ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଁ ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ, ଶୁକ ଓ ସାରଣ, ତାଙ୍କୁ 'ଜୟ ହେଉ' ବୋଲି କହି, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେମାନେ ଲଙ୍କା ପହଁଚି ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମାନ୍ୟବର, ଆମେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡିଥିଲୁ, ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ତିଆରି ହେଉଥିଲୁ। କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଅତି ପ୍ରଭଳ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଛୁ, ଯେଉଁଠି ଚାରିଜଣ ମହାପୁରୁଷ ଏକାଠି ଉଭୟ ହୋଇଥିଲେ।" "ସେମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗର ରକ୍ଷକଙ୍କ ସମାନ, ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ପ୍ରତାପୀ—ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ମହାନ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିଭୀଷଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ପ୍ରଭଳ ସୁଗ୍ରୀବ। ଏମାନେ ଲଙ୍କା ସହିତ ତାହାର ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାରକୁ ଉପ୍ରାଡ଼ି ଚାଲିଯିବାର ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି। ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଛନ୍ତି, ଏହା ହେଉଛି ରାମଙ୍କ ଦେହ ଓ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ରର ରୂପ।" "ଏକା ରାମ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ଵଂସ କରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟ ତିନିଜଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ରହନ୍ତୁ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ, ସେମାନଙ୍କ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଳୀ ସେନା ଦେବତା-ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ଅଟୁଟ। ଏହି ବନବାସୀ ସେନା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଆଗ୍ରହରେ ଭରିଯାଇଛନ୍ତି। ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସହ ଶତ୍ରୁତାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ; ଶାନ୍ତି କର, ଓ ମୈଥିଲୀକୁ ଦଶରଥନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେ।" ଏହିପରି ଖବର ଶୁଣି ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବା ସମୟରେ, ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଛବିଶିଏ ଶ୍ରୁତି ଦେବାକୁ ଆସୁଛି। ସାରଣଙ୍କ କଠୋର ଓ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି ରାବଣ କହିଲେ, "ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବ—ଏମାନେ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୟ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ବନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭିତ ହୋଇ, ବୁଝିପାରୁଛ ଯେ ସୀତାକୁ ତୁରନ୍ତ ଫେରାଇ ଦେବା ଉଚିତ। କିଏ ମୋ ସମ କ୍ଷମତା ରଖେ? କିଏ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବ?" ଏପରି ଅହଂକାର ଭରିତ କଥା କହି ରାବଣ, ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ହିମପର୍ବତ ସମ ଧଳା ଏକ ରାଜମହଳ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ପାଳମ ଗଛ ଥିଲା। ଦୁଇ ଗୁପ୍ତଚରଙ୍କ ସହିତ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାବଣ ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼ ଓ ବନଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ମାଟି ଭରି ବାନରମାନେ, ତାଙ୍କର ଅପାର ଓ ଅଦମ୍ୟ ପ୍ରଭାବ। ଏହା ଦେଖି ରାବଣ ସାରଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁମାନେ ମୁଖ୍ୟ, କେଉଁମାନେ ବୀର, ଓ କେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? କେଉଁମାନେ ପ୍ରଥମେ ଆଗେଇଯାଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ? ସୁଗ୍ରୀବ କାହାର କଥା ଶୁଣନ୍ତି? କେଉଁମାନେ ସେନାପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ? ମୋତେ ସବୁ କଥା କୁହ, ସାରଣ, ବାନରମାନେଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ।" ସାରଣ, ଯିଏ ମୁଖ୍ୟ ବାନରମାନେଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ କହିଲେ, "ଯେଉଁ ବାନର ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦହାଡ଼ୁଛି, ସେଉଁଠି ମୁଖ୍ୟ ଏକ ବାନର। ସେ ଏକ ଲକ୍ଷ ସେନାପତି ଦ୍ୱାରା ଘିରାଯାଇଛି, ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ସହର ଓ ଦ୍ୱାରକୁ କମ୍ପିତ କରୁଛି। ଏହି ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ରାଜା, ତାଙ୍କର ଦେବପାହାଡ଼, ବନ, ଉଦ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ତାଙ୍କ ଦହାଡ଼ରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଛି।" "ସେନାର ସାମ୍ନାରେ ଯିଏ ଅଗ୍ରଗାମୀ ନୀଳ ନାମକ ବୀର, ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ହାତ ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ଦୃଢ଼ତାରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି। ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ତିବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ବାରମ୍ବାର ଦେହ ବଢ଼ାଉଛନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ କମଳ ଡଣ୍ଡ ସମାନ। ସେ ତାଙ୍କର ପୁଛକୁ ତିବ୍ର ଭାବରେ ଫେରାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପୁଛର ଶବ୍ଦରେ ଦଶଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଛି।" "ଏହିଏ ଅଙ୍ଗଦ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରାଯାଇଛନ୍ତି, ସେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକୁଛନ୍ତି। ସେ ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ବରୁଣ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ। ସେ ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ଖବରକୁ ମନେ ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରଭଳ ଅଙ୍ଗଦ ନିଜ ସେନା ସହ ତୁମକୁ ଦଳିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।" "ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମହାବଳରେ ଘିରା, ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ନଳ ନାମକ ବୀର ଅଛନ୍ତି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରିଜ ନିର୍ମାତା। ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ ତନି, ଗର୍ଜନ କରି, କ୍ରୋଧରେ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ବାନର। ଏମାନେ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଅଜୟ, ଅପାର ଶୌର୍ୟର ଧାରକ—ଏକ ଅଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ ଏବଂ ଦଶ କୋଟି ବୀର ସେଙ୍ଗେ ଅଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦନରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ସେ ଏକା ନିଜ ସେନା ସହ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ; ଧଳା, ରୌପ୍ୟ ସମ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।" "ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ବୀର ବାନର ଶୀଘ୍ରଗତିରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ପୁଣି ଫେରିଯାଉଛନ୍ତି। ଏଠି ଏକ ସମ୍ରୋଚନା ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ବହୁ ଗଛର ଶୋଭା; ସେଠାରେ କୁମୁଦ ନାମକ ସେନାପତି ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି।" "ସେ ଯେଉଁଠି ଏକ ଲକ୍ଷ ସହଚରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପୁଛ ଲମ୍ବା, ମୋଟା, ଅନେକ ରୋମରେ ଢ଼କା। ତାଙ୍କର ପୁଛରେ ତାମ୍ର, ହଳଦିଆ, ଧଳା, ଓ ହଳୁଆ ରୋମ ହେଉଛି; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ବାନର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ଏହିଏ ନିଜ ସେନା ସହ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।" "ଏଠି ଏକ ସିଂହ ସମାନ, ଧୂସର ଓ ଲମ୍ବା କେଶ ଧାରୀ ବାନର ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ମନେ ହେଉଛି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଲଙ୍କାକୁ ଦହିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ସେ ବିନ୍ଧ୍ୟ, କଳପାହାଡ଼, ସାହ୍ୟ, ଓ ଶୋଭାମୟ ସୁଦର୍ଶନ ପର୍ବତରେ ବସନ୍ତି; ଏହିଏ ରମ୍ଭା, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ସେନାପତି, ତାଙ୍କ ସହ ଏକ ଲକ୍ଷ ତିରିଶି ହଜାର ବାନର। ସେ ଆଗେଇଲେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରଭଳ ବାନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘିରି ଲଙ୍କାକୁ ଦଳିବାକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି।" ଏଭଳି ଦୃଢ଼, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ବଳରେ ଭରିଥିବା ବାନର ସେନାକୁ ଦେଖି ରାବଣ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ସାରଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାନର ମହିମା ଓ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ କହି ଚାଲିଛନ୍ତି।