ଲଙ୍କାର ରାଜପଥରେ ଏଠାଉଠି ହଜାର ହଜାର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜପଥ ସେନାମାନେ ଭରିଦେଇଛନ୍ତି—ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଓ ଉଚ୍ଚ ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା ପ୍ରବାହମାନ ନଦୀପରି, ଚମକୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଢାଳ ଓ ବର୍ମଧାରଣ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଉଛନ୍ତି। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାୟକଙ୍କ ପଛରେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ। ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନି ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦଗ୍ଧ କରି ତାହାର ରୂପ ପ୍ରକାଶ କରେ, ସେପରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଆକାଶକୁ ବିକୀରଣ ହେଉଛି। ଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦ, ରଥର ଗର୍ଜନ, ଘୋଡ଼ାର ହିନ୍ହାଡ଼, ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଧ୍ୱନି ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ କପାଳ ଉଠାଇଦେଇବା ଅଶାନ୍ତି, ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଜ ରାଜାଙ୍କ ପଛରେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହି ସମୟରେ ଭାଗ୍ୟ ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଅଛି, ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଉଛି, କାରଣ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଛନ୍ତି; କମଳଦଳ ସଦୃଶ ନୟନ ଥିବା ରାମ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅଛନ୍ତି। ଅପୂର୍ବ ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଦମିତ କ୍ରୋଧ ସହିତ, ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବେ ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖାଇବେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ରାମ ଆସିବେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ବିନାଶ ହେଲାପରେ, ଶୀଘ୍ର ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ଅଂକରେ ବସିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବି। ଶୀଘ୍ର ହେବ, ହେ ସିତା, ପ୍ରବଳ ରାମ ତୁମକୁ ବହୁ ମାସ ଧରି ଯେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଚୂଡ଼ା ଧରି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରୁଛ, ସେଇ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ। ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ଦେଖିବ, ଦୁଃଖରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଅଶ୍ରୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବ, ସେପରି ଏକ ସର୍ପ ତାହାର କୁହୁଡ଼ି ତ୍ୟାଗ କରେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ମୈଥିଲୀ, ରାମ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ, କାରଣ ତୁମେ ସେଇ ଆନନ୍ଦର ଯୋଗ୍ୟ। ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ତୁମେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିବ, ଯେପରି ମୌସମ ଭଲ ହେଲେ ମାଟି ଉପଜ ଭରି ଖୁସି ହୁଏ। ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଯେପରି ମହାପର୍ବତକୁ ପରିକ୍ରମା କରେ, ସେଇପରି ଏଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଶରଣ ନିଅ, ହେ ଦେବୀ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଆଲୋକର ଉତ୍ସ, ସୂର୍ୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମୂଳ। ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଥିଶତ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ସିତା ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଥିବା ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ସରମା ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଲେ, ଯେପରି ଜଳ ଜଳନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଶିତଳ କରେ। ମିତ୍ରୀଙ୍କ ଉପକାର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସରମା ହସିଲେ ଓ ସମୟୋପଯୋଗୀ ଭାବରେ କହିଲେ—“ହେ କଳାନୟନୀ, ମୁଁ ଗୁପ୍ତଭାବେ ରାମଙ୍କୁ ତୁମ ଖବର ପହଞ୍ଚାଇ ଆସିପାରିବି, ଏବଂ କୌଣସି ମଣିଷ ନ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଖବର ନେଇ ଆସିପାରିବି। ମୋ ଗତିରେ ବାୟୁ ବା ଗରୁଡ଼ ମଧ୍ୟ ସମାନ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ଆକାଶରେ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଚଳିପାରିବି।” ସରମା ଏପରି କହିଲେ, ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଥିବା ସିତା ମୃଦୁ ଓ ସୁମଧୁର କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ତୁମେ ଆକାଶକୁ ଓ ଅପସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାର ସମର୍ଥ୍ୟ ରଖ, ଏବେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍, ତାହା ବୁଝି ମୋ ପାଇଁ କର। ଯଦି ତୁମେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହ, ଏବଂ ମନ ଦୃଢ଼, ତେବେ ରାବଣ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି ତାହା ଯାଇ ଜାଣି ଆସ। କାରଣ ସେ ରାବଣ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ମାୟାବୀ, ମୋର ଶତ୍ରୁ, ସେ ମତେ ମଦ ପିଇବା ପରେ ଯେପରି ମନୁଷ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେପରି ମତେ ଭ୍ରମିତ କରେ। ସେ ସଦା ମୋତେ ଧମକାଏ, ଆଉଁ ଆଉଁ ଗାଲି ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ଏହିଭଳି ଭୟରେ ମୋ ମନ ଅଶାନ୍ତ, ଏବଂ ଭୟରୁ ମୁଁ ଏହି ଅଶୋକବାଟିକାରେ ଆସିଛି। ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ନିଶ୍ଚିତ ଖବର ଅଛି କି? ମୋତେ ସବୁ କଥା ଖୋଲାସା କର, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ କୃପା ହେବ।” ସିତା ଏପରି କହିଲେ, ସରମା ମୃଦୁବାଣୀରେ ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁସିଞ୍ଚିତ ମୁହଁ ଛୁଇଁ କହିଲେ—“ଯଦି ଏହି ତୁମ ଇଚ୍ଛା, ହେ ଜାନକୀ, ମୁଁ ଯିବି; ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି ତୁମଠାରେ ଫେରି ଆସିବି, ହେ ମୈଥିଲୀ।” ଏପରି କହି ସରମା ରାକ୍ଷସର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଯାଇ, ରାବଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହ କ’ଣ କହୁଛନ୍ତି ତାହା ଶୁଣିଲେ। ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ରାବଣ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ କ’ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ତାହା ଶୁଣି, ସରମା ଶୀଘ୍ର ଦୂର୍ଭାଗ୍ୟ ଅଶୋକବାଟିକାକୁ ଫେରି ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ନିଜ ମୁକ୍ତିର ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏକ ମୁଝି ଲୋଟସରୁ ଶ୍ରୀ ଖସିଯିବା ପରି। ସିତା ସରମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ନିଜେ ଆସନ ଦେଇଲେ। ସିତା କହିଲେ—“ଏଠାରେ ବସ, ସବୁ କଥା ଏବଂ ସତ୍ୟ ମୋତେ କହ; ଏହି କ୍ରୁର ରାବଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ?” ଏପରି କମ୍ପିତ ସିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନିତ ହୋଇ, ସରମା ରାବଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ କ’ଣ କହିଥିଲେ, ସେସବୁ କଥା ଖୋଲାସା କଲେ। ସରମା କହିଲେ—“ରାକ୍ଷସ ରାଜା, ତାଙ୍କର ମାତା ଓ ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବଡ଼ ଆଗ୍ରହରେ ଅନେକ କଥା କହିଥିଲେ; ହେ ବୈଦେହୀ, ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ସହ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ; ଜନସ୍ଥାନରେ ଘଟିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ। କାହା ମଧ୍ୟ ଏପରି ସମୁଦ୍ର ଅଟି, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିପାରିବ? ଏପରି ଉପଦେଶ ବାରମ୍ବାର ମାତା ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଲାଗି ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି। ହେ ମୈଥିଲୀ, ଏହି କ୍ରୁର ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି—ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।