ଏହି ସମୟରେ, ଶୁକ ରାବଣଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ— “ଯିଏ ଧର୍ମରେ କେବେ ଅଡ଼ିଗୁଡ଼ି ହୁଏନାହିଁ, ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦର ଜ୍ଞାନ ଯାହାଙ୍କର ଅଛି, ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ— ସେହି ପୁରୁଷ ହେଉଛନ୍ତି ରାମ। ଯିଏ ତାଙ୍କର ତୀରରେ ଆକାଶକୁ ବି ଭେଦିପାରନ୍ତି, ଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ଚିରିପାରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ, ଶୌର୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି— ସେଇ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ତୁମେ ଜନସ୍ଥାନରୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ରାମ, ଏ ରାଜା, ଏବେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦାହିଣ ପାଖରେ ଯିଏ ଦାଣ୍ଡାଇଛନ୍ତି, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିସାଳ ଛାତି, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ଘନ ଏବଂ କୁନ୍ଦଳିତ କେଶ— ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଭାଇଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖ ପାଇଁ ସଦା ନିବେଶିତ, ରାଜନୀତି ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶସ୍ତ୍ରଚଳନରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ଅଦମ୍ୟ, ଅଜୟ, ବିଜୟୀ ବୀର, ବିପୁଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ରାମଙ୍କର ଦାହିଣ ହସ୍ତ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି। ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ଦିଏନାହିଁ, ଏକାକି ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ବିନଶ୍ଟ କରିବା ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି। ଏବଂ ଯିଏ ରାମଙ୍କ ବାମପାଖରେ ଦାଣ୍ଡାଇଛନ୍ତି, ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଛନ୍ତି— ସେହି ହେଉଛନ୍ତି ରାଜା ବିଭୀଷଣ। ରାଜାଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାମୟ ଲଙ୍କାରେ ରାଜାଭିଷେକିତ, ବିଭୀଷଣ ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ବନରାଜମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବନରାଜ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତେଜ, କୀର୍ତ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ବଳ ଓ ଉତ୍ତମ ବଂଶଜ ହେବାରୁ ସେ ପାହାଡ଼ ହିମାଳୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେ କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ବସନ୍ତି, ଘନବୃକ୍ଷ-ଘେରା ଗୁହାରେ, ଯାହା ପାହାଡ଼ ପରି ଦୁର୍ଗମ, ଏବଂ ସେ ନିଜ ସେନାପତିମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା, ଶତପଦ୍ମ ଶୋଭିତ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀ ଅବସ୍ଥିତ— ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୁଗ୍ରୀବ। ଏହି ମାଳା, ତାରା ଓ ଅବିନାଶୀ ବନରାଜ୍ୟ ରାମ ତାଙ୍କୁ ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପରେ ଦାନ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ସଂଖ୍ୟାର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଉଛି— ଏକ ଲକ୍ଷକୁ ‘କୋଟି’ କୁହାଯାଏ, ଶତ କୋଟିକୁ ‘ଶଙ୍କୁ’, ଶତ ହଜାର ଶଙ୍କୁକୁ ‘ମହାଶଙ୍କୁ’, ଶତ ମହାଶଙ୍କୁକୁ ‘ବୃନ୍ଦ’, ଶତ ହଜାର ବୃନ୍ଦକୁ ‘ମହାବୃନ୍ଦ’, ଶତ ମହାବୃନ୍ଦକୁ ‘ପଦ୍ମ’, ଶତ ହଜାର ପଦ୍ମକୁ ‘ମହାପଦ୍ମ’, ଶତ ମହାପଦ୍ମକୁ ‘ଖର୍ବ’, ଶତ ହଜାର ଖର୍ବକୁ ‘ମହାଖର୍ବ’, ଶତ ମହାଖର୍ବକୁ ‘ସମୁଦ୍ର’, ଶତ ହଜାର ସମୁଦ୍ରକୁ ‘ଓଘ’, ଶତ ହଜାର ଓଘକୁ ‘ମହାଓଘ’ କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ଅସଂଖ୍ୟ ସେନା, କୋଟି କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ, ଏଠାରେ ଏକ ସମୁଦ୍ର ପରି ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ମହାଓଘ ପରି ଅପାର। ଏହି ଅପାର ସେନା, ଶୂର ବିଭୀଷଣ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏଗିଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ସବୁବେଳେ ଶୂରବୀର ସେନାପତିମାନଙ୍କ ସହିତ ରହନ୍ତି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଶୂରବୀର। ଏହି ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସେନାକୁ ଦେଖି, ହେ ମହାରାଜ, ଏବେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରୟାସ କର, ଯେପରି ତୁମର ବିଜୟ ହେଉ, ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ନ ହେଉ। ଏଠାରେ ଏହି ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଏକୋଣତିସ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣ। ଶୁକ ନିଜ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିବା ପରେ, ରାବଣ ମହାବନରାଜମାନେ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାମଙ୍କ ଦାହିଣ ହସ୍ତକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଭାଇ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବକୁ ମଧ୍ୟ। ସେ ଅଙ୍ଗଦ, ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବୀର ହନୁମାନ ଓ ଅଜୟ ଜାମ୍ବବନ୍ତୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସେ ସୁଷେଣ, କୁମୁଦ, ନୀଳ, ନଳ, ଗଜ, ଗଭକ୍ଷ, ଶରଭ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନରାଜମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଏତେ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାବଣଙ୍କ ହୃଦୟ କିଛି ଅଶାନ୍ତ ହେଲା, କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ସେ ଶୁକ ଓ ସରଣଙ୍କୁ କ୍ରୁର ଶବ୍ଦରେ ତିବ୍ର କଥା କହିଲେ— “ମନ୍ତ୍ରୀ ବା ଅନୁଚରମାନେ ନିଜ ରାଜାଙ୍କୁ କେବେ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସେଠାରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ହେଉ କି ନିବାରଣ। ଏହି ସମୟରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଯଥାସମୟ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଗୁରୁ, ବୃଦ୍ଧ, ଆଚାର୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେବା କଲେ ମଧ୍ୟ କୌଟିଲ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଧରିପାରିନାହ, ତୁମେ ଏହା ପଢ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରିନାହ। ଏମିତି ମୂର୍ଖ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ରହିଛନ୍ତି। ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ନାହିଁ କି, ଯେ ତୁମେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଏମିତି କଠୋର କଥା କହୁଛ? ରାଜଶାସନର ଶିକାର ହେଲେ ଦୋଷୀମାନେ ରହିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଜଳିଥିବା ଗଛ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ। ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ ଦୁଇଜଣ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବାରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଉପକାର ମୋ କ୍ରୋଧକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଇଛି। ଚାଲ, ଦୂରେ ଚାଲିଯା, ନଷ୍ଟ ହେଉ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉ! ମୁଁ ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଚାହେଁନି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଅକୃତଘ୍ନ ଓ ମୋ ପ୍ରେମରୁ ବିମୁଖ ହୋଇ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ ସମାନ।” ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶୁକ ଓ ସରଣ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ରାବଣଙ୍କୁ ଜୟ ଚିତ୍କାର କରି ବାହାରିଗଲେ। ଏହା ପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ମହୋଦରଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁରନ୍ତ ଚରମାନେକୁ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣ।” ମହୋଦର ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି ତୁରନ୍ତ ଚରମାନେକୁ ଡାକି ଆଣିଲେ।