ଏହିପରି ଏକ ସମୟରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିବା ମହୋଦରଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ତୁରନ୍ତ ମୋର ଗୁପ୍ତଚରମାନେକୁ ଏଠାକୁ ନେଇଆ।” ରାତିର ଅନ୍ଧକାରରେ ଚଳିଥିବା ରାବଣଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି ମହୋଦର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗୁପ୍ତଚରମାନେଙ୍କୁ ଆଣିଲେ। ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତ୍ୱରିତ ଚଳି ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୋଗ ଦେଲେ, ହସ୍ତ ଯୋଡି ଜୟାଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାପରେ ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—ସେମାନେ ଭକ୍ତ, ଶୂର, ଧୃଢ଼, ଭୟହୀନ ଥିଲେ। “ତମେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିବା ବିଶ୍ୱାସପାତ୍ର ଲୋକମାନେ କ’ଣ ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ଜଣା। ତାଙ୍କର ଶୟନ କେମିତି, ରକ୍ଷା କେମିତି, ଏବଂ ଆଜି କ’ଣ କରିବେ—ସମସ୍ତ କଥା ଭଲଭାବେ ଜାଣି ଆସ। କିଛି ଛାଡ଼ି ନ ଦେଉ। ଶତ୍ରୁକୁ ଯଦି ଗୁପ୍ତଚର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ, ତେବେ ପୃଥିବୀର ଜ୍ଞାନୀ ରାଜାମାନେ ସ୍ୱଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ସେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଦଳନ କରନ୍ତି।” ଗୁପ୍ତଚରମାନେ “ଏହିପରି ହେଉ” ବୋଲି ଉତ୍ସାହରେ ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏକ ବାଘାକୁ ଆଗରେ ରଖି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ସେମାନେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ସୁଵେଳ ପର୍ବତ ନିକଟରେ ଲୁଚି ରହି, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଏକାସାଥି ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ବିଶାଳ ବାନର ସେନାକୁ ଦେଖି ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ଭୟରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବିଭୀଷଣ ଏକ ରାକ୍ଷସକୁ ଧରି କହିଲେ, “ଏହିଏ ଦୁଷ୍ଟ!” ମାନବୀୟତାରେ ରାମ ମାଙ୍କିମାନେ ମାରି ଦେବାକୁ ଯାଉଥିବା ଗୁପ୍ତଚରମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ଶୂର ଓ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେଇ ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ଆଉଥରେ ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିଗଲେ, ହାଫି ଓ ଭୟଭୀତ ଅବସ୍ଥାରେ। ଏହିଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ତିରିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ—“ଅଦମ୍ୟ ରାମ ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ବାନର ସେନା ସହିତ ସୁଵେଳ ପର୍ବତ ଉପରେ ଶିବିର କରିଛନ୍ତି।” ଏହି ଖବର ଶୁଣି ରାବଣ କିଛି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ଏବଂ ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୋର ଚେହେରା ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଦେଖାଯାଉଛି, ଦୁଃଖିତ ଲାଗୁଛୁ। ତୁ ରୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁମାନେର ହାତରେ ପଡ଼ିନାହସ୍?” ତାଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ଶାର୍ଦୂଳ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ଧୀରେ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ବାନରମାନେକୁ ଭ୍ରମଣ କରାଯିବା ଯାଏନାହିଁ—ସେମାନେ ଶୂର, ପ୍ରବଳ ଓ ରାଘବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ଓ ତଦନ୍ତ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ପଥ ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ସମାନ ବଳବତୀ ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। "ମୁଁ ସେହି ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଚିହ୍ନଟ ହେଉଥିବା ସାଥିରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ଧରି ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ବାନରମାନେ ମୋତେ ଘୁଞ୍ଚି, ମୁଠି, ଦାନ୍ତ, ଏବଂ ହାତରେ ମାରିଲେ, ମୋତେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘସି ଆଣିଲେ। ଏହାରେ ମୋ ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା, ଦୁର୍ବଳ ହେଲି, ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ବାନରମାନେ ମୋତେ ମାରୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ହସ୍ତ ଯୋଡି କ୍ଷମା ଚାହିଲି; ସେଠାରେ ଦୟାବାନ୍ ରାଘବ ଦୟା କରି କହିଲେ—‘ଏହାକୁ ମାରନିଅ।’ ଏଠାରେ ରାମ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଅଛନ୍ତି, ଲଙ୍କା ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ ରହିଛନ୍ତି, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ପାହାଡ଼ ଓ ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ପୂରି ଆସିଛନ୍ତି। ସେ ବନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇ, ଗରୁଡ଼ ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କରି, ଏବେ ସିଧାସଳଖ ଲଙ୍କାକୁ ଆଗେଇଯାଉଛନ୍ତି। ବାଡ଼ ଛୁଆଁବା ପୂର୍ବରୁ, ତୁରନ୍ତ ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଅ—ସୀତାକୁ ଫେରାଇଦେବା କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ଦେବା।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଓ ଚିନ୍ତା କରି ରାକ୍ଷସପତି ରାବଣ ମହାନ ବାକ୍ୟ କହିଲେ—“ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ସୀତାକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ।” ଏପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ଆଉ କହିଲେ, “ତୁମେ ସେନା ଦେଖିଛ, କିଏ କିଏ ଏହି ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୂରବୀର? ସେମାନେ କିପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, କିଏ କିଏ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ଅସମ୍ଭବ? ସେମାନେ କାହାଙ୍କ ପୁଅ, କାହାଙ୍କ ନାତି? ପ୍ରକୃତ କଥା କହ, ରାକ୍ଷସ!” “ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଜାଣି, ମୁଁ ଅନୁରୂପ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରାଯାଏ, ସେଠି ସେନାର ସଂଖ୍ୟା ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ।” ଏପରି ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତଚର ଶାର୍ଦୂଳ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—“ଏଠି ଅଛନ୍ତି ଅର୍କ ଓ ରଜସଙ୍କ ପୁଅ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ; ଏଠି ଅଛନ୍ତି ଗଦ୍ଗଦଙ୍କ ପୁଅ ଜାମ୍ବବାନ୍, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଆଉ ଏଠି ଅଛନ୍ତି ଗଦ୍ଗଦଙ୍କ ଆଉ ଏକ ପୁଅ, ଶତକ୍ରତୁଙ୍କ ଗୁରୁପୁତ୍ର; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏକା ହାତେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ଏଠି ଧର୍ମ ପୁତ୍ର ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଷେଣ ଅଛନ୍ତି; ଏଠି ଶୋମାଙ୍କ ପୁଅ, ମୃଦୁ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଧିମୁଖ ଅଛନ୍ତି। ଏଠି ସୁମୁଖ, ଦୁର୍ମୁଖ, ତ୍ୱରିତଗତି ବେଗଦର୍ଶୀ ଅଛନ୍ତି; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସ୍ୱୟଂ ମୃତ୍ୟୁକୁ ବାନର ଆକାର ଦେଇ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ଏଠି ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ନୀଳ, ସେନାପତି ଅଛନ୍ତି; ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଏଠି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ରନାତି ଅଙ୍ଗଦ, ଅଜୟ ଓ ପ୍ରବଳ ଯୁବକ ଅଛନ୍ତି; ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ପୁଅ ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ଅଛନ୍ତି। ପୁନି, ଏଠି ଅଛନ୍ତି ଭୟଙ୍କର ପଞ୍ଚ ଵୈ୵ସ୍ୱତପୁତ୍ର—ଗଜ, ଗବକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ; ସମସ୍ତେ ଏପରି ଯେ ଯୁଦ୍ଧ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ।” ଏପରି ଭାବେ ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶ, ଗୁପ୍ତଚରମାନେର ତଦନ୍ତ, ବାନର ସେନାର ଶୂରବଳ, ରାମଙ୍କ ଦୟା ଓ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ଅଦମ୍ୟ ଦୃଢ଼ତା ଏ ଗାଥାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି।