ବୋଜମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥନ୍ନିପାତରୁ ବର୍ବରମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଲେ। ଗର୍ଭ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଯବନମାନେ, ମଳ ଭୂମିରୁ ଶକମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଚୁଲିରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ହାରିତ, କିରାତମାନେ ବାସ କଲେ। ଏମିତି ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା—ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ସହିତ—କୁ କ୍ଷଣାର୍ଦ୍ଧରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅ, ନାନା ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆଗେ ଆସିଲେ। ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ବଶିଷ୍ଠ, ମନ୍ତ୍ରପାଠରେ ପ୍ରବୀଣ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ ଓ କେବଳ ଏକ ଗର୍ଜନରେ ସେମାନୋ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ପଦାତି ସମେତ, କ୍ଷଣାର୍ଦ୍ଧରେ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ। ସମସ୍ତ ସେନା ନାଶ ହେବା ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଲଜ୍ଜା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ। ସମୁଦ୍ର ତାରଙ୍ଗ ବିହୀନ, ଫଣ ଭଙ୍ଗା ସାପ, ଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସେ ଅପ୍ରଭା ହୋଇଗଲେ। ପୁଅ ଓ ବଳ ହରାଇ, ପଖ ଛିଣ୍ଡା ପକ୍ଷୀ ପରି ନିରାଶ ଓ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ। ଏବେ ସେ ଜଣେ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ ଦେଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଭୂମି ଶାସନ କରିବାକୁ କହି, ନିଜେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଏମି ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କିନ୍ନର ଓ ସର୍ପମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ଓଠାରେ ଦୂର୍ଲ୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରି ମହାଦେବଙ୍କ କୃପା ପାଇବାକୁ ଲଗିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦେବମାନ୍ୟ ଭଗବାନ ମହାଦେବ, ନନ୍ଦୀ ବୃଷ ଧ୍ୱଜଧାରୀ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୟାଲୁ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। "ରାଜା, କି ଦ୍ୱାରା ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ଦାତା, ତୁମ ଆଶୀଷ କହ।" ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ— "ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ମୋତେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର, ଉପନିଷଦ ଓ ଗୁପ୍ତତମ ବିଦ୍ୟା ଦିଅନ୍ତୁ। ଦେବତା, ଦାନବ, ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋତେ ପ୍ରକଟ ହେଉ। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।" ମହାଦେବ "ଏଭଳି ହେଉ" ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତି ଗର୍ବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଉଠିଲେ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରରେ ସମୁଦ୍ର ଯେପରି ବଢ଼ିଯାଏ, ସେଭଳି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଗଲା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ସମୟରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମନରେ ମୃତ ଭାବିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କରି ତପୋବନରେ ଆଗ୍ନିମୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି, ଶତ-ଶତ ଋଷି ଭୟରେ ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ମୃଗପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ହଜାରେ ହଜାରେ ଏକଠା ହୋଇ ଚାରିପାଖକୁ ପଳାଇଗଲେ। କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ତପୋବନ ଶୂନ୍ୟ ଓ ନିରବ ହୋଇପଡ଼ିଲା, ଯେପରି ଜଂଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶୂନ୍ୟ ମୃଣାଳ ତଳ।