ଏହି ସମୟରେ ଶୁକ ରାବଣଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ—“ହେ ରାଜନ୍, ଯିଏ ଏବେ ତୁମର ପତାକାକୁ ଲଙ୍କାରେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିଛି, ଯିଏ ଏହି ନଗରୀରେ ସ୍ଥିତ ଅଛି, ସେ ମହାବଳୀ ବାନରଟିଏ ଏକା ଏକା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାଲିଛନ୍ତି—ତୁମେ କିପରି ସେହି ବାନରଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାଇପାରିବେ?” “ଏହି ପରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି, ଅତି ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସମ ଦୃଷ୍ଟି, ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାବଳୀ ରଥୀ, ସେହି ରାମ ଯାହାଙ୍କ ବିରତା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କର ଧର୍ମ କେବେ ଅସ୍ଥିର ହୁଏନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର କଦାଚିତ୍ ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରେନାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତାଙ୍କର ବାଣ ଆକାଶକୁ ଭେଦିପାରେ, ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଚିରିପାରେ; ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ, ପ୍ରତାପ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି। ଯାହାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତାକୁ ତୁମେ ଜନସ୍ଥାନରୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲ, ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ରାମ, ଯିଏ ଏବେ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି।” “ତାଙ୍କର ଡାହାଣପାଖରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି, ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଛନ୍ତି, ଚୌଡ଼ା ଛାତି, ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ, କୁନ୍ଦଳିତ କଳା କେଶ—ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଶାସନ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ସେ ଅଦମ୍ୟ, ଅଜୟ, ବିଜୟଶାଳୀ, ବଳଶାଳୀ, ରାମଙ୍କର ଡାହାଣହାତ, ସଦା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି। ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ, ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକା ଏକା ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ନଶ୍ୱନ କରିବା ଆଶା କରନ୍ତି।” “ଏବଂ ରାମଙ୍କ ବାମପାଖରେ ଯିଏ ରହିଛନ୍ତି, ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ରାକ୍ଷସ ରାଜା ବିଭୀଷଣ। ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯିଏ, ଲଙ୍କାରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ, ସେ ବିଭୀଷଣ ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ତୁମ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।” “ମନ୍ଦ୍ରାର ଚମକ, କୀର୍ତ୍ତି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ବଳ ଓ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ମାଧ୍ୟମରେ, ସେ ବନରାଜମାନେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ସମ ପ୍ରଭା ଦେଖାଉଛନ୍ତି। ଯିଏ କିଷ୍କିନ୍ଧାର ଘନବନ୍ତି ଗୁହାରେ ବସିଥାନ୍ତି, ଯାହା ଅତି ଦୁର୍ଗମ, ପର୍ବତ ଭଳି ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ଏବଂ ସେଠାରେ ସେନାପତିମାନେ ସହିତ ଅଛନ୍ତି—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୁଗ୍ରୀବ। ଯାହାଙ୍କ ଗଳାରେ ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା, ଶତପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ, ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀ ଅବସ୍ଥିତ—ଏହି ମାଳା, ତାରା ଓ ଅମର ବାନର ରାଜ୍ୟ ରାମ ଦ୍ୱାରା ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।” “ଏଠି ଗଣନାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଛି—ଏକ ଲକ୍ଷ କୁହାଯାଏ ‘କୋଟି’, ଶତ କୋଟି ହେଉଛି ‘ଶଙ୍କୁ’, ଶତ ହଜାର ଶଙ୍କୁ ହେଉଛି ‘ମହାଶଙ୍କୁ’, ଶତ ମହାଶଙ୍କୁ ହେଉଛି ‘ବୃନ୍ଦ’, ଶତ ହଜାର ବୃନ୍ଦ ହେଉଛି ‘ମହାବୃନ୍ଦ’, ଶତ ମହାବୃନ୍ଦ ହେଉଛି ‘ପଦ୍ମ’, ଶତ ହଜାର ପଦ୍ମ ହେଉଛି ‘ମହାପଦ୍ମ’, ଶତ ମହାପଦ୍ମ ହେଉଛି ‘ଖର୍ବ’, ଶତ ହଜାର ଖର୍ବ ହେଉଛି ‘ମହାଖର୍ବ’, ଶତ ମହାଖର୍ବ ହେଉଛି ‘ସମୁଦ୍ର’, ଶତ ହଜାର ସମୁଦ୍ର ହେଉଛି ‘ଓଘ’, ଶତ ହଜାର ଓଘ ହେଉଛି ‘ମହାଓଘ’। ଏପରି ଏକ କୋଟି କୋଟି, ଶତ ଶଙ୍କୁ, ହଜାର ମହାଶଙ୍କୁ, ଶତ ବୃନ୍ଦ, ହଜାର ମହାବୃନ୍ଦ, ଶତ ପଦ୍ମ, ହଜାର ମହାପଦ୍ମ, ଶତ ଖର୍ବ, ଏବଂ ଏକ ସମୁଦ୍ର, ଏକ ମହାଓଘର ସମାନ ଏହି ସେନାର ପ୍ରମାଣ—ଏହି ସମସ୍ତ ମହାଓଘର ଏକ କୋଟି ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ସମାନ ଏହି ଦଳ।" "ବିଭୀଷଣ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୁମ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ସେ ନିଜେ ବଳଶାଳୀ ଓ ସେନାପତିମାନେ ସହିତ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତ ସେନାକୁ ଦେଖି, ଯାହା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଗ୍ରହମାଳା ପରି ଚମକୁଛି, ଏବେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରୟାସ କର, ଯେପରି ତୁମେ ବିଜୟୀ ହେବ, ଶତ୍ରୁ ତୁମକୁ ହରାଇବେନାହିଁ।” ଏହିପରି ଶୁକ ଉପଦେଶ ଦେଲାପରେ, ରାବଣ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବନରନାୟକମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାମଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ବିଭୀଷଣ, ରାମଙ୍କ ଭାଇ, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ବନରଙ୍କ ରାଜା, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖିଲେ। ସେ ଅଙ୍ଗଦ, ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାବଳୀ ହନୁମାନ, ଅଜୟ ଜାମ୍ବବାନ, ସୁଷେଣ, କୁମୁଦ, ନୀଳ, ନଳ, ଗଜ, ଗବକ୍ଷ, ଶରଭ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନର ନାୟକମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାବଣଙ୍କ ହୃଦୟ କିଛି ଅସ୍ଥିର ହେଲା, କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ଶୁକ ଓ ସାରଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ସ୍ୱରରେ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଉପାଳମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଦୁଇଜଣ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, ଯେପରି ସେମାନେ ଭୟରେ ଅପମାନିତ ହେଉଛନ୍ତି। ରାବଣ କହିଲେ, “ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କିମ୍ବା ଅନୁଚରମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ସେଥିରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ କିମ୍ବା ଦମନ ଯେଉଁଠି ହେଉ। ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଥିବା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିପାର, କିନ୍ତୁ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ନୁହେଁ। ଗୁରୁ, ବୃଦ୍ଧ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ତୁମେ ଯେପରି ସେବା କଲ, ତାହା ବ୍ୟର୍ଥ; ରାଜନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତାହାର ସାର ଧରିନାହାଁ। ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିନାହାଁ, ଅଜ୍ଞାନର ଭାର ବୋହୁଛ; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏପରି ମୂଢ଼ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ମୁଁ ସହିଯାଉଛି। ମୃତ୍ୟୁଭୟ ନାହିଁ କି, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଏପରି ତୀବ୍ର କଥା କହିପାରୁଛ? ମୁଁ ଆଦେଶ ଦେଉଛି, ତୁମ ଜିହ୍ୱା ମଧୁର କିମ୍ବା ଅମଧୁର କଥା କହିଯାଉଛି। ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗଛ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦଢ଼ି ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ରାଜଦଣ୍ଡ ଛୁଇଁଲେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହନ୍ତିନାହିଁ। ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ ଦୁଇଜଣ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଦେଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବସେବାର ଦୟାରେ ମୋ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ଚଳ, ନଷ୍ଟ ହେଉ, ମୋ ସମ୍ମୁଖରୁ ଚାଲିଯାଅ! ମୁଁ ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ସେବାକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛି; କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମେ ମୋ ପ୍ରେମରୁ ବିମୁଖ ଓ କୃତଘ୍ନ, ତେଣୁ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ ସମାନ।