ବଳଶାଳୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି, ବିଶିଷ୍ଟ ମହାର୍ଷି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ବିର ନାୟକ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ନମସ୍କାର କଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କରି, "ସ୍ୱାଗତମ୍" ବୋଲି କହିଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନସୂଚକ ଆସନ ଦେଇ ଅତିଥି ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ବସିଷ୍ଠ ରୁଦ୍ର ରୀତି ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଦେଇ ଅତିଥି ସତ୍କାର କଲେ। ଏହି ଅତିଥି ସତ୍କାର ପାଇଁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମର ତପସ୍ବୀମାନେ, ଅଗ୍ନି, ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କର କୁଶଳ କଥା ପଚାରିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଯିଏ ମହାତ୍ମା ଏବଂ ତେଜସ୍ୱୀ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିଲେ। ବସିଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରପାଠକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେଉଁଠି ବସିଥିବା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ରାଜନ୍, ସବୁ ଭଲ ଅଛିନା? ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲି ଶାସନ କରୁଛ? ତୁମ ସେବକମାନେ ସବୁ ଭଲ ଅଛନ୍ତିନା? ସେମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନୁଶାସନବାନ୍? ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରିଛ? ତୁମ ସେନା, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ବନ୍ଧୁ, ପୁଅ, ନାତିମାନେ ସବୁ ଭଲ ଅଛନ୍ତିନା?" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନମ୍ରଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଯେ, "ସବୁଠି ସବୁ ଭଲ ଅଛି।" ଏହିପରି ଧାର୍ମିକ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଅନେକ ସମୟ ଚାଲିଗଲା, ତାଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଅନ୍ତେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ବସିଷ୍ଠ ହସି ହସି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ବିରାଟ ସେନା ପାଇଁ ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୋର ପକ୍ଷରୁ ଯାହା ଉଚିତ, ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କର। ତୁମେ ଏଠାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅତିଥି, ଏବଂ ମୁଁ ଏହି ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ମୋତେ ତୁମ ଉପସ୍ଥାନ ଓ ଶବ୍ଦ ସମ୍ମାନ ଦ୍ୱାରା ଆଦର ମିଳିଛି। ଆଶ୍ରମର ଫଳ, କନ୍ଦ, ପାଣି ଓ ତୁମ ଦର୍ଶନ—ତାହା ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରଯାପ୍ତ। ମୁଁ ଯାଉଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ ମିତ୍ରଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖ।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏପରି କହିଲେ ବସିଷ୍ଠ ପୁନଃପୁନି ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ତେବେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମନୋରଥ ଅନୁଯାୟୀ ଦୟାକରି ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ, "ଯେପରି ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା, ତେଉଁପରି ହେଉ।" ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିବା ପରେ, ବସିଷ୍ଠ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ କଳ୍ମାଷୀ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟିହୀନ ଦାୟିନୀ ଗାୟ ଶବଳାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—"ଆସ, ଶବଳା, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏହି ରାଜର୍ଷିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ମୁଁ ଶଚ୍ଚିତ। ତୁମେ ଯଥାସ୍ବଳ୍ପ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କର। ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଛଅ ରସ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ ବର୍ଷା କର। ଶବଳା, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନାନା ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ—ଘନ, ତରଳ, ଚାଟିବା, ଚୁଷିବା, ରସ, ଧାନ୍ୟ, ପାନୀୟ—ସବୁ ଉତ୍ପାଦନ କର।" ଏହିପରି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କାମଧେନୁ ଶବଳା ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଲେ। ସେ ଚିନିଅ ଗଛ, ମଧୁ, ଭୁନା ଧାନ, ଉତ୍ତମ ମଦ୍ୟ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପାନୀୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରସାଳ ଓ ସାଧାରଣ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କଲେ। ଗରମ ଗରମ ଭାତର ପାହାଡ଼ ଭଳି ଏଠି ଦେଖାଯାଇଲା, ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ, ତରକାରୀ, ଦହି ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଥିଲା। ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୁଚିର ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା ଦିନା, ଗୁଡ଼ର ଭରିଯାଇଥିବା ହଜାର ହଜାର ପାତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା। ସମସ୍ତେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ, ଆନନ୍ଦ ଓ ପୁଷ୍ଟିରେ ଭରିଗଲେ, ଓ ରାମ, ବସିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଦେଲେ। ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ତାଙ୍କର ପରିବାର, ପୁରୋହିତ, ସେବକମାନେ ସମେତ ଆନନ୍ଦ ଓ ପୁଷ୍ଟିରେ ଭରିଯାଇ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେବକମାନେ ସହିତ ସମ୍ମାନ ପାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋତେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୋର କଥା ଶୁଣ। ଏହି ଶବଳା ଗାୟକୁ ମୋତେ ଦିଅ, ମୁଁ ଏପାଇଁ ଦଶ ହଜାର ଗାୟ ଦେବି। ଏହି ଗାୟ ଏକ ମଣି, ରାଜାମାନେ ତ ମଣି ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଦ୍ୱିଜ, ଆପଣ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଶବଳାକୁ ମୋତେ ଦିଅ।" ବସିଷ୍ଠ ମୁସ୍କୁରାଇ କହିଲେ, "ରାଜନ୍, ମୁଁ ଏହି ଶବଳାକୁ ଦଶ ହଜାର ଗାୟ ପାଇଁ ଦେବିନାହିଁ, କିମ୍ବା କୋଟି କୋଟି ଗାୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦେବିନାହିଁ। ରାଜନ୍, ଚାନ୍ଦିର ଭଣ୍ଡାର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏହି ଶବଳାକୁ ଦେବିନାହିଁ। ଏହି ଶବଳା ସଦା ମୋର, ଯେପରି ଧର୍ମିକ ପୁରୁଷର ଖ୍ୟାତି ତାଙ୍କର ଅଟୁଟ ଅଂଶ। ଏହି ଶବଳା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଥାଏ, ଏବଂ ଏହିଠି ମୋର ଜୀବିକା ଚାଲିଥାଏ। ଏହି ଗାୟ ଦ୍ୱାରା ହୋମ, ଯଜ୍ଞ, ହବନ, ସ୍ୱାହା, ବଷଟ୍ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ରହିଛି। ଏହା ମୋର ସବୁକିଛି, ସତ୍ୟ ଓ ତୃପ୍ତିର ଉତ୍ସ। ଏହି ଅନେକ କାରଣରୁ, ମୁଁ ଏହି ଶବଳାକୁ ଦେବିନାହିଁ।" ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପୁନଃ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।