ସୁବେଳ ପର୍ବତରେ ରାମଙ୍କ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ସେନା, ଦଶ କୋଟି ପ୍ରାକ୍ରମୀ ବାନର ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ସେନାରେ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଗଣନା କରିବା ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସେଠାରେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯୁବକ ଏବଂ ସିଂହ ସଦୃଶ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାମ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଦୂଷଣ, ଖରା ଓ ତ୍ରିଶିରାଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି। ପୃଥିବୀରେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରାକ୍ରମର ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ତିନି ବିରାଧ ଓ କବନ୍ଧଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ। ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି, ନୀତିଶୀଳ ଏବଂ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ସମାନ; ତାଙ୍କ ତୀରର ଘାତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଟିକି ପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଠି ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବୀର ନଳ ଅଛନ୍ତି, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତ୍ୱରିତ; ଏବଂ ବସୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଧରା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ତୁମର ଭାଇ ବିଭୀଷଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲଙ୍କା ନଗର ଗ୍ରହଣ କରି ରାଘବଙ୍କ ଭଲରେ ନିବେଶିତ ଅଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଏବଂ ସୁବେଳ ପର୍ବତରେ ଉପସ୍ଥିତ ବାନର ସେନା ବିବରଣ କରାଯାଇଛି; ଅବଶିଷ୍ଟ କାମ ପାଇଁ ତୁମେ ଆଶ୍ରୟ। ଏବେ ଶୁଣ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକତିସ ପର୍ବ। ଲଙ୍କାର ଚରମାନେ ଖବର ଦେଲେ ଯେ ରାମ ତାଙ୍କ ଅଚଳ ସେନା ସହିତ ସୁବେଳ ପର୍ବତରେ ଶିବିର କରିଛନ୍ତି। ଚରମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ରାବଣ କିଛି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ। "ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତୁ, ଏବେ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଉପଦେଶ ପାଇଁ ସମୟ।" ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଗଲେ; ତାପରେ ରାବଣ ତାଙ୍କ ସହିତ ବିଚାର-ବିମର୍ଶ କରିଲେ। ଉପଦେଶ ନେଇ, ରାବଣ ଅନୁକୂଳ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜ ରାଜପାଳିସରେ ଗଲେ। ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱା, ଯିଏ ମାୟାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁତା ରଖିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ, ମୈଥିଳୀ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାୟକ ରାବଣ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱାକୁ କହିଲେ, "ଆମେ ମାୟାର ଦ୍ୱାରା ଜନକନନ୍ଦନୀ ସୀତାକୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା।" "ଏହି ରାଘବଙ୍କ ମାୟାମୟ ମୁଣ୍ଡ ନିଅ, ରାତିରେ ଚରିବା ରାକ୍ଷସ, ଏବଂ ବଡ଼ ଧନୁ ଓ ତୀର ନେଇ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସ।" ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱା, ରାକ୍ଷସ, "ଯଥା" କହି, ଏହି ମାୟାକୁ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପୁରସ୍କାର ଦେଲେ; ଏବଂ ଅଶୋକବନରେ ସୀତାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ନିଷାଦମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କୁବେରଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ସୀତାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୟା ଓ ଦୁଃଖର ଯୋଗ୍ୟ। ସୀତା ଭୂମିରେ ବସିଥିଲେ, ମୁହଁ ନମାଇ, ଦୁଃଖରେ ଭାରିତ, ସର୍ବଦା ପତି ଚିନ୍ତାରେ ଅଶୋକବନକୁ ଗଲେ। ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ; ରାବଣ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ଆନନ୍ଦ ଘୋଷଣା କରି ତାଙ୍କ ନାମ ଡାକିଲେ। ସେ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ମୂଦୁ, କଉଁ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ, ଯେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଉଛି?" "ତୁମର ପତି ରାଘବ, ଖରାଙ୍କ ବଧକାରୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି; ତୁମର ମୂଳ ଏବଂ ଗର୍ବ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି।" "ତୁମର ଦୁଃଖର ଦ୍ୱାରା, ସୀତା, ତୁମେ ମୋ ଜନନୀ ହେବା; ଏହି ଅବୁଦ୍ଧ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କୁ ଛାଡ଼; ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ସହ କଣ କରିବ?" "ଓ ମୂଦୁ, ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ହେବା; ତୁମେ ଅପୂର୍ବ ଯୋଗ୍ୟତାର ଅଧିକାରୀ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନଷ୍ଟ, ଅବୁଦ୍ଧ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ; ଶୁଣ, ସୀତା, ତୁମର ପତିଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ, ବୃତ୍ର ବଧ ସମାନ।" "ରାଘବ ସମୁଦ୍ର ତୀରକୁ ଆସିଥିଲେ ମୋ ବଧ ପାଇଁ, ବାନରମାନଙ୍କ ରାଜା ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ।" "ତିନି ସେନା ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶିବିର କଲେ, ସେନାର ଦବାବରେ ତୀର ଉପରେ; ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେଲାପରେ ରାମ ଆଗେଇଗଲେ।" "ତାପରେ, ସେନା ଦୂର୍ବଳ ହୋଇ ରାତିରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲା, ମୋ ଚରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ।" "ତାପରେ, ପ୍ରହସ୍ତ ନେତୃତ୍ୱରେ ମୋ ବଡ଼ ସେନା ରାତିରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କଲା, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଥିଲେ।" "ଅନେକ ତଳୱାର, ଲୋହା କୁଲାଡି, ଚକ୍ର, ବଣ, ଦଣ୍ଡ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର, ତୀର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୁଳ, ଲୋହା ଗଦା, ଦଣ୍ଡ, ତୀର, ବଣ, ଚକ୍ର, ମୁସଳ—ଏହି ସମସ୍ତ ଉଠାଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନରମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲେ।" "ତାପରେ, ରାମ ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ପ୍ରହସ୍ତ ନାଶକ, ଦୃଢ଼ ହାତ ଓ ବଡ଼ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।" "ବିଭୀଷଣ ଉଠି ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରେ ହାଁଡି ଦେଇ ଦୂର କରାଗଲା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବାନରମାନେ ସହିତ।" "ଓ ସୀତା, ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରମାନେ ରାଜା, ତାଙ୍କ ଗଳା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା; ହନୁମାନଙ୍କ ମଣ୍ଡି ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ।" "ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ ଘୁଞ୍ଚି ଉଠି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ବଣ ଦ୍ୱାରା ଚିରିଦିଆଯାଇ, ଗଛ ଫାଟି ପଡିଥିବା ଭଳି ଥିଲେ।" "ମୈଣ୍ଡ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଭୂମିରେ ପଡି ଦୁଃଖରେ ନିଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ।" "ଏହି ଦୁଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟରେ ଚିରିଦିଆଯାଇ ଭୂମିରେ ଗଛ ଭଳି ଫାଟି ପଡିଥିବା ଭଳି ଅଛନ୍ତି।" "ଦରୀମୁଖ ଏକ ଖାଦିରେ ପଡିଛି, ଅନେକ ଲୋହା ତୀର ଦ୍ୱାରା ଚିରିଦିଆଯାଇ; କୁମୁଦ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ନିର୍ବାକ, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ପଡିଛି।" "ବାନରମାନେ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଚିରିଦିଆଯାଇ, ଅନ୍ୟମାନେ ରଥ ଦ୍ୱାରା ଚିରିଦିଆଯାଇ; ତାଙ୍କୁ ହାଁଡିଦିଆଯାଇ ବାଦଳ ଭଳି ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ।" "ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇ ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶେଷ ଦେଇ ମାରିଦେଲେ, ହାତୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ସିଂହ ଭଳି ପଛୁଆ ଚେଷ୍ଟା କରି।