ଏହି ରାମାୟଣର ଅଧ୍ୟାୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ବନରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଶୂରବୀର ମହାନ ବନରା ଦଳପତିମାନଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗାଥା । ରାଜା, ସାଲ୍ବେୟ ପର୍ବତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ବସୁଥିବା ଶରଭା ନାମକ ବନରା ଦଳର ମୁଖ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଏହି "ଵିହାରା" ନାମକ ଚଳାକ ଦଳପତିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯାଁର ସଂଖ୍ୟା ଚାରି ଲକ୍ଷ ହେଉଛି । ଶରଭା, ମହାବୀର ବନରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର । ତାଙ୍କର ଦଳର ଗର୍ଜନ ଡ଼ର ତାଳର ଧ୍ୱନି ଭଳି ଶୁଣାଯାଏ, ଯେଉଁ ଶାଖାସିଂହ ଦଳପତିମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷୀ । ପରିୟାତ୍ର ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅପରାଜିତ ଦଳପତି ପନସା ରହିଛନ୍ତି, ଯାଁର ପାଖରେ ପ୍ରଧାନ ଦଳପତିମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପ୍ରାୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଲକ୍ଷ ଦଳପତି ରହିଛନ୍ତି । ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଏହି ଭୟାନକ ଦଳକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିବା ଦ୍ବିତୀୟ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦଳପତି ଭିନତା ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ବେନା ନଦୀର ଜଳ ପିଇ ଘୁଞ୍ଚି ହାଁସି ଚାଲିଥିବା ଏକ ବେଙ୍ଗ ପରି ଦେଖାଯାଏ । ତାଙ୍କର ଦଳରେ ଷଠି ଲକ୍ଷ ବନରା ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରୋଧନା ନାମକ ବନରା ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକୁଛି । ଏହି ସମସ୍ତ ବନରା ଶୂର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ଦଳ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗରେ ବିଭକ୍ତ । ଏହି ଶରୀର ରେ ଲାଲ ଗେରୁଆ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା ଦଳପତି ଗବୟା, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଗର୍ବ କରି ସମସ୍ତ ବନରାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି କ୍ରୋଧରେ ତୁମ ଦିଗେ ଆଗେଇଯାଉଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସତରେ ଲକ୍ଷ ବନରା ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ତିନି ଏକାଁକା ନିଜ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କାକୁ ଚାପି ଦେବାକୁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି । ଏହି ଅଜୟ ଶୂରବୀରମାନେ ଅଗଣିତ, ସେମାନେ ପ୍ରଧାନ ଦଳପତି, ତାଙ୍କର ଦଳ ଶ୍ରେଣୀ ଅନୁସାରେ ବିଭକ୍ତ । ଏବେ ରାଜା, ଏହି ସପ୍ତାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଶୁଣ । ମୁଁ ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଆଗେଇ ଯାଉଥିବା ଏହି ଦଳପତିମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦେବି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହାନ୍ତି । ଏହି ଦଳରେ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ବନରା, ଲମ୍ବା ପୁଛ ଧରି ଚାଲିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ତାମ୍ର, ହଳଦିଆ, ଧଳା ଓ ଏକାଁକା ରଙ୍ଗରେ ବିଭିନ୍ନ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ । ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେଲେ ସୂର୍ୟ କିରଣ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଚଳିଥିବା ଏହି ବନରାର ନାମ ହରା । ତାଙ୍କ ପଛରେ ଶତ, ହଜାର ବନରା ଗଛ ଉଠାଇ ଦ୍ରୁତ ଲଙ୍କା ଚଢ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ । ଏହି ଦଳପତିମାନେ ବନରା ରାଜାଙ୍କର ସାଥୀ, ଯେଉଁମାନେ ଏକ ଅନ୍ଧାର ମେଘ ପରି ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି । ସେମାନେ କଳି କାଜଳ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼, ଅଗଣିତ ଏବଂ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ, ଯେପରି ସମୁଦ୍ରର ଦୂର ତଟ । ଏହି ଦଳ ମାନେ ପର୍ବତ, ଦେଶ, ନଦୀ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ତୁମ ଉପରେ ଆଗେଇଯାଉଛନ୍ତି, ରାଜା । ଏହି ଦଳର ମଧ୍ୟରେ ଭୀମାକ୍ଷ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି, ଚାରିପାଖରେ ମେଘରେ ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି, ବର୍ଷାଦେବ ପରି । ସେ ନର୍ମଦା ନଦୀର ଜଳ ପିଇ ବେଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ବସୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାଲୁ ଦଳର ମୁଖ୍ୟ ଧୂମ୍ର ନାମକ ଦଳପତି । ତାଙ୍କ ଭାଇ ତାଙ୍କ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ରୂପରେ ସମାନ, କିନ୍ତୁ ବଳରେ ଅଧିକ । ସେ ଜାମ୍ବବାନ୍, ମହାନ ଦଳପତିମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ଶାନ୍ତ, ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିବା, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ । ଜାମ୍ବବାନ୍ ଜ୍ଞାନୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଡ଼ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ । ସେମାନେ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଚଢ଼ି ବଡ଼ ପାଥର ଫିଙ୍ଗି ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରନାହାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଦଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାକ୍ଷସ ଓ କେଶର ପିଶାଚ ପରି ଦେଖାଯାଏ । ସମସ୍ତ ବନରା ତାଙ୍କୁ ଦଳପତି ଭାବରେ ଦେଖି, ଆଗେଇ ଲାଗିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି । ରାଜା, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରା ଦଳପତି ଦମ୍ଭା, ଯିଏ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିବା, ଦଳର ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି । ସେ ଚଳିବା ସମୟରେ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରର ପର୍ବତକୁ ଉପରେ ଲାଘି ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଡ଼ିପାରିବେ । ଚତୁଷ୍ପଦ ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପରି ଆକାର କିଏ ନାହିଁ, ସେ ସମ୍ନଦନା ନାମକ ବନରାଙ୍କ ପୂର୍ବଜ । ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ଜିତିପାରିନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ହାରିନଥିଲେ, ସେ ପ୍ରଧାନ ମୁଖ୍ୟ ଦଳପତି । ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ମହିଳାଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗମ ପଥରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠି ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ ଜମ୍ବୁ ଗଛକୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେ ଅପରିମିତ କିନ୍ନରମାନେ ଦେଇ ପର୍ବତର ରାଜା ହେଉଛନ୍ତି, ସେ ତୁମ ଲୋର୍ଡଙ୍କ ଭାଇ । ଏଠି, ଏହି ଦ୍ରୁତ, ଶୂର, ପ୍ରଧାନ ବନରା କ୍ରଥନା ନାମକ ଦଳପତି ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ଗର୍ବ କରିଥିବା, ଆନନ୍ଦ କରିଥିବା । ସେ ଏକ ଶତକୋଟି ବନରା ଦଳରେ ଘେରାଯାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏକାଁକା ନିଜ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କାକୁ ଚାପି ଦେବାକୁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଗଙ୍ଗାରେ ଚାଲି, ହାତୀ ଦଳପତିମାନେ ଭୟଭୀତ କରିଥିବା, ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ମନେ କରିଥିବା । ଏହି ଦଳପତି ମାନେ ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ରହି, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଅଟାଳ ହାତୀମାନେ ଦମନ କରିଥିବା, ବଡ଼ ଗଛ ଉପଡ଼ି ଦେଉଥିବା । ଏହି ପରି ଅନେକ ଶୂରବୀର ବନରା ଦଳପତିମାନେ ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଆଗେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶୂରତା, ଶକ୍ତି ଓ ଦଳର ବିରାଟ୍ୟ ଦେଖି ଲଙ୍କା ରାଜା ଭୟଭୀତ ହେଉଛି ।