ଏହିପରି ଘଟଣା ଘଟିଲା—ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଦଶରଥ ମହାର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମାନର ସହିତ କହିଲେ, “ସମସ୍ତଠାରେ ଭଲ ଅଛି,” ସେଥିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ଯିଏ ବିନୟର ମୂର୍ତ୍ତି, ଆଦର ସହିତ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଦୁଇ ମୁନି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଧର୍ମମୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ମହାନ୍ନନ୍ଦ ଭିତରେ ଏକାପରି ଅନ୍ୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ଆଖିରେ ସେହି କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ପୂଜ୍ୟ ବଶିଷ୍ଠ ହସି ହସି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଏବଂ ଏହି ବଳିଷ୍ଠ ସେନାକୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଦୟାକରି ମୋର ପକ୍ଷରୁ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ମୋର ପ୍ରଥମ ଅତିଥି, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଦର ଦେଇ ପୂଜ୍ୟ। ଦୟାକରି ଏହି ଆଦର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” ଏପରି କଥାରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ମହାର୍ଷି, ଆପଣଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଆଦରରେ ଆମେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ହୋଇଛୁ। ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଯେଉଁ ଫଳ ଓ ମୂଳ ମିଳେ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ଦର୍ଶନ—ଏସବୁ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନିତ ହେଇଛୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଚାଲିଯିବି, ଦୟାକରି ମୋତେ ସମ୍ମିଳିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତୁ।” ଏପରି କହିଲେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ତେବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ ପୁନିପୁନି ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ରହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାହାରେ ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ଯେପରି ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା, ସେପରି ହେଉ, ମୁଁ ରହିବି।” ଏପରି କଥା ହେଲାବେଳେ, ବଶିଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ କଳ୍ମାଷୀ ନାମକ ପାପମୁକ୍ତ ଦାସୀକୁ ଡାକିଲେ, “ଆ, ଶୀଘ୍ର ଆ, ଶବଳା! ମୋ କଥା ଶୁଣ। ମୁଁ ଏହି ରାଜର୍ଷିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଛି—ତୁମେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କର। ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଛଅ ରସରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଚାହିଦା ପୂରଣ କର। ଶବଳା, ପ୍ରକାର ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ—ଘନ, ତରଳ, ଚଟଣି, ଚୁଷିବା ଯୋଗ୍ୟ, ରସ, ଧାନ୍ୟ, ପାନୀୟ—ସବୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କର।” ଏହି ସମୟରେ, ପବିତ୍ର ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଲ କାଣ୍ଡର ତେପନ୍ଥି ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ପାଇ ଶବଳା, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣା ଗାଈ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଲା। ସେ ଚିନି ଗଛ, ମଧୁ, ଚିଡ଼ା, ଉତ୍ତମ ମଦ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପାନୀୟ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା। ପର୍ବତ ସମ ଗରମ ଭାତ, ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ତରକାରି, ଝୁରି, ଦହି ଓ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ମିଠା ଖାଦ୍ୟ, ଗୁଡ଼ ଭରା ହଜାର ହଜାର ପାତ୍ର ଦେଖାଗଲା। ସମସ୍ତେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଗୃହସ୍ଥ, ପୁରୋହିତ, ଓ ସେବକମାନେ ଉତ୍ସାହ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ। ତେଣୁ ସେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋତେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ଶବଳା ଗାଈକୁ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ତାହା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦେବି। ଏହି ଗାଈ ଏକ ମଣି, ଏବଂ ରାଜାମାନେ ମଣି ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ଏହି ଶବଳାକୁ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏପରି ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଶବଳାକୁ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ପାଇଁ ଦେଇପାରିବିନାହିଁ, କିମ୍ବା କୋଟି କୋଟି ଗାଈ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ରାଜନ୍, ମୁଁ ଏହି ଶବଳାକୁ ରୂପୋର ପାହାଡ଼ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବିନାହିଁ। ଏହି ଶବଳା ସଦା ମୋର, ଯେପରି ଧର୍ମିକ ପୁରୁଷର ଖ୍ୟାତି ତାଙ୍କର। ଏହି ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରେ, ଏହି ମୋର ଜୀବିକା। ଏହି ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ହୋମ, ଯଜ୍ଞ, ହବି, ସ୍ୱାହା, ଭଷଟ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ସବୁ ଶବଳା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ—ଏହି ମୋର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂପଦ, ମୋର ସତ୍ୟ, ମୋର ତୃପ୍ତି। ଏହି ଅନେକ କାରଣରୁ ମୁଁ ଏହି ଶବଳାକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବିନାହିଁ।” ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏବେ ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଓ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ସୁନା ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ହାଥୀ ଦେବି, ସୁନା ଦଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡା ବିଶିଷ୍ଟ। ଏପରି ଚୌଦ ହଜାର ହାଥୀ, ସୁନାର ରଥ ଚାରିଟି ଧଳା ଘୋଡ଼ାରେ ଅରୋହିତ—ମୁଁ ଦେବି। ଆଠଶେ ଘୋଡ଼ା, ଘଣ୍ଟି ଲାଗିଥିବା, ଉତ୍ତମ ବଂଶଜ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଦଶ ଅଧିକ ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଦେବି। ଏକ କୋଟି ଗାଈ ଦେବି, ଯେଉଁ ଗାଈ ରଙ୍ଗ ବର୍ଣ୍ଣ ବିଭିନ୍ନ ଓ ବୟସରେ ଅଛି; ମୋତେ ଶବଳା ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣ ଯେତେ ରତ୍ନ କିମ୍ବା ସୁନା ଚାହିଁବେ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ଦେବି; ମୋତେ ଶବଳା ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏପରି କଥା ଶେଷେ ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ, “ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶବଳାକୁ ଦେଇପାରିବିନାହିଁ, ଏହି ମୋର ଏକମାତ୍ର ଧନ, ଏକମାତ୍ର ସଂପଦ, ଏକମାତ୍ର ସବୁକିଛି, ଏକମାତ୍ର ଜୀବନ। ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯଜ୍ଞ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏହି ଗାଈ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ସମସ୍ତ କୃତ୍ୟ ଏହି ଗାଈ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ; ଅତଏବ ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ—ମୁଁ ଏହି ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣା ଗାଈ ଦେଇପାରିବିନାହିଁ।