ରାବଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୂତମାନେ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ଗଲେ ଏବଂ ଦେବୀ ଲଙ୍କାପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୋଡିହାତେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିଜୟ କାମନା କଲେ। ତାପରେ ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣ, ସେହି ଦୂତମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସାହସୀ, ଦୃଢ଼, ଭୟହୀନ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—"ତମେ ଏଠାରୁ ଯାଇ, ରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ନିକଟର ସ୍ନେହୀ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଗତ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କର।" "ତାଙ୍କର ଶୟନ କେମିତି, ରାତିରେ କେମିତି ଜାଗନ୍ତି, ଆଜି କଣ କରିବେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜାଣି ଆସ; କିଛି ଛାଡ଼ି ନ ଆସ। ଶତ୍ରୁ ଦୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ ହେଲେ, ଭୂମିର ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜାମାନେ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।" ଦୂତମାନେ "ଏହିପରି ହେବ" କୁହି ବହୁତ ଖୁସିରେ ରାକ୍ଷସପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଏକ ଚିତ୍ରା (ବାଘ)କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ପରେ, ସେମାନେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଲେ। ସୁଵେଳ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ ଲୁଚି ରହି, ସେମାନେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ବିରାଟ ବାନର ସେନା ଦେଖି, ଦୂତମାନେ ଭୟରେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ତେବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କଲେ। ଏକ ଦୂତକୁ ଧରି, "ଏହି ଦୂତ ଦୁଷ୍ଟ" କୁହିଲେ; ତାହାପରେ ବାନରମାନେ ମାରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଦୂତମାନେ ରାମଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ରାମ ଅନ୍ୟ ଦୂତମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଦୟାରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ବୀର ଓ ଦ୍ରୁତ ଚଳିତ ବାନରମାନେ ଦୂତମାନେକୁ ଅନେକ ଭାବରେ ହେରାନ କରି, ସେମାନେ ଆଉ ଲଙ୍କାକୁ ଫିରିଗଲେ, ହାଉଁ ହାଉଁ କରି, ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ତଳମଳାଉଥିଲେ। ଏହିପରେ ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦୂତମାନେ ଲଙ୍କାପତିଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ—"ରାମ ତାଙ୍କ ଅଦୃଢ଼ ବାନର ସେନା ସହିତ ସୁଵେଳ ପାହାଡ଼ରେ ଶିବିର କରିଛନ୍ତି।" ଦୂତମାନେଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ବି, ରାବଣ କିଛି ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ତୁମର ଆକାର ଠିକ୍ ନାହିଁ, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ଲାଗୁଛ, ରାତିରେ ଚଳିବା ରାକ୍ଷସ, କି ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ିନାହ?" ରାବଣଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ଶାର୍ଦୂଳ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ଧୀରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମହାରାଜ, ବାନରମାନେ ଅପରିଚିତ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ବୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ଅସମ୍ଭବ; ପଥର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପାହାଡ଼ ସମାନ ବାନରମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ଚିହ୍ନଟ ହେଲି, ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ଧରି, ଅନେକ ଭାବରେ ପରୀକ୍ଷା କଲେ। ବାନରମାନେ ମୋତେ ଘୁଣ୍ଡି, ମୁଷ୍ଟି, ଦାନ୍ତ, ହାତ ଦ୍ୱାରା ମାରିଲେ; ମୋତେ ଦଳର ମଧ୍ୟରେ ଟାଣି ନେଲେ।" "ଏପରି ଅନେକ ଥାଏ ଟାଣି ନିଅ, ମୁଁ ରାମଙ୍କ ସଭାରେ ଆଣି ଦିଆଯାଇଛି; ମୋ ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା, ଶକ୍ତି ହରାଇ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର।" "ବାନରମାନେ ମୋତେ ମାରୁଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ଯୋଡିହାତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲି; ଏହି ଦୟାରେ ରାଘବ ମୋତେ ବଞ୍ଚାଇ ଦେଲେ, ‘ମାରିବା ନାହିଁ’ କହିଲେ।" "ଏଠାରେ ରାମ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଲଙ୍କା ଦ୍ୱାରରେ ଉପସ୍ଥିତ, ବଡ଼ ସାଗରକୁ ପାହାଡ଼ ଓ ପଥର ଦ୍ୱାରା ପୂରି ଦେଇଛନ୍ତି।" "ଗରୁଡ଼ ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାନରମାନେ ଘିରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ଏବେ ସିଧା ଲଙ୍କାକୁ ଆଗେଇଲେ।" "ସେ rampart ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ଶୀଘ୍ର ଏକ ନିଷ୍ପତି ନିଅ—ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ।" ରାବଣ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଚାର କରି, ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ମୁଁ ସୀତାକୁ ଦେବି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ପୁନଃ କହିଲେ—"ତୁମେ ସେନାକୁ ଦେଖିଛ, କେଉଁ ବାନରମାନେ ନାୟକ? ସେମାନଙ୍କ ତେଜ, ଆକାର କେମିତି? କେଉଁ ବାନରମାନେ ଅପରାଜିତ? କେଉଁମାନେ କାହାର ପୁତ୍ର, କାହାର ପୁତ୍ରପୁତି? ସତ୍ୟ କୁହ।" "ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଜାଣି, ମୁଁ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁଥିବା କେହି ତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।" ରାବଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୂତ ଶାର୍ଦୂଳ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ—"ଏଠାରେ ଅର୍କ ଓ ରାଜସାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ; ଏଠାରେ ଗଦଗଦାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜାମ୍ବବାନ୍, ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ।" "ଏଠାରେ ଶତକ୍ରତୁ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକା ରାକ୍ଷସମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ।" "ଏଠାରେ ଧର୍ମଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଷେଣ; ଏଠାରେ ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶାନ୍ତ ଦଧିମୁଖ।" "ଏଠାରେ ସୁମୁଖ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦ୍ରୁତଗତି ବେଗଦର୍ଶୀ; ନିଶ୍ଚୟ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ୟତିତ, ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ ବାନର ରୂପେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ଏଠାରେ ସେନାପତି ନୀଳ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଏଠାରେ ବାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ହନୁମାନ।" "ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗଦ, ଅପରାଜିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁବକ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରପୁତି; ଏଠାରେ ମଇନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ପୁତ୍ର।" "ତାପରେ, ପଞ୍ଚ ଭୟଙ୍କର ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ପୁତ୍ର, କାଳ ସମାନ: ଗଜ, ଗବକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ।" "ଏବଂ ଦଶ କୋଟି ବୀର ବାନର, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଉତ୍ସୁକ; ଅନ୍ୟ ଦେବପୁତ୍ର ବାନରମାନେ ଅନେକ, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ।" ଏପରି ଶାର୍ଦୂଳ ରାବଣଙ୍କୁ ବାନରସେନାର ଶକ୍ତି, ନାୟକ ଓ ସଂଖ୍ୟା ବିଷୟରେ ଏକ ଏକ କରି ଜଣାଇଲେ।