ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ସ୍ନେହଭାବରେ ଅତିଥି ଭାବେ ଅମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ମହାବଳୀ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସବୁ ବନର ନାୟକଙ୍କ ସହିତ ସୁବେଳ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଶିତଳ ଢାଳରେ ବସିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ରାତି କାଟି, ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ ବନର ସେନାପତିମାନେ ଲଙ୍କାର ଅପୂର୍ବ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ସମତଳ, ସୁନ୍ଦର, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଆକର୍ଷକ ଥିଲା। ଏହାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେମାନେ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଅନେକ କମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ, ଶାଳ ଓ ତାଳ ଗଛ ଥିଲା, ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚିଥିଲା ଏହି ଅରଣ୍ୟ, ନାଗ ଗଛର ଗୁଛରେ ଘେରା ଥିଲା। ହିନ୍ତାଳ, ଅର୍ଜୁନ, ନୀପ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲେ ଫୁଲିଥିଲା; ତିଳକ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ପଟଳ ଗଛ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିଲା। ଲଙ୍କାର ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଲତାରେ ଭରିଥିଲା, ଦେବଲୋକ ଅମରାବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ଅପୂର୍ବ ଫୁଲ, କମଳିଆ ଲାଲ ପତ୍ର, ହରିତ ଘାସ ଓ ନୀଳ ଜଙ୍ଗଲ ମିଶି ଏକ ରଙ୍ଗିନ ଦୃଶ୍ୟ ତିଆରି କରିଥିଲା। ଗଛମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ମନମୋହକ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ, ଯାହାକୁ ବନରମାନେ ମଣିଷମାନେ ପରି ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଚୈତ୍ରରଥ ଓ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଥିଲା, ସବୁ ସମୟ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଭରିଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ଦାତ୍ୟୂହ, କୟଷ୍ଟି, ବକ ଓ ମୟୂର ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଝରଣା ପାଖରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଚିରକାଳ ମଦମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଉଡ଼ିବା, କୋଇଲି ଗୁଞ୍ଜନ, ଆକାଶ ଗୁଞ୍ଜରାଇ ଉଠିଥିଲା। ଭ୍ରିଙ୍ଗରାଜ ପକ୍ଷୀଙ୍କର ଗୀତ, କୁରର ଚିତ୍କାର, କୋଣାଳକ ଡାକ, ସରସାଙ୍କ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ବନରମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସୁଗନ୍ଧିତ ହାଢ଼ି ବାୟୁ ଚଲିଲା, ଫୁଲର ଗନ୍ଧରେ ମନ ଭରିଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ କିଛି ବନର ନାୟକ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଛାଡ଼ି, ଝଣ୍ଡା ନେଇ ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହୁଁକାର ଦେଇ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭୀତ, ମୃଗ ଓ ହାତୀମାନେ ଦୌଡ଼ିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ, ଲଙ୍କା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପ୍ରେ ଉଥଳି ଉଠିଲା। ସେମାନେ ଭୂମିକୁ ଜୋରରେ ଦଳିଲେ, ଧୂଳି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯିଲା। ଭାଲୁ, ସିଂହ, ମହିଷ, ହାତୀ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ଦଶଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ତ୍ରିକୂଟ ପାହାଡ଼ର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫୁଲରେ ଢାକିଯାଇ, ରୌପ୍ୟ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ନିର୍ମଳ ଓ ସୁନ୍ଦର, ମାନବ କଳ୍ପନାରେ ମଧ୍ୟ ଚଢ଼ିବା କଷ୍ଟକର, ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରେ ରାବଣଙ୍କ ଶାସନରେ ଲଙ୍କା ନଗର ଥିଲା। ଏହି ନଗର ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ବିଶ୍ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଉଚ୍ଚ ଦୁର୍ଗ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସୁନା ଓ ଚାଁଦିର ପ୍ରାଚୀର ରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଲଙ୍କା ରାଜମହଳ ଓ ଉଡ଼ନ ମହଳରେ ଶୋଭିତ, ମଧ୍ୟ ଵୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଘନ ମେଘ ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ସୁରକ୍ଷିତ। ଏଠାରେ ହଜାର ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଏକ ମହାଳ ଥିଲା, କୈଳାସ ଶିଖର ପରି ଆକାଶକୁ ଛିରିଯିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ମହାଳ ସମଗ୍ର ନଗରର ଅଳଙ୍କାର ହୋଇଥିଲା, ଏଠା ସଦା ଶତ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଥିଲା। ସେଠାରେ ସୁନା ନଗର, ପାହାଡ଼ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖିଲେ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ରାକ୍ଷସେବିତ। ଏହି ଧନଧାନ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀମତୀ ଲଙ୍କା ରାମ ଓ ବନରମାନେ ଏକାଠି ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ମହଳ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ, ଏହି ନଗର ଦେବଲୋକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ମହଳ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଦ୍ୱାର ଥିବା ନଗର ଦେଖି ରାମ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ଅବଲୋକନ କଲେ। ଏବେ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ସମଗ୍ର ବନର ସେନା ସହିତ ଦୁଇ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ସୁବେଳ ଶିଖର ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଦେଖି, ତ୍ରିକୂଟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରା ଏକ ସୁନ୍ଦର ନଗର ଦେଖିଲେ। ଲଙ୍କା ଉଦ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଅପୂର୍ବ ନଗର ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାର ମହଳ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ। ରାମ ଦେଖିଲେ ରାବଣ, ଧଳା ଚାମର ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ଜୟପତାକା ତଳେ, ରକ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ ଓ ରତ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେ ଧୂସର ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଛାତିରେ ଏଇରାବତ ଦନ୍ତର ଚିହ୍ନ ଥିଲା। କୁନ୍ଦୁର ରକ୍ତ ରଙ୍ଗ ଶାଢ଼ି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ର ରଉଦ୍ର ଛଟାରେ ଆବୃତ, ସେ ଆକାଶର ମେଘ ଗୁଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବନର ନାୟକମାନେ ଓ ରାଘବ ମୁଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଏକାଏକି ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଦିଗକୁ ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତି, କ୍ରୋଧ ଓ ସାହସ ସହିତ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଦ୍ୱାର ମଞ୍ଚରେ ଲାଫ ଦେଲେ। ସେଠାରେ କିଛି ସମୟ ଦଢ଼ି, ଭୟ ନକରି, ରାବଣଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, କଠୋର ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ।