ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ଦୁଇ ଚର ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମହାରାଜ, ଆମେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିଲୁ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲୁ।” ତେବେ ତାଙ୍କୁ ରାମ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଅତିଶୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ଚାରିଜଣ ପ୍ରମୁଖ ନର ଏକସାଥି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ—ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିଭୀଷଣ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି; ଏମାନେ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଏହାର ଦୁର୍ଗ ଓ ଦ୍ୱାର ସହିତ ଉପଡ଼ି ଦେବା ଏବଂ ଅତିକ୍ରମ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବାନର ଲଙ୍କାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଏବଂ ଚଢ଼ାଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହୁନ୍ତୁ; ଏହା ହେଉଛି ରାମଙ୍କ ରୂପ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି। ଏକା ରାମ ଲଙ୍କାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ; ଅନ୍ୟ ତିନିଜଣ ପାଶରେ ରହୁନ୍ତୁ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ, ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ରଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ବନବାସୀ ବାନରମାନଙ୍କ ଏହି ବିଶାଳ ସେନା, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ—ଏଠି ଶତ୍ରୁତାର କୌଣସି ଉପଯୋଗ ନାହିଁ; ଶାନ୍ତି କରନ୍ତୁ ଏବଂ ମୈଥିଲୀକୁ ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏବେ ଶ୍ରୀମତ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଶୂନ୍ଦର ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତୁ, ଛବିଶଟି ଶର୍ଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି। ସରଣଙ୍କ ଏହି ସତ୍ୟ ଏବଂ ପୁରୁଷ ସ୍ୱର ଶୁଣି ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ଉତ୍ତର କଲେ: “ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ମୁଁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦେବିନି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ମୃଦୁ ଚିତ୍ତ, ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇଛ, ଏବଂ ଏବେ ସୀତାକୁ ତୁରନ୍ତ ଫେରାଇ ଦେବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ଭାବୁଛ। କିଏ ମୋର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ଜୟ କରିପାରିବ?” ଏଭଳି କଠୋର ଶବ୍ଦ କହି ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାୟକ— ତାପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାବଣ, ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ବହୁ କଜୁର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ତୁଳା ପରି ସ୍ଫଟିକ ରଙ୍ଗର ଏକ ମହଲରେ ଚଢ଼ିଗଲେ। ଦୁଇ ଚରଙ୍କ ସହିତ, ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ସାଗର, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଯେ ଭୂମି ବାନରମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ଏହି ବିଶାଳ ଏବଂ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବାନର ଶକ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାବଣ ସରଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏହି ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଅଗ୍ରଣୀ, କିଏ ନାୟକ, କିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ?” ଏହିମାନେ କିଏ ଚାରିଦିଗରେ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ କିଏ ତାଙ୍କ ଦଳର ନାୟକ? ସୁଗ୍ରୀବ କିଏଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ଏବଂ କିଏ ଦଳପତିମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ? ସରଣ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ସରଣ, ଅଗ୍ରଣୀ ବାନରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜଣାଥିବା, କହିଲେ: “ଏହି ବାନର ଲଙ୍କା ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ହୁଙ୍କାର ଦେଉଛନ୍ତି—ସେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ। ସେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଦଳପତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଙ୍କାର ଦୁର୍ଗ ଓ ଦ୍ୱାର ଭିତରେ ଚାରିପାଖ ଶୁଣାଯାଉଛି। ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ରାଜା, ତାଙ୍କର ମହା ଶବ୍ଦରେ ଲଙ୍କା ଏହାର ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ କମ୍ପିଉଛି। ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅଛନ୍ତି ନୀଳ ନାମକ ନାୟକ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ ଧରି ଭୂମି ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଚାଲିବା କରୁଛନ୍ତି। ଲଙ୍କା ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ନୀଳ କ୍ରୋଧରେ ପୁନିପୁନି ଦେହକୁ ବିସ୍ତାର କରୁଛନ୍ତି; ସେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡ ପରି। ସେ ତାଙ୍କ ପୁଛକୁ କ୍ରୋଧରେ ପୁନିପୁନି ଭାଙ୍ଗିବା ଦେଉଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପୁଛର ଶବ୍ଦରେ ଦଶ ଦିଗ ଉଘାଡ଼ିଯାଉଛି। ଏହି ଅଂଗଦ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ରାଜକୁମାର, ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟରେ ସଦା ପ୍ରିୟ; ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ନିଶ୍ଚିତ, ଭଳି ଭାବରେ ବରୁଣ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଅଟୁଟ। ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ସବୁ ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଜନକ କନ୍ୟା ସୀତା ପ୍ରତି ଏକାଗ୍ର। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ ବହୁ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଦଳ ନେଇ ଆଗେଇଉଛନ୍ତି; ସେ ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଅଂଗଦଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମହାଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଘିରି ନଳ ନାୟକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ସେ ପୁଲ୍ ନିର୍ମାତା ଅଟୁଟ ନାୟକ। ଏମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ କଠି, ନାକରୁ ଶବ୍ଦ କରି, ହୁଙ୍କାର ଦେଇ, କ୍ରୋଧରେ ବିସ୍ତାରିତ—ଏମାନେ ଅଗ୍ରଣୀ ବାନରମାନେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଜୟ, ଦୁର୍ଜୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ—ଏଠି ଏକ ଅଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ ଏବଂ ଦଶ ଶତ କୋଟି ଯୋଦ୍ଧା—ସନ୍ଧୁର ଲେପ ଲଗାଇ ଶୋଭିତ ଅଟୁଟ ନାୟକଙ୍କ ପଛରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଏକା ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି; ଧଳା, ଚାନ୍ଦି ପରି ଚମକିଲା, ଅଶାନ୍ତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶୂର ବାନର, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତୁରନ୍ତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆସି ତାପରେ ଫେରିଯାଉଛନ୍ତି। ଏଠି ସମ୍ରୋଚନା ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଅନେକ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ସେଠାରେ କୁମୁଦ ନାମକ ଦଳପତି ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଯିଏ ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ ଆଣିଥିବା, ତାଙ୍କ ପୁଛ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ମୋଟ, ଅନେକ ଚେଉଁ ଲମ୍ବା କେଶ ଦ୍ୱାରା ଢାକା। ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ପୁଛରେ ତାମ୍ର, ହଳଦୀ, ଧଳା ଏବଂ ଧୂସର କେଶ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ରହିଛି; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅନ୍ତ ନ ଥିବା ବାନର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ, ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଏହି ବାନର ଶିଂହ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ମାନ୍ଦା ପରି ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ସେ ସଦା ବିନ୍ଧ୍ୟ, କଳା ପାହାଡ଼, ସାହ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ସୁଦର୍ଶନା ଉପରେ ବାସ କରନ୍ତି; ମହାରାଜ, ସେ ରମ୍ଭା, ଦଳପତି, ଏକ ଲକ୍ଷ ତିରିଶ ହଜାର ଅଗ୍ରଣୀ ବାନରଙ୍କ ସହିତ।