ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିଭୀଷଣ କହିଲେ, “ମୋର ଚାରିଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀ—ଅନଳ, ପନସ, ସମ୍ପାତି ଓ ପ୍ରମତି—ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏବେ ଆସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପକ୍ଷୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶତୃଦଳର ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖି ଫେରିଛନ୍ତି।” “ହେ ରାମ, ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ, ସେମାନେ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ରାବଣଙ୍କ ଦଳର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ତୁମକୁ କୁହେଁ। ପ୍ରଥମେ, ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରହସ୍ତ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ରହିଛନ୍ତି; ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦର ଅଛନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ସହିତ, ଯେଉଁମାନେ ଶୂଳ, ଖଡ୍ଗ, ଧନୁର୍ବାଣ, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ହଜାର-ହଜାର ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଶୂର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ନିଜେ ରାବଣ, ଯିଏ ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଚିନ୍ତିତ, ସେ ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଅବସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି। ଏଠି ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବିରୂପାକ୍ଷ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାଗ ଭାଗରେ ରାକ୍ଷସ ଦଳ ଲଙ୍କାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଛି ବୋଲି ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସବୁ ଦେଖି ଆସିଛନ୍ତି। ଏଠି ଦଶ ହଜାର ହାତୀ, ଏକ ଲକ୍ଷ ରଥ, ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା ଓ କୋଟିକୁ ଅଧିକ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଶୂର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକ ହଜାର ହଜାର ଦଳ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ବିଭୀଷଣ ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତାପରେ ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ କିଏ କିଏ ଦେଖାଇଲେ। ସେ ଲଙ୍କା ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପରିଷଦ ସମ୍ମୁଖରେ କହି, ତାପରେ ମନୋହର କମଳ ନୟନ ରାମଙ୍କୁ ଆଉ କିଛି କଥା କହିଲେ। ବିଭୀଷଣ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ମୁଁ କୁହୁଁ: ଯେତେବେଳେ ରାବଣ କୁବେରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଷଷ୍ଟି ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବ, ଶକ୍ତି, ଉତ୍ସାହ ଓ ଗର୍ବରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ। ଏହା ଶୁଣି ଚିନ୍ତିତ ହେବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟ ଦେବାକୁ ଚାହେଁନି; ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ବିଜୟ କରିପାରିବେ। ତେଣୁ, ତୁମ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ସହ ଏହି ବନର ସେନାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ଏବଂ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାବଣକୁ ଦଳନ କରିବେ।” ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପରେ, ରାଘବ କହିଲେ, “ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ନୀଳ, ବନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବେ। ଅଙ୍ଗଦ, ବାଳିଙ୍କ ପୁଅ, ଏକ ବଡ଼ ବନର ଦଳ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ। ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଅପାର ଶକ୍ତି ସହିତ, ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରକୁ ତାଙ୍କ ବନର ଦଳ ସହିତ ଆକ୍ରମଣ କରି ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ଯିଏ ଦৈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର କ୍ଷତି ଦେଇଥାଏ, ଯିଏ ଅପରିମିତ ବର ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନ ଚରିତ୍ର, ସେଇ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ—ସେଉଁଠି ମୁଁ ନିଜେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି। ମୁଁ ଏବଂ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ଆମ ସେନା ସହ ପ୍ରବେଶ କରିବା, ଯେଉଁଠି ରାବଣ ଅଛନ୍ତି। ମହାବଳୀ ବନରାଜ, ଶୂର ବାଲୁରାଜ ଓ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଭାଇ (ବିଭୀଷଣ) ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଉ। ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ବନରମାନେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମର ଚିହ୍ନ ହେବ ବନର ରୂପ। କିନ୍ତୁ ଆମେ ସାତଜଣ ମାନବ ରୂପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା। ମୁଁ, ମୋର ପ୍ରଭୁତ୍ୱଶାଳୀ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ବିଭୀଷଣ ଓ ମୋର ଅନ୍ୟ ମିତ୍ରମାନେ—ଆମେ ମାନବ ରୂପରେ ରହିବା। ଏପରି କହି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ଶୂର ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ ରାମ, ସୁବେଳ ପର୍ବତର ମନୋହର ଢାଳ ଦେଖି, ତାହାକୁ ଆରୋହଣ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହିପରେ ତୁମେ ଏହି ଅଠତ୍ରିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ତାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମେ ସମସ୍ତେ ସୁବେଳ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଥିରେ ଶତଶଃ ଖଣିଜ ରହିଛି, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପର୍ବତକୁ ଆରୋହଣ କରି, ଏହି ରାତି ଏଠି କାଟିବା। ଏଠାରୁ ଆମେ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିପାରିବା, ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ମୋର ଭାର୍ୟାକୁ ଚୋରି କରି ନିଜ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଡାକିଛି। ଯିଏ ନ ଧର୍ମ, ନ ଚରିତ୍ର, ନ ବଂଶ ଜାଣେ, ଯିଏ ନିଚ ରାକ୍ଷସ ଭାବେ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ କରିଛି—ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ନାମ ମାତ୍ରେ ମୋର ରୋଷ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ; ସେ ନିମ୍ନ ପ୍ରାଣୀର ଅପରାଧରେ ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଶ ଦେଖିବି। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଯଦିଓ ରାବଣଙ୍କୁ ରୋଷ ଦେଖାଉନି, ରାମ ରଙ୍ଗୀନ ସୁବେଳ ଶିଖର ଉପରେ ଚଢ଼ିବାକୁ ଯାଞ୍ଚି, ସେଠି ନିବାସ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହିତ, ବଡ଼ ଧନୁର୍ବାଣ ଉଠାଇ, ମହାକାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇ, ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ।