ଏଭଳି ନାୟକଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଶୂରବୀର ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସ୍ୱୀକାର କରି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆମେ ଅବିଳମ୍ବେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଶୀତଳ ପାଣି ଓ ଫଳ ଆଣିବା, ଏହି ସେନାକୁ ଦଳରେ ବିଭାଜନ କରିବା ଓ ନିୟମିତ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଗଠନ କରିବା ଦରକାର। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏକ ଭୟଙ୍କର, ସଂସାରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବା ପ୍ରଳୟ ଆସୁଛି, ଯାହା ଭଲୁକ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସ ଶୂରବୀରମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ। ପବନ ଭୟାନକ ଭାବେ ବହୁଛି, ଭୂମି କମ୍ପିଉଛି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି ଓ ପାହାଡ଼ ଗୁଞ୍ଜରଣ କରୁଛି। ମେଘମାନେ ମାଂସାଶୀ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି, ରକ୍ତର ବିନ୍ଦୁ ମିଶା ଝରଣା ବର୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ସନ୍ଧ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ତିମ, ରକ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଭଳି ଲାଗୁଛି, ଏହି ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଖସିଯାଉଛି। ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦୟାଜନକ ସ୍ୱରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦିଗକୁ ଭୟଭୀତ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଓ ଅଶୁଭ ସୂଚନା ଦେଉଛି। ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକ ଦେଉନାହିଁ, ତାହାର କିରଣ ଶ୍ୟାମ ଓ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଉଛି, ଏହା ପ୍ରଳୟ ସମୟର ଚିହ୍ନ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ରକୁ ଘେରି ଏକ ଛୋଟ, କଠୋର ଓ ଅଶୁଭ ଗୋଲାପୀ ଆଭା ଦେଖାଯାଉଛି, ଏବଂ ଏକ ନୀଳ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି। ତାରାମାନେ ସାଧାରଣ ଭଳି ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚଳନ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମନେ ହୁଏ ପୃଥିବୀର ସମାପ୍ତି ସୂଚିତ ହେଉଛି। କାଉ, ଶ୍ୟେନ, ଗୃଧ୍ରମାନେ ଅତି ନିମ୍ନ ଉଡ଼ୁଛନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କେବେ ଶୁଭ, କେବେ ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ଏ ସମୟରେ ଭୂମି ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼, ଶୂଳ, ଖଡ଼୍ଗ ଧରି ରହିବେ, ଏବଂ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ମୂଲିନ ହୋଇଯିବ। ଏହି ଦିନ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ବାନରମାନେ ଘେରି ରାବଣଙ୍କ ଅଜୟ୍ୟ ଲଙ୍କା ସହର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା। ଏପରି କହି, ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ଅବତରଣ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ନିଜ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପରାଜେୟ ଥିଲା। ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ରାଘବ, ଯିଏ ସଠିକ ସମୟ ବୁଝିପାରିଥିଲେ, ବଡ଼ ବାନର ସେନାକୁ ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ କରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କଲେ। ସମୟ ଅନୁସାରେ ଶୂରବୀର ଧନୁଷ ଧରି, ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଆଗରେ ଲଙ୍କା ସହର ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପଛରେ ବିଭୀଷଣ, ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ନଳ, ଭଲୁକ ରାଜା, ନୀଳ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚଲିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଅନେକ ବାନର ଓ ଭଲୁକ ସେନା ଭୂମିକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ବଡ଼ ବାନରମାନେ ହସ୍ତୀ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଶତଶଃ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ଧରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ରାବଣଙ୍କ ଲଙ୍କା ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେହି ସହର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ, ପତାକାରେ ସୁଶୋଭିତ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଉପବନରେ ଆଲୋକିତ, ବିବିଧ ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଗ ଓ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଚୀର, ଦୁର୍ଗମ ଦ୍ୱାର ସହିତ ଥିଲା। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେହି ସହରକୁ ବନବାସୀ ବାନରମାନେ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାରିପଟେ ଘେରି ରଖିଲେ। ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଧନୁଷ ଧରି ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉପସ୍ଥିତ ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ, ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଲଙ୍କା ନିକଟେ ଶିବିର କଲେ। ଏହି ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି ରାବଣ ନିଜେ ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଦ୍ୱାରକୁ ରାମ ଛଡ଼ା ଆଉ କେହି ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଭୟାନକ ଦ୍ୱାରକୁ ରାବଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ବରୁଣ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରେ, ସେପରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଚାରିପଟେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜା ରାକ୍ଷସମାନେ ରହିଥିଲେ। ଏହା ଦୁର୍ବଳମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର, ଯେପରି ନରକ ଦାନବମାନେ ଭରିଥାଏ, ସେପରି ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ଏଠାରେ ଥିଲେ। ରାମ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ଦେଖିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ବାନର ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷ ନୀଳ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ମୈନ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ୱିବିଦ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ। ଋଷଭ, ଗବାକ୍ଷ, ଗଜ, ଓ ଗବୟ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ପ୍ରମାଥି, ପ୍ରଘାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂରବୀରମାନେ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଦଳର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଗରୁଡ଼ ଓ ପବନ ସମ ତୀବ୍ର ବେଗ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ, ଏହି ଦଳରେ ଛତିଶ କୋଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାନର ନାୟକ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସୁଗ୍ରୀବ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଅଭିଯାନରେ ଲାଗିଥିଲେ; ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବିଭୀଷଣ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ କୋଟି ବାନର ସେନା ରଖିଥିଲେ; ରାମଙ୍କ ପଶ୍ଚିମ ପାଖରେ ସୁଷେଣ ଓ ଜାମ୍ବବାନ୍ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ମଧ୍ୟ ଦଳରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ସେମାନେ ନିଜ ଦଳ ସହିତ ରହିଥିଲେ; ସେମାନେ ବାଘ ଭଳି ଦାନ୍ତ ଓ ଶିଖର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ପୁଛ, ଦାନ୍ତ ଓ ନଖ ଅସ୍ତ୍ର ସମ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆକୃତି ଓ ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଥିଲା। କେହି ଦଶ ହସ୍ତୀ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେହି ତାହାର ଦଶଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେହି ହଜାର ହସ୍ତୀର ଶକ୍ତି ଥିଲେ। କେହି ବଡ଼ ବନ୍ୟା ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେହି ତାହାର ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତି ଥିଲେ; ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ବାନର ନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଏକତ୍ରିକରଣ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ବିବିଧ ଥିଲା; ବାନର ସେନାର ସମାବେଶ ମକଡ଼ା ଦଳର ଉଦୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।