ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପୃଥିବୀର ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ, ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଲୋକମାନେ ସେଠି ଶାନ୍ତିରେ ବସୁଥିଲେ । ଏକ ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜା ତାଙ୍କର ବିରାଟ ସେନା ସହିତ ଏକ ମହାସଭା ଗଠନ କରି, ଦିଗ୍ବିଜୟ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ରାଜ୍ୟ, ନଗର ନଗର, ନଦୀ, ପର୍ବତ ଓ ବନ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଯାତ୍ରା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅନେକ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଦିନ ଶେଷରେ ବସିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏହି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ପଶୁ, ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦଳୀ ଏଠି ଆସୁଥିଲେ । ଆଶ୍ରମ ଶାନ୍ତ ଓ ଶିକାର ହରିଣ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ ଏଠି ବସିଥିଲେ । ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଦେବର୍ଷି, ତପସ୍ବୀ ଏଠି ରହୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ତପସ୍ୟାରେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ । କିଛି ଋଷି ପାଣି ଖାଇ ରହୁଥିଲେ, କିଛି ବାୟୁ ଖାଇ, କିଛି ପତ୍ର ଖାଇ, ଅନ୍ୟମାନେ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ସ୍ବ-ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ମନ୍ତ୍ର ପାଠ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଲିନ ଥିଲେ । ଏଠି ଅନେକ ବୈଖାନସ ଋଷି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି, ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ସମାନ ଲାଗିଲା । ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ବସିଷ୍ଠ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାନ ଶୂର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟା ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ବସିଷ୍ଠ ମୁସୁକି ହସି, ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ ଏବଂ ଅସନ ପ୍ରଦାନ କଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅସନ ଗ୍ରହଣ କରି ବସିବା ପରେ, ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଦେଲେ । ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ଆଥିଥ୍ୟ ପାଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆଶ୍ରମର ତପସ୍ବୀ, ଅଗ୍ନି, ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ଏହି ମଧୁର ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟରେ ବସିଷ୍ଠ ମଧୁର କଥାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ରାଜ୍ୟର ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ମହାରାଜ, ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ରଞ୍ଜିତ କରୁଛ କି? ସେବକମାନେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନିଛନ୍ତି କି? ତୁମ ସେନା, ଧନ, ବନ୍ଧୁ, ପୁଅ, ନାତିମାନେ ସବୁ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି?” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ସବୁଠି ମଙ୍ଗଳ ଅଛି, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ।” ଏଭଳି ଧର୍ମ ଓ ପ୍ରେମର ଆଲୋଚନା ପରେ, ଦୁଇ ମହାନ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟା ଏକ ଅପାର ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ହେଲେ । ତାପରେ ବସିଷ୍ଠ ହସି କହିଲେ, “ମହାବଳୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ବିରାଟ ସେନା ପାଇଁ ମୁଁ ଉଚିତ ଆଥିଥ୍ୟ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ । ଦୟାକରି ମୋ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଗ୍ରହଣ କର । ତୁମେ ମୋର ପ୍ରଧାନ ଅତିଥି, ତୁମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଦର ଦେବା ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ମିଷ୍ଟ ଓ ମୂଳ, ପାଣି ଓ ଦର୍ଶନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ । ମୋତେ ସମ୍ମାନ ମିଳିଛି, ଏବେ ମୁଁ ଯିବି—ଦୟାକରି ମୋତେ ଦୟାଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ ।” ବସିଷ୍ଠ ପୁନିପୁନି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, ତେଣୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅନୁମତି ଦେଲେ, “ଯେପରି ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି, ସେପରି ହେଉ ।” ତାପରେ ବସିଷ୍ଠ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଦ୍ଧ କର୍ମଣ୍ୟ କଲ୍ମାଷୀ ନାମକ ଦୁହିନିଁ ଗାୟକୁ ଡାକିଲେ—“ଶବଳେ, ଦୃତ ଆସ, ମୋ କଥା ଶୁଣ । ଏହି ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଜନ ଓ ଆଦର ଆୟୋଜନ କର । ଯେଉଁଯେଉଁ ଲୋକ ଯେଉଁ ଭୋଜନ ଚାହାନ୍ତି, ଛଅ ରସ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦର ସହିତ, ସେସବୁ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଧାରା ପ୍ରବାହ କର । ଦ୍ରବ, ଓଷ୍ଢ୍ୟ, ଚବା, ଚୁଷା, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ଅନେକ ଧାନ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ ମୋ ଆମନ୍ତ୍ରଣକୁ ସଫଳ କର ।” ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଶବଳା କାମଧେନୁ ଏପରି ଚମତ୍କାର କଲେ—ସମସ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକଟ କଲେ । ଚିନି ଗଛ, ମଧୁ, ଚିଡ଼ା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଦ୍ୟ, ମହଲା ବିଭିନ୍ନ ପାନୀୟ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ତିଆରି ହେଲା । ପାହାଡ଼ ସମାନ ଗରମ ଭାତର ଢେର, ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ତରକାରି, ତକ୍ର, ଦୌଧିକ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା । ମିଠା, ଖଣ୍ଡ, ହଜାର ହଜାର ବେସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା । ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସବ ମନାଇଲେ, ତୃପ୍ତ ଓ ପୁଷ୍ଟ ହେଲେ । ବସିଷ୍ଠ ଏପରି ଭାବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଦେଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ତାଙ୍କର ସମଗ୍ର ପରିବାର, ପୁରୋହିତ ଓ ଅନୁଚରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ପୂଷ୍ଟି ଅନୁଭବ କଲେ ।