ରାମ ଅଧ୍ୟାୟ 6.48 ରେ, ସୀତା ନିଜ ଦୁଃଖ ଓ ବିପତ୍ତିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ମୋତେ କେବେ ବିଧବା ହେବି ନାହିଁ, ସଦା ପୁତ୍ର ଥିବି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଣେ ଆଜି ମିଥ୍ୟା ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ, କାରଣ ରାମଙ୍କ ନିଧନ ହୋଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ବଳିଦାନ କରୁଥିବା ରାଜାର ରାଣୀ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଆଜି ମିଥ୍ୟା ହୋଇଗଲା। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଶୂରବୀର ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମାନିତ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୋତେ ଶୁଭା କହିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଆଜି ମିଥ୍ୟା ହୋଇଗଲା। ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ନାରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସହ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପଦ୍ମ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଅଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଥିବା ନାରୀମାନେ ବିଧବା ହେବା ଚିହ୍ନ ଦେଖିଥିବାରୁ, ମୁଁ ଏହି ଚିହ୍ନ ମୋରେ ଦେଖୁ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୋର ଭାଗ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ନାରୀମାନେ ଯେଉଁ 'ସତ୍ୟ ପଦ୍ମ' ଚିହ୍ନ ଥିବା କଥା କହିଛନ୍ତି, ଆଜି ରାମଙ୍କ ନିଧନରେ ସେଗୁଡିକ ମୋ ପାଇଁ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଯାଇଛି। ମୋର କେଶ ଅତି କମଳ, ସମ, ଏବଂ କଳା; ଭୌହ ଅଯୁକ୍ତ; ମୋର ଶିଳ୍ପ ହାତ ଏବଂ ପାଦ ଭଲ ଆକୃତିର, ଉଙ୍ଗୁଳି ସିଧା, ନଖ ସମ, ତାଳୁ ଏବଂ ପାଦ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା; ଦାନ୍ତ ସମ ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ; ଚକ୍ଷୁ ଶଙ୍ଖ ଆକୃତିର; ମୋର ଉରୁ ଏବଂ ଗୋଡ ଭଲ ଚିହ୍ନ ଥିବା; ମୋର ଶରୀର ଚମକ ମଣିର ପରି; ଶରୀର ରୋମ ମୃଦୁ; ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋତେ ଶୁଭା କହିଥିଲେ। ମୋର ହାତ ଏବଂ ପାଦ ଅଖଣ୍ଡ, ଯବ ଦାଣା ପରି; ମୋର ହାସ ମୃଦୁ; ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି ଋଷିମାନେ ମୋତେ ଶୁଭା କହିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟ ଜାଣିଥିଲେ, ଆମେ ଦୁହେଁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେବା କଥା କହିଥିଲେ, ଏହା ମିଥ୍ୟା ହୋଇଗଲା। ଜନସ୍ଥାନ ଅରଣ୍ୟ ସଫା କରି, ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ଜାଣି, ଅଚଳ ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ମୋର ଦୁଇ ଭାଇ ଗଂଗାର ଗୋଡ଼ ଚିହ୍ନ ପରି ନିଧନ ହେଲେ। ରାଘବମାନେ ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମଶିରା ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ତଥାପି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଏକ ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋର ରକ୍ଷକ, ନିଧନ ହୋଇ ମୋତେ ଅସହାୟ କରି ଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଘବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶତ୍ରୁ କେବେ ବଞ୍ଚି ଯାଇ ନାହିଁ, ସେ ତାତ୍କ୍ଷଣିକ ଭାବରେ ଦୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ। ବେଳା କେବେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ଅଜୟ, ଯେବେ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ି ରହିଛନ୍ତି। ମୁଁ ରାମ ପାଇଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପାଇଁ, ନିଜ ପାଇଁ ଓ ମାତା ପାଇଁ ଏତେ ଦୁଃଖ କରୁନାହିଁ, ଯେତେ ମୋର ତପସ୍ୱିନୀ ଶ୍ୱାଶୁ ପାଇଁ କରୁଛି। ସେ ସଦା ତପ କରି, ଦୁଇ ଭାଇ ଓ ସୀତା ଆସିବେ ବୋଲି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି: “କେବେ ମୁଁ ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାମକୁ ଦେଖିବି?” ସୀତା ଏପରି ଶୋକ କରୁଥିବାବେଳେ, ରାକ୍ଷସୀ ତ୍ରିଜଟା ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ: “ଦୁଃଖ କରନି, ତୁମର ପତି ଜୀବନ୍ତ। ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି ବଡ଼ କାରଣ କହିବି, କିଏ ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜୀବନ୍ତ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସେନାପତି ନିଧନ ହେଲେ, ସେନାର ମୁଣ୍ଡ ମୁନ୍ଦ ରୂପ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ, ଅତି ରାଗ ବା ଆନନ୍ଦ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ। ଏହି ପୁଷ୍ପକ ରଥ, ବୈଦେହୀ, ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ତୁମକୁ ଉଠାଇ ନେବନାହିଁ ଯଦି ଦୁଇ ଭାଇ ମୃତ। ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ ନିଧନ ହେଲେ, ସେନା ଭାଙ୍ଗା ନାଉ ପରି ହେଇଯାଏ, ଦିଗଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ସେନା ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ କକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁତ୍ରମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମକୁ ଏହା କହୁଛି। ଏହି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କର, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୁଅ; କକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁତ୍ରମାନେ ଅଘାତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହି କଥା ଭଲ ପାଇଁ କହୁଛି। ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ, ମିଥ୍ୟା କହିବି ନାହିଁ, ମୈଥିଲୀ; ତୁମର ଶୁଭ ଓ ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବ ମୋ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଏଉଁ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିପାରିବେନାହିଁ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କଥା କହୁଛି। ମୈଥିଲୀ, ଏହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖ: ଆଘାତ ଲାଗି ଅଚେତନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ତାଙ୍କ ଚମକ ହରାଇ ନାହିଁ। ସାଧାରଣତଃ ଲୋକ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ହରାଇ ଦେଖାଯାଏ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ବିକୃତ ହୋଇଯାଏ। ଜନକ କନ୍ୟା, ଦୁଃଖ, ଶୋକ ଓ ମୋହ ତ୍ୟାଗ କର; ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ରହିପାରିବ ନାହିଁ। ତ୍ରିଜଟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ସମ ସୀତା ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: “ଏହିପରି ହେଉ।” ତାପରେ, ତ୍ରିଜଟା ପୁଷ୍ପକ ରଥକୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ, ଦୁଃଖିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଲଙ୍କାକୁ ନେଲେ। ତ୍ରିଜଟା ସହ ସୀତା ପୁଷ୍ପକରୁ ଉତରି, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଶୋକ ବାଟିକାକୁ ନେଲେ। ଏହି ବାଟିକା, ବହୁ ଗଛ ଭରିତ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ରମଣୀୟ ଉଦ୍ୟାନ, ସୀତା ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି ବ୍ୟଥିତ ହୋଇଗଲେ। ଏହିପରେ, ରାମ ଅଧ୍ୟାୟ 6.49 ରେ, ଦଶରଥପୁତ୍ରମାନେ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଜାଳରେ ବନ୍ଧି, ରକ୍ତରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ, ଆହତ ହାତୀ ପରି ଭାରି ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଘେରି, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଦଁଡି ରହିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶକ୍ତି ଓ ଦୃଢ଼ତା ଦ୍ୱାରା, ରାମ ଆଘାତ ଲାଗି ମଧ୍ୟ ଚେତନା ଫେରିଲେ, ବାଣରେ ବନ୍ଧି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।