ଏକ ସମୟର କଥା, ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜୀବନର ଅନେକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଘଟୁଥିଲା। ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଯାତ୍ରା, ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ବସୋବାସ, ଏବଂ ଭୀରଦ୍ଧଙ୍କର ବଧ ଘଟିଥିଲା। ଏହା ପରେ, ତାଙ୍କର ଶରଭଙ୍ଗ ସହିତ ମିଳନ, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ, ଏବଂ ଅନସୁୟାଙ୍କର କଥା ଶୁଣିବାରୁ ଏକ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ରାମଙ୍କ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ, ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତି, ଓ ଶୁର୍ପଣଖାଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା ଘଟିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର କାଳରାଜ ଖରା ଓ ତ୍ରିଶିରାସଙ୍କର ବଧ, ରାବଣଙ୍କର ଉଦୟ, ମରିଚଙ୍କର ବଧ, ଏବଂ ବୈଦେହୀଙ୍କର ଅପହରଣ ଘଟିଥିଲା। ସେହିପରି, ରାଘବଙ୍କ ଦୁଃଖ, ଗାହକର ରାଜାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ, କବନ୍ଧ ସହିତ ମିଳନ, ଏବଂ ପମ୍ପା ଝିଲିକର ଦୃଷ୍ଟି ଘଟିଥିଲା। ତାଙ୍କର ଶବରୀ ସହିତ ମିଳନ, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇବା, ପମ୍ପାରେ ଦୁଃଖ, ଏବଂ ହନୁମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ଘଟିଥିଲା। ରିଷ୍ୟମୁକ ଯାତ୍ରା, ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ମିଳନ, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ, ଏବଂ ବାଲୀ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ଦିର କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା। ବାଲୀଙ୍କର ବଧ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ପୁନର୍ସ୍ଥାପନ, ତାରାଙ୍କର ଦୁଃଖ, ସମ୍ମତି, ଏବଂ ବର୍ଷା ଋତୁ ଦ୍ୱାରା ବସୋବାସ ଘଟିଥିଲା। ରାଗବଙ୍କ ଗର୍ଜନ, ସେନାଙ୍କର ଏକତ୍ରୀକରଣ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରେରଣା, ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ଅଙ୍କୁଷ ଦିଆଯିବା, ଭାଲୁଙ୍କର ଗୁଫା ଦେଖିବା, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠା, ଏବଂ ସମ୍ପତି ସହିତ ମିଳନ ଘଟିଥିଲା। ପାର୍ବତୀ ଉପରେ ଚଡ଼ିବା, ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଣ୍ଡାରେ ଦେଖିବା, ମାଇନକାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ଏବଂ ଦେମନେସଙ୍କୁ ଧମକ ଦେବା ଘଟିଥିଲା। ସିଁହିକାଙ୍କର ବଧ, ଲଙ୍କା ଓ ମଲୟାକୁ ଦେଖିବା, ଓ ରାତିରେ ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଘଟିଥିଲା। ରାବଣଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ପୁଷ୍ପକ ଯାନ ଦେଖିବା, ଅଶୋକ ବନରେ ପ୍ରବେଶ, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଘଟିଥିଲା। ସୀତାଙ୍କୁ ପରିଚୟ ଚିହ୍ନ ଦେବା, ସୀତା ସହିତ ଆଲୋଚନା, ଦେମନେସଙ୍କୁ ଧମକ ଦେବା, ଏବଂ ତ୍ରିଜାତାଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବା ଘଟିଥିଲା। ସୀତାଙ୍କୁ ମଣି ଦେବା, ଗଛ ଭଙ୍ଗା, ଦେମନେସଙ୍କର ଭୟ ଓ କିଙ୍କରାଙ୍କର ବଧ ଘଟିଥିଲା। ବାୟୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କର ଧର୍ମ, ଲଙ୍କାକୁ ଜଳ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ନଳଙ୍କର ବୃତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଲଙ୍କାରେ ରାତିରେ ଘେରା ଦେଇ, ବିଭୀଷଣ ସହିତ ମିଳିବା, ଏବଂ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଦେବା ଘଟିଥିଲା। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ବଧ, ମେଘନାଦଙ୍କର ବିଜୟ, ରାବଣଙ୍କର ବିନାଶ, ଏବଂ ସମୁଦ୍ରନଗରୀରେ ସୀତାଙ୍କର ପୁନର୍ଧାରଣ ଘଟିଥିଲା। ବିଭୀଷଣଙ୍କର ପବିତ୍ରତା, ପୁଷ୍ପକ ଯାନ ଦେଖିବା, ଏବଂ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାତ୍ରା କରିବା ଘଟିଥିଲା। ଭାରତଙ୍କ ସହିତ ମିଳିବା, ରାମଙ୍କର ସମ୍ପ୍ରସାରଣର ଶୁଭ ଅବସର, ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ନିକାଳିବା, ତାଙ୍କର ନିଜ ରାଜ୍ୟର ସନ୍ତୋଷ, ଏବଂ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଘଟିଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଓ କଥା ଗୁଡିକୁ, ବାଲ୍ମୀକି ଋଷି ତାଙ୍କର କବିତାର ଶେଷ ଅଂଶରେ ଲେଖିଥିଲେ। ସେ ରାମଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାହାଣୀକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ କାହାଣୀ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ। ବାଲ୍ମୀକି ଋଷି ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର କରିଥିଲେ ଦୁଇଜଣ ରାଜପୁତ୍ର, କୁଶ ଓ ଲବ, ଯେଉଁମାନେ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ମେଳୋଡିୟସ୍ ଗାୟକ ଥିଲେ। ସେମାନେ ବେଦରେ ପ୍ରାବୀଣ, ତେଣୁ ବାଲ୍ମୀକି ତାଙ୍କୁ କବିତା ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଗାଥା ମଧ୍ୟରେ, ସେ କବିତାକୁ ଏକ ମିଳନସାର ଗାଥାରେ ଲିଖିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଗାଇବା ସହଜ ଓ ମିଧୁର ଥିଲା। ଏହାରେ ତିନି ମାପ, ସାତ ପ୍ରକାର ମାତ୍ରା ଥିଲା, ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ତାଳ ଥିଲା। ସେହି କବିତା, ପ୍ରେମ, କରୁଣା, ହାସ୍ୟ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ, ଶୈଳୀ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। କୁଶ ଓ ଲବ, ସଙ୍ଗୀତର ଶିଳ୍ପରେ ପ୍ରାବୀଣ, ମିଳୋଡିୟସ୍ ଗାୟକ ଭାବରେ ଦେଖା ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ, ସୁନ୍ଦରତା ଓ ମାଙ୍ଗଳିକ ଚିହ୍ନରେ, ମିଧୁର ଗାୟନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଇଟି ଚିତ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଇଥିଲେ। କୁଶ ଓ ଲବ, ସମସ୍ତ ଆଦର୍ଶ ଓ ନ୍ୟାୟ ଗାଥାକୁ ଅଧିକାର କରି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗାଇଥିଲେ। ଋଷିଙ୍କର ସମାବେଶରେ, ସେମାନେ ସଂଗୀତ କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଶୁଣିବାକୁ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଆଖି ଆଶୁରେ ଭରିଗଲା। ସେମାନେ କହିଥିଲେ, "ଉତ୍କୃଷ୍ଟ! ଉତ୍କୃଷ୍ଟ!" ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଋଷି ସନ୍ତୋଷରେ ଭରିଗଲେ। ସେମାନେ କୁଶୀଲାବ ଗାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, "ଏହି ଗୀତର ସ୍ୱୀଟନେସ୍, ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକର!" ଏହି ଭାବରେ, ରାମଙ୍କର କଥା, ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା, ଓ ତାଙ୍କର ଜୀବନର ଅନେକ ଘଟଣା ଗାଥାରେ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଭାବନାରେ ଅନ୍ବିତ କରାଯାଇଥିଲା।