ବସିଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ଭୈଖାନସ ଋଷିମାନେ ଅପୂର୍ବ ଭାବେ ସଜିଥିଲେ। ବିଜୟୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଏତେ ଅଲୌକିକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଏହା ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ। ଏହି ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମ୍ମାନ ପୂର୍ବକ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଯିଏ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ ପୂର୍ବକ ‘ସ୍ୱାଗତମ୍’ କହି ଏକ ଆସନ ଦେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବସିବା ପରେ, ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଚାଳିତ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଆଣି ଦେଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମ୍ମାନ ପୂର୍ବକ ଆଶ୍ରମର ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଅଗ୍ନି, ଶିଷ୍ୟମାନେ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର କୁଶଳ କୁ ଜାଣିବାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହିମା ସହ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ଲଗାଥିଲେ। ଏହା ପରେ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ କୁଶଳରେ ଅଛ? ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଶାସନ କରୁଛ? ତୁମେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଭଳି ଆଚରଣ କରୁଛ?” ବସିଷ୍ଠ ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମ ସେବକମାନେ ସବୁ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି? ସେମାନେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଲୁଛନ୍ତି? ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିଛ?” ଆଉ, “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ସେନା, ଧନ, ମିତ୍ର, ପୁଅ, ପୁତ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ସବୁ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି?” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋର ସବୁଠି ଭଲ ଅଛି,” ଏବଂ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ପୂର୍ବକ କଥା କହିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧର୍ମ ଆଲୋଚନା କରି, ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷ ଏକାପରେକି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି, ରାଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ହସି ହସି କହିଲେ, “ମୁଁ ଚାହେଁ ଯେ, ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଏହି ବିଶାଳ ସେନାକୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଉ। ମୋର ପକ୍ଷରୁ ଯେଉଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମାନ ଅଛି, ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।” ବସିଷ୍ଠ ଏହିପରି ଆଗ୍ରହ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ପ୍ରସ୍ତୁତିତ ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର। ତୁମେ ଆତିଥିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସବୁଠୁ ବେଶି ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ।” ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି କଥାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ତୁମ ଉପସ୍ଥାନରେ ଆମକୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହିପରି କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ଆଶ୍ରମର ଫଳ, କନ୍ଦ, ପାଣି, ଏବଂ ତୁମ ଦର୍ଶନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି—ମୋର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଚିତ ଆତିଥ୍ୟ ମିଳିଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରି ଯାଉଛି, ମୋତେ ମିତ୍ର ଭାବରେ ଦେଖ।" ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଏହିପରି କହିଥିବା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କରିଲେ, ପୁନିପୁନି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଯେପରି ତୁମ ଇଚ୍ଛା, ତେପରି ହେଉ।" ଏହିପରି କଥା ହେବା ପରେ, ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଆନନ୍ଦରେ କଳମାଷୀ ନାମକ ଶୁଦ୍ଧ ଶିଷ୍ୟକୁ ଡାକିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଶବଳା ଗାୟକୁ ଡାକି କହିଲେ, “ଆସ, ଶୀଘ୍ର ଆସ, ଶବଳା, ମୋ ଶବ୍ଦ ଶୁଣ। ମୁଁ ଏହି ରାଜା ମୁନିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଛି—ତୁମେ ଏହା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।" ବସିଷ୍ଠ ଆଉ କହିଲେ, “ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ଛଅ ରସରେ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ସହ, ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ କାମନାପୂରଣ ଜିନିଷ ବର୍ଷିଦେ, ଶବଳା।" “ଓ ଶବଳା, ଶୀଘ୍ର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ—ଗାଢ଼, ପାଣିଆ, ଚାଟିବା, ଚୁସିବା ଯୋଗ୍ୟ, ମସଲା, ଅନ୍ନ, ପାନୀୟ ଏବଂ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ଉତ୍ପନ୍ନ କର।” ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଶବଳା ଗାୟ ପୂରଣ କଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ଶବଳା ଗାୟ ଚିନିକାନ୍ଦ, ମଧୁ, ଚିନା ଚିରା, ଉତ୍ତମ ମଦ, ଦାମି ଦ୍ରବ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ—ସାଧାରଣ ଓ ଉତ୍ତମ—ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଗରମ ଭଲ ଭାତ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ରସା, ଦହି, ମିଠା ଖାଦ୍ୟ, ଗୁଡ଼ ଭରା ହଜାର ଡିଶ ମିଳିଥିଲା। ସମସ୍ତ ଜଣ ଆନନ୍ଦ ଓ ପୁଷ୍ଟି ଭରା ହେଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜା ମୁନି, ତାଙ୍କ ପରିବାର, ପୁରୋହିତ, ସେବକମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ପୁଷ୍ଟି ଭରା ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେବକମାନେ ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋତେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ। ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଶବଳା ଗାୟକୁ ମୋତେ ଦେ, ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାୟ ଦେଇ ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ କରିବି। ଏଠି ଗାୟ ଏକ ମଣି, ରାଜାମାନେ ମଣି ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।” “ଏହିପରି ହେଉ, ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ନ୍ୟାୟରେ ମୋତେ ଶବଳା ଦେ।" ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଏହିପରି କଥାକୁ ଶୁଣି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାୟ ଦେଇ ଶବଳାକୁ ଦେବିନାହିଁ, ଶତ କୋଟି ଦେଇ ମଧ୍ୟ ଦେବିନାହିଁ। ରାଜନ୍, ମୁଁ ଏହି ଗାୟକୁ ରୂପା ଦେଇ ମଧ୍ୟ ଦେବିନାହିଁ; ମୁଁ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।" “ଶବଳା ସଦା ମୋର, ଯେପରି ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁଷର ଖ୍ୟାତି ତାଙ୍କର; ଏହି ଗାୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବି, ଏବଂ ଏହି ମୋ ଜୀବିକା।" “ଏହି ଗାୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି-ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ସ୍ୱାହା, ବଷଟ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ହୁଏ।