ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜାର୍ଷି, ତାଙ୍କର ପରିବାର, ପୁରୋହିତ ଏବଂ ସେବକମାନେ ସମେତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ଏବଂ ପୁଷ୍ଟି ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେବକମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଅପାର ଆନନ୍ଦରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋତେ ଅତିଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି; ଏବେ ମୋ ଉପରେ କିଛି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଶବଳା ଗାୟକୁ ମୋତେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାୟ ବଦଳରେ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏହି ଗାୟ ଏକ ରତ୍ନ, ଓ ରାଜାମାନେ ସଦା ରତ୍ନ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଆପଣ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ମୋତେ ଶବଳା ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାୟ ଦେଲେ ବି ଶବଳା ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୋଟିକୋଟି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମେ ଦେଇଥିବା ରୂପା କିମ୍ବା ଧନ ଦେଖି ବି ଏହି ଗାୟକୁ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ। ଏହି ଶବଳା ସଦାମସ୍ତକୁ ମୋର, ଯେପରି ଏକ ଧର୍ମିକ ପୁରୁଷଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ତାଙ୍କର ହୁଏ। ଏହି ଗାୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବତା ଓ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ ଦେଉଛି, ଏହା ମୋର ଜୀବିକାର ଉପାୟ। ମୋର ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ସ୍ୱାହା ଓ ବଷଟ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ ସବୁ ଏହି ଗାୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ; ଏହି ମୋର ସମସ୍ତ, ମୋର ତୃପ୍ତି ଓ ସତ୍ୟ। ଅନେକ କାରଣରୁ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଶବଳା ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ।” ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆଉ ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଓ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁନ୍ଦର ସୁନା ଶୃଙ୍ଖଳ ଓ ସୁନା ଅଙ୍କୁଶ ପିନ୍ଧିଥିବା ହାତୀ ଦେବି, ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଚତୁର୍ଦ୍ଧାରୀ ଚାରି ଘୋଡ଼ା ଯୋଜିଥିବା ରଥ ଦେବି, ଏମିତି ଚୌଦ ହଜାର ହାତୀ ଦେବି। ଏହା ସହିତ ଅଟ୍ଠ ଶତ ଘୋଡ଼ା ଓ ଏକ ହଜାର ଦଶ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଦେବି। ଏକ କୋଟି ଗାୟ ଦେବି, ମୋତେ ଏହି ଚିତ୍ରିତ ଗାୟକୁ ଦିଅ। ଯେତେ ରତ୍ନ କିମ୍ବା ସୁନା ଚାହିଁବେ, ସବୁ ଦେବି; କିନ୍ତୁ ଏହି ଶବଳାକୁ ମୋତେ ଦିଅ।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ନିଶ୍ଚିତ କଥାରେ କହିଲେ, “ମୁଁ କେହି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚିତ୍ରିତ ଗାୟକୁ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ, ହେ ରାଜା। ଏହି ହେଉଛି ମୋର ଧନ, ଏହି ହେଉଛି ମୋର ସମ୍ପତ୍ତି, ଏହି ମୋର ସମସ୍ତ, ଏହି ମୋର ପ୍ରାଣ। ନୂତନ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯଜ୍ଞ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ କାର୍ମ କ୍ରମ, ସବୁ ଏହି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। କାହିଁକି ବେଶି କଥା କହିବି? ମୁଁ ଏହି କାମଧେନୁକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ।” ଏପରି ଘଟଣା ପରେ ବସିଷ୍ଠ କାମଧେନୁ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜା ଶବଳାକୁ ଜୋରକରି ଟାଣି ନେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଲୋକମାନେ ଶବଳାକୁ ନେଉଥିବାବେଳେ, ଶବଳା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୋତେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି କାହିଁକି? ମୁଁ ଅପରାଧ କରିନାହିଁ, ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ କାହିଁକି?” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ତୁରନ୍ତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଶତଶତ ସେବକମାନେକୁ ଝଟକି ଛାଡ଼ି, ବାୟୁ ବେଗରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ଶବଳା ଗଭୀର କ୍ରନ୍ଦନ କରି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ି, ଗର୍ଜନା ସଦୃଶ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ହେ ପୂଜ୍ୟପାଦ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଆପଣ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ କାହିଁକି? ରାଜାଙ୍କ ସେନାମାନେ ମୋତେ ଏଭଳି ନେଉଛନ୍ତି।” ବସିଷ୍ଠ ମୃଦୁ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉନାହିଁ, ତୁମେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ତୁମକୁ ଶକ୍ତିବଳେ ନେଉଛନ୍ତି। ମୋର ଶକ୍ତି ଆଜି ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମାନ ନୁହେଁ; ସେ ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଶାସକ। ଏହି ବିଶାଳ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପତାକାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଛି।” ଶବଳା ନମ୍ର ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “କ୍ଷତ୍ରିୟର ଶକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ, ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପୋବଳ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅପାର, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ; ଆପଣଙ୍କ ତପୋବଳ ଅଜୟ। ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାର ଗର୍ବ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରୟାସକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।” ଏପରି ଶବଳାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ, “ତୁମ ଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କର, ଶତ୍ରୁଦଳ ନାଶ କର।” ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଶବଳା ବଡ଼ ଗର୍ଜନା କରି ସେଠାରେ ଶତଶତ ପହ୍ଲବ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅଗ୍ନିସ୍ପର୍ଶ ହେଲା।