ଯେତେବେଳେ ରାମ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ, ଚାରିଜଣ ସ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ଦଢ଼ିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିଭୀଷଣ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରତାପୀ ସୁଗ୍ରୀବ—ଏହି ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶୌର୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକଙ୍କ ସମାନ ନାୟକ ଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସମସ୍ତେ ଲଙ୍କା ସହିତ ତାହାର ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାରକୁ ଉପଡ଼ି ଦେଇପାରିବେ। ଏହିପରି ରାମଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ରର ରୂପ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏକମାତ୍ର ରାମ ନିଜେ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ଵଂସ କରିପାରିବେ; ଅନ୍ୟ ତିନିଜଣ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହନ୍ତୁ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ, ସେମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଦେବତା-ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ବନବାସୀ ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲସିତ ଓ ଉତ୍ସୁକ—ଏଠାରେ ଶତ୍ରୁତାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ; ଶାନ୍ତି କରାଯାଉ, ଏବଂ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଉ। ଏବେ ଶ୍ରୀମାନ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଛବିଶ ଶର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସାରଣଙ୍କ କଠୋର କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟବାଦୀ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାବଣ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବମାନେ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମେ ବନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଏବେ ସୀତାକୁ ତୁରନ୍ତ ଫେରାଇଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛ। କିଏ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଜିତିପାରିବ?" ଏହିପରି କଠୋର କଥା କହି, ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ। ତାପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୁଷାର ସମାନ ଧଳା ଏକ ମହଲରେ ଚଢ଼ି, ଦୁଇ ଚର ସହିତ, ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସାମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଭୂମିଟି ବାନରମାନେ ଭରିଯାଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ରାବଣ ସାରଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ଏହି ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ମୁଖ୍ୟ, କିଏ ବୀର, କିଏ ପ୍ରବଳ? ସେମାନେ କିଏ ପ୍ରଥମେ ଆଗେଇଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦ ସୁଗ୍ରୀବ କିପରି ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ କିଏ ସେନାପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ?" ସାରଣ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ବନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ଲଙ୍କା ଦିଗରେ ଦଢ଼ି, ଗଜ୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, ସେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ। ସେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସେନାପତି ଦ୍ୱାରା ଘିରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଗଜ୍ଜନ ସହରକୁ କମ୍ପିତ କରୁଛି। ଏହା ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ରାଜା। ତାଙ୍କ ଗଜ୍ଜନରେ ଲଙ୍କାର ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଉଦ୍ୟାନ ସମସ୍ତ କମ୍ପିଉଛି। ସେନାର ଆଗରେ ଯିଏ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ନୀଳ, ବୀର ସେନାପତି। ସେ କ୍ରୋଧରେ ବଡ଼ ହୁଏ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମାନ, କମଳ ତଣ୍ଡ ସଦୃଶ। ସେ ତାଙ୍କ ପୁଛ ଦ୍ୱାରା ଦଶ ଦିଗକୁ କମ୍ପିତ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଅଙ୍ଗଦ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନିଯୁକ୍ତ, ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକୁଛନ୍ତି। ସେ ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ଯେପରି ବରୁଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ। ତାଙ୍କର ମନସିକତା ସବୁ ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଉପରେ ଅଟୁଟ। ଏହି ପ୍ରବଳ ବନରନାୟକ ନିଜ ସେନା ନେଇ ତୁମକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ବୀର ନଳ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି; ସେଇ ସେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେତୁ ନିର୍ମାତା। ଯେମାନେ ଦେହ ଦଢ଼ି, ଗଜ୍ଜନ କରି, କ୍ରୋଧରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟ ବାନରମାନେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଦୁର୍ଜୟ, ଭୀଷଣ ବୀରମାନେ—ଅଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଅନୁଗାମୀ—ସନ୍ଦଳ ଲେପିତ ଏହି ବନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସେ ନିଜ ସେନା ନେଇ ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି; ଧଳା, ଚାନ୍ଦି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଶାନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପୀ। ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ବୀର ବନର ଏକ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ପୁନି ଫେରିଯାଉଛନ୍ତି। ସମ୍ରୋଚନା ପାହାଡ଼ ନାମକ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କୁମୁଦ ନାମକ ସେନାପତି ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି। ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଲକ୍ଷ ସେନା ନେଇଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଘନ ପୁଛ ଅନେକ ରଙ୍ଗର ଲୋମ ଦ୍ୱାରା ଢାକା। ତାଙ୍କର ପୁଛରେ ରକ୍ତିମ, ହଳଦିଆ, ଧଳା ଓ ଫିକା ଲୋମ ମିଶିଛି; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ବନର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ନିଜ ସେନା ନେଇ ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଆଶା କରେ। ଏଉଁଠି ଏକ ସିଂହ ସଦୃଶ, ଦୀର୍ଘ ମାନ୍ୟା ଥିବା, ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ମନେ ମନେ ନଜରେ ଲଙ୍କାକୁ ପଡ଼ାଇବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ସେ ବିନ୍ଧ୍ୟ, କଳ୍କ, ସାହ୍ୟ, ଓ ସୁନ୍ଦର ସୁଦର୍ଶନ ପାହାଡ଼ରେ ବସନ୍ତି; ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରମ୍ଭ, ସେନାପତି, ଏକ ଲକ୍ଷ ତିରିଶି ହଜାର ବିରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସେ ଯେତେବେଳେ ଆଗେଇଯାନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରବଳ ବନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘିରି ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ। ସେ କାନ ଚଉଡ଼ା କରି, ପୁନିପୁନି ଜମ୍ଭା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେନାରୁ ପଳାଇ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ, ବାମଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛନ୍ତି, ପୁଛ ଦୋଳାଇ, ଗଜ୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି—ଏହି ପ୍ରବଳ ବନର ଅପୂର୍ବ।