ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଏକ ଗଭୀର ଦୃଶ୍ୟ ଖୋଲିବାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାବଣଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତି ଉଦ୍ଭବ ହେଇଛି, ଯାହା ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଆଶାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଭୟରେ ତିନି ସୀତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେବାରେ ଅସମର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଟଳ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ନିଜକୁ ମାରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସୀତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରାଇବେ, ଏହି କଥା ସୀତାଙ୍କୁ ଭିତରୁ ଶୁଣାଯାଉଛି। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଡ଼଼ମ୍ବା ଓ ଶଂଖର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରି, ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ। ଏହି ମହାନ ରୋର ଶୁଣି, ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ନିରାଶାରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଫଳ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଦୋଷରୁ ଭଲ ଆଶା ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ରାମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜାବଳୀ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜୟ କରିବା ଶକ୍ତି ସହିତ, ଡ଼଼ମ୍ବା ଓ ଶଂଖର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ସହ ଆଗେ ଆଗେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଏହି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ। ପରେ, ରାବଣ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୋଧନ କରି, ମହାସଭାକୁ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଂଘନର ଶୂରତା, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଏଠାରେ ମାଲ୍ୟବାନ୍, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ମାମା, ଅତି ଜ୍ଞାନୀ, ରାବଣଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—"ଏହି ରାଜ୍ୟର ଶାସକ ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ନୀତି ଅନୁସରେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରିଚାଳନା କରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅନୁଶାସନ କରିପାରେ। ଠିକ୍ ସମୟରେ ମିତ୍ରତା କରିବା ଓ ଶତ୍ରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା, ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ବଢାଇବା, ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରେ।" "ଯଦି ରାଜ୍ୟ ଅବନତିରେ ଯାଉଛି, ରାଜା ସମତା ନୀତିରେ ଶାନ୍ତି କରିବା ଉଚିତ, ଶତ୍ରୁକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ, ରାବଣ, ମୁଁ ରାମ ସହ ଶାନ୍ତି କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଉଛି; ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଛ, ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦେ।" "ଦେବ ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜୟ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କର ସହ ଶତ୍ରୁତା ଚାହିଁନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି ହେଉ।" "ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ, ମହାପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି—ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମରେ ଭିତି କରି।" "ଧର୍ମ ଅମର ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପକ୍ଷ, ଅଧର୍ମ ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପକ୍ଷ। ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ଯୁଗ ଆସେ, ଧର୍ମ ଅଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ତିଷ୍ୟ ଯୁଗ ଆସିଲେ, ଅଧର୍ମ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।" "ତୁମେ ଯେପରି ଚାଲିଛ, ଏହି ଜଗତରେ ମହାଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଅଧର୍ମକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିଛ, ଏହି କାରଣରୁ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆମ ପ୍ରତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ଏହି ଅଧର୍ମ, ତୁମ ନିର୍ବିକଳ୍ପତାରୁ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇ, ସର୍ପ ଭଳି ଆମକୁ ଭକ୍ଷିବାରେ ଲାଗିଛି; ଦେବତାଙ୍କ ନିର୍ମାତା ଦେବ ପକ୍ଷର ଶକ୍ତିକୁ ବଢାଇଁଛନ୍ତି।" "ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁକ୍ରୁତରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ଅବିବେକ କରିଛ, ଦେବ ଋଷିମାନେ, ଅଗ୍ନି ସମାନ, ତୁମ ଦୁଃଖକୁ ବଢାଇଛନ୍ତି।" "ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅଗ୍ନିର ଭଳି, ତାପସ୍ୟାରେ ଶୁଧ୍ଧି, ଧର୍ମରେ ଅନୁଗତ।" "ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିଶିଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ କରି, ଅଗ୍ନିରେ ଉତ୍ତମ ହୋମ କରି, ବେଦ ଚାନ୍ତ କରନ୍ତି।" "ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ କମ୍ପିତ କରି, ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଜୟ ଲାଗିଛନ୍ତି।" "ଋଷିମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନି ହୋମରୁ ଉଠିଥିବା ଧୂଆଁ ଦଶ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଁଛି।" "ଏହି ତୀବ୍ର ତାପସ୍ୟା ନିଷ୍ଠା ଅନେକ ତୀର୍ଥରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି।" "ତୁମେ ଦେବ, ଦାନବ, ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ବର ପାଇଛ; ଏବେ ମନୁଷ୍ୟ, ବାନର, ଭାଲୁ ଓ ବଳଶାଳୀ ଲଙ୍ଗୁରମାନେ ଏଠାରେ ଆସି, ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପରେ ରୋର କରୁଛନ୍ତି।" "ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରୁଛି।" "ଭୟଙ୍କର ମେଘ, ତାଳ ଅସ୍ବର ଭଳି କଳା, ଭୟ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଲଙ୍କାରେ ତାପ୍ତ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କରୁଛି।" "ପଶୁମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଶ୍ରୁ ପଡିଛି, ଧୂଳିରେ ଢ଼କି ତାଙ୍କର ରୂପ ଅନ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।" "ବନ୍ୟପଶୁ, ଶିଆଳ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଚିତ୍କାର କରି, ଲଙ୍କାର ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏକାଠି ହେଉଛନ୍ତି।" "କଳା ମହିଳାମାନେ ହଳଦା ଦାନ୍ତ ସହ ଆଗରେ ହସୁଛନ୍ତି; ସ୍ୱପ୍ନରେ ଘରରୁ ଚୋରି କରି, ଅପଶକୁନ ଗପ କହୁଛନ୍ତି।" "କୁକୁରମାନେ ଘରରେ ଦିଆ ନାଇବା ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି; ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ ତାଳ ଅସ୍ବ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ମଙ୍ଗୁସ ମଧ୍ୟରେ ଉନ୍ଦୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।" "ବିଲେଇ ଚିତା ସହ ମିଶୁଛି, ଶୁଆ କୁକୁର ସହ; କିନ୍ନର ଓ ରାକ୍ଷସ ମନୁଷ୍ୟ ସହ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।" "କାଳର ଉଚ୍ଚାଡ଼ା ପାଇଁ, ହଳଦା ପାରା ଓ ଲାଲ ପାଦ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଘୂରିବାରେ ଲାଗିଛି।" "ମାନା ଚିଡ଼ିଆ ଘରରେ ବସି 'ଚିଚିକୁ' କୁହୁଛି, ଝଗଡ଼ା କରୁଥିବା ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ହାରି, ପଡ଼ିଯାଉଛି।" "ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି; ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ଗଞ୍ଜା, କଳା ଓ ହଳଦା ଲୋକ ଦେଖାଯାଉଛି।" "କାଳ, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ଘର ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛି; ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପଶକୁନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି।" "ଯେଉଁ ରାମ ମହା ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ସେତୁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି କର, ରାବଣ; ରାମ, ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା, ତାଙ୍କ ସହ ଭବିଷ୍ୟତର ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାର କର।" ଏହି ପରି ମାଲ୍ୟବାନ୍ ରାବଣଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଲଙ୍କାର ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି, ଏବଂ ରାବଣଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଧର୍ମର ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଉଛି।