ଏହି ଗଁଠି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଶତତି ଶଷ୍ଠ ଓ ଶତତି ସପ୍ତମ ସର୍ଗର କଥା। ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ମାଲ୍ୟବାନଙ୍କର ଉପକାରୀ ଉପଦେଶକୁ ସହିପାରିଲେନି। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭୂରୁ ଭୂଁଚି, ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ରାବଣ ମାଲ୍ୟବାନଙ୍କୁ ରୋଷରେ କହିଲେ— "ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକୁ ସମର୍ଥନ କରି, ଉପକାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କହିଥିବା କଠୋର କଥା ମୋ ଶ୍ରବଣକୁ ଆସେନାହିଁ। ତୁମେ କିପରି ଭାବୁଛ, ରାମ, ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା, ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ଏକା ଏବଂ ଦୁଃଖିତ, ସେ କିପରି କ୍ଷମତାଶାଳୀ? ଆଉ ମୁଁ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଭୟ, ମୋର କ୍ଷମତାର କ୍ଷୟ କିପରି ଭାବୁଛ? ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ବୀରମାନେ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ, ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ, କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ, ମୋତେ କଠୋର କଥା କହିଛ। ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ କିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିବେ? ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକୁ ଉତ୍ସାହ ଦେବା ଛଡା। ମୁଁ ସୀତାକୁ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆଣିଛି, ଯେପରି ଧନ ଫୁଲ ବିନା, ମୁଁ ଭୟରୁ ସୀତାକୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଫେରାଇବି କାହିଁକି? ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଅନେକ ବାନରମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଘେରିଛନ୍ତି, ଦେଖ, କିଛି ଦିନରେ ମୁଁ ରାଘବଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱସ୍ତ କରିଦେବି। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେନି, ତେଣୁ ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ଭୟ କରିବ? ମୁଁ ଦୁଇଭାଗ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ନମିବିନି, ଏହି ମୋର ଜନ୍ମ ଦୋଷ, ଏହାକୁ ମୁଁ ଚାଲିପାରିବିନି। ଯଦି ରାମ ନଦୀ ଉପରେ ପୁଲି ନିର୍ମାଣ କରିଛି, ଏହା କେବଳ ଅନୁଭବ ମାତ୍ର; ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ କି? ତୁମେ କାହିଁକି ଭୟଭିତ? ରାମ ବାନର ସେନା ସହିତ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ପାର ହୋଇଛି, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଫେରିପାରିବେନି। ଏପରି ଭାବରେ କହିବା ସମୟରେ, ରାବଣଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠା ଦେଖି, ମାଲ୍ୟବାନ୍ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେନି। ତାପରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଅନୁମତି ନେଇ, ମାଲ୍ୟବାନ୍ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହାପରେ ରାବଣ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଲଙ୍କାର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରହସ୍ତକୁ, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦରକୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ନିଜ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ବିଶିଷ୍ଟ ମାୟା ଜ୍ଞାନୀ, ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ରଖିଲେ। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ଶୁକ ଓ ସାରଣଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ, ତିନି ନିଜେ ଏଠାରେ ଯିବେ ବୋଲି କହିଲେ। ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରରେ ବିରୂପାକ୍ଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ, ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ରଖିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଲଙ୍କାର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସାରଥିବା ଭାବରେ ଭାବିଲେ। ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ରାବଣ ଚମତ୍କାର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଶତତି ସପ୍ତମ ସର୍ଗର କଥା। ମାନବ ଓ ବାନର ରାଜାମାନେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଭାଲୁ ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍, ତଥା ରାକ୍ଷସ ବିଭୀଷଣ ଏକଠି ହେଲେ। ଅଙ୍ଗଦ, ସୌମିତ୍ରି, ଶରଭ, ସୁଷେଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମଇଣ୍ଡ, ଦ୍ୱିବିଦ, ଗଜ, ଗଭାକ୍ଷ, କୁମୁଦ, ନଳ, ପନସ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ଶତ୍ରୁ ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମସ୍ତେ ଏକ ଅନ୍ୟକୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ, ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ—ଏହା ରାବଣଙ୍କ ଶାସନରେ, ଦେବ, ଅସୁର, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ। ସମସ୍ତେ କହିଲେ, "ଆମର କାମର ସଫଳତା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକା, କାରଣ ରାବଣ ସଦା ଏଠାରେ ଅଛି।" ଏଥିରେ ବିଭୀଷଣ, ରାବଣଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାରେ କହିଲେ— "ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନଳ, ପନସ, ସମ୍ପାତି, ପ୍ରମତି ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ, ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖି, ଏଠାକୁ ଫେରିଲେ। ସମସ୍ତେ ପକ୍ଷୀ ରୂପ ନେଇ ଶତ୍ରୁ ଦଳରେ ଯାଇ, ଲଙ୍କାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖିଲେ। ଏବେ ତୁମେ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ, ରାମ, ତାଙ୍କ ବିବରଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ରାବଣଙ୍କ ଦଳର ବ୍ୟବସ୍ଥା— ପ୍ରହସ୍ତ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନା ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦର। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ସେନା ସହିତ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି। ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଶୂର। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ରାବଣ ନିଜେ, ଚିନ୍ତିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ପ୍ରବୀଣ, ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରରେ ବିରୂପାକ୍ଷ, ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ ରଖିଛନ୍ତି। ଏପରି ଭାବରେ ଲଙ୍କାର ସମସ୍ତ ଦଳ ନିର୍ବାହ କରି, ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତ୍ୱରିତ ଫେରିଆସିଲେ। ଏଠାରେ ଦଶ ହଜାର ହାତୀ, ଏକ ଲକ୍ଷ ରଥ, ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ କୋଟିଠାରୁ ଅଧିକ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି।" ଏପରି ଲଙ୍କାର ଭୟାନକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଦୁଇପକ୍ଷର ଚିନ୍ତା, ମନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଉତ୍ସାହ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏହି ଦୁଇ ସର୍ଗର ଉତ୍କଣ୍ଠା ଓ ଗମ୍ଭୀରତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।