ଶୁକ ଓ ସରଣ, ଦୁଇଜଣ ଦୂତ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି ଉଭୟ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତଃକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ କଠୋର କଥାରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କହିଲେ—"ମନ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା କୌଣସି ଲୋକ ରାଜାଙ୍କୁ ଅସମ୍ମାନଜନକ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଚାହେ ଏହା ନିବାରଣ କିମ୍ବା ଉତ୍ସାହ ଦେବା ପାଇଁ ହେଉ। ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଅନୁକୂଳ ହେବା ସମୟରେ ହେବ, କିନ୍ତୁ ଅସମୟରେ ଏହା ଅନୁଚିତ। ତୁମେ ଗୁରୁ, ବୃଦ୍ଧ, ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ବ୍ୟର୍ଥ ଭାବେ ସେବା କରିଛ, ରାଜନୀତି ଶାସ୍ତ୍ରର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଧରିପାରିନାହ। ଶାସ୍ତ୍ର ପଢିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତାହାର ଅର୍ଥ ଧରିନାହ, ଅଜ୍ଞାନର ଭାର ବୋହୁଛ। ମୋ ଭାଗ୍ୟରେ ଏପରି ମୂଢ଼ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି। ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ନାହିଁ କି? ତୁମେ ମୋ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ରହିଥିବା ସମୟରେ ଏପରି ଅସୁଭ କଥା କହିବାର ସାହସ କରୁଛ। ଜଙ୍ଗଲର ଗଛ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦଢ଼ ରହିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ରାଜଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ ହେଲେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଟିକିପାରିନାହ। ଏପରି ଶତ୍ରୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ମୁଁ ହତ୍ୟା କରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଉପକାର ମୋ କ୍ରୋଧକୁ ଶମ କରିଛ। ଚାଲିଯାଅ, ନଷ୍ଟ ହେଉ, ମୋ ସାମ୍ନାରୁ ଦୂର ହେଉ! ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମର ସେବା ମୁଁ ମନେ ପକାଇଛି। ତଥାପି ତୁମେ ଅକୃତଜ୍ଞ ଓ ମୋ ପ୍ରେମରୁ ବିମୁଖ ହେଇଥିବାରୁ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ ଭଳି।" ରାବଣଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଶୁକ ଓ ସରଣ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଏକାଉଁଠା ଦେଖିଲେ, ତାପରେ ବାହାରି ଯାଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଜୟ ଘୋଷ ଦେଇ ଚଲିଗଲେ। ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ନିକଟରେ ଥିବା ମହୋଦରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଦୂତମାନେକୁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣ।" ମହୋଦର ତୁରନ୍ତ ଦୂତମାନେକୁ ଡାକିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ଆସି ହାତ ଜୋଡି ରାବଣଙ୍କୁ ବିଜୟାଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାପରେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ନାୟକ ରାବଣ ସେହି ଦୂତମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତମେ ରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାଲିଯାଅ, ତାଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ମନ୍ତ୍ରଣାର ଉପରେ ନଜର ରଖ। ତାଙ୍କ କିପରି ଶୁଏ, କିପରି ରାତିରେ ରକ୍ଷା କରେ, ଆଜି କଣ କରିବେ—ସବୁ ଜାଣି ଫେରିବା। ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଉପରେ ଦୂତମାନେ ନଜର ରଖିଲେ, ଜଗତର ଜ୍ଞାନୀ ରାଜାମାନେ ସହଜରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରନ୍ତି।" ଦୂତମାନେ "ଏହିପରି ହେବ" କହି ରାବଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଏକ ଚିତା (ବାଘ) ଆଗରେ ରଖି ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଚଲିଗଲେ। ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସୁବେଳ ପାହାଡ଼ ନିକଟେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ବିଶାଳ ବାନର ସେନା ଦେଖି ଭୟରେ ବିନ୍ଦୁବିନ୍ଦୁ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ ସେ ଦୂତମାନେକୁ ଚିହ୍ନିଲେ। ସେଠି ବିଭୀଷଣ ଏକ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଧରି "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ" କହିଲେ। ମଙ୍ଗମାନେ ଅନ୍ୟ ଦୂତମାନେକୁ ମାରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମ ଦୟା କରି ସେମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଶୂର ଓ ତ୍ୱରିତ ବାନରମାନେ ଦୂତମାନେକୁ ଅନେକ ଭଳି ହେରାସ କରିଲେ, ଦୂତମାନେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଓ ଶ୍ୱାସ ଚାଲି ଆଉ ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ଦୂତମାନେ ଲଙ୍କାର ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ—"ରାମ ତାଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସେନା ସହ ସୁବେଳ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଶିବିର କରିଛନ୍ତି।" ଦୂତମାନେ ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି ରାବଣ କିଛି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ, ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମର ଚେହେରା ଯଥାଯଥ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ଦେଖାଯାଉଛ। କି ତୁମେ କ୍ରୋଧିତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ିନାହ?" ଶାର୍ଦୂଳ ଭୟରେ ହଳସଳ କରି ଦେଖିଲେ, ଦେରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ରାଜା, ବାନରମାନେ ଅତିଶୟ ଶୂର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାଘବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ଚାଳିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିପାରିବା ନୁହେଁ। କଥା ହେବା ନାହିଁ, ଏଠି ସମସ୍ତ ପଥ ପ୍ରବଳ ପାହାଡ଼ ପରି ବାନରମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଆମି ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଚିହ୍ନିଗଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ଧରି ଅନେକ ପରୀକ୍ଷା କଲେ। ବାନରମାନେ ମୋତେ ଘୁଣ୍ଡି, ମୁଷ୍ଟି, ଦାନ୍ତ, ହାତ ଦ୍ୱାରା ମାରିଲେ, ମୋତେ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଘେଣ୍ଡିଲେ। ଏହିପରି ଘେଣ୍ଡି ହେବାରେ, ରାମଙ୍କ ଶଭାରେ ଆଣିଲେ, ରକ୍ତ ଭାବରେ ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ, ଚେତନା ଅସ୍ଥିର। ମୁଁ ନିଜ ହାତ ଜୋଡି କ୍ଷମା ଚାହିଲି, ରାଘବ ଦୟା କରି 'ଏଠି ମାରନି' କହି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏଠି ରାମ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଲଙ୍କା ଦ୍ୱାରେ ଉଭୟ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ପାହାଡ଼ ଓ ପଥର ଦ୍ୱାରା ପୂରିଛନ୍ତି। ଗରୁଡ଼ ବ୍ୟୁହ ନେଇ ବାନରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରା ଦେଇ ରାମ ଏବେ ଲଙ୍କାକୁ ଆଗେଇ ଚାଲିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ rampart ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅ—ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ।" ରାବଣ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭାବି ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବମାନେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଭୟରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖି ସୀତାକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ।" ଏପରି କହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ଆଉ କହିଲେ—"ତୁମେ ସେନା ଦେଖିଛ, କେଉଁ ବାନର ନାୟକ ଏଠାରେ ଶୂର?