ଏକ ଦିନ, ଦେବତାଙ୍କର ଲୋକରୁ ଅମୃତତ୍ୱ ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ଏସିଥିବା ପରି, ଦୁଇ ଅଜଣା ବୀର ଯୁବକ ଦେଖି, ରାଜା ଜନକ ବିଶ୍ବାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏମାନେ କିପରି ଏଠି ପାଇଁ ପଦଯାତ୍ରା କରିଛନ୍ତି? କାହା ପାଇଁ ଏସିଛନ୍ତି? କାହାର ପୁଅ ଏମାନେ?" ତାଙ୍କର ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ଏହି ଦୁଇ ଯୁବକ ଜନକଙ୍କୁ ଆକାଶର ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଗଲେ। ଦୁଇଜଣ ଦେଖିବାରେ, ଚାଳ-ଚେଷ୍ଟାରେ ଏକାପରି, କାଳା କାକର ପାଖ ପରି କେଶ ଥିବା ଏହି ବୀରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଜନକଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବିଶ୍ବାମିତ୍ର ଏହାର ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଏମାନେ ଦଶରଥଙ୍କର ପୁଅ।" ସେ ଏମାନେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରେ ବାସ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନିଧନ, ଅନ୍ନଦିନ ନିଃଶଙ୍କ ଭାବରେ ଏଠି ପହଞ୍ଚିବା, ଏବଂ ବିଶାଳା ଦେଖିବାର କଥା କହିଲେ। ଅହଳ୍ୟାଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ଗୌତମଙ୍କ ସହ ପୁନଃମିଳନ, ଏବଂ ବିଶାଳ ଧନୁଷ ରେ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଏଠିକୁ ଆସିଥିବା ଘଟଣା ବି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଏହି ସବୁ କଥା ଜନକଙ୍କୁ କହି ଚୁପ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଏକାନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବିଶ୍ଵାମିତ୍ରଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଶତାନନ୍ଦ, ଯିଏ ଗୌତମଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇଲେ। ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର ଉପବିଷ୍ଟ ଦେଖି ଶତାନନ୍ଦ ବିଶ୍ଵାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ମୋ ମା, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ, ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଦେଇଥିଲେ କି? ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମା, ରାମଙ୍କୁ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ କି? ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋ ମା ଯେ କଷ୍ଟ ଭୋଗିଥିଲେ, ଏହି କଥା ରାମଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିଲା କି? ମୋ ମା ଅହଳ୍ୟା, ସାଧୁମାନଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ନାରୀ, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ପରେ ଗୌତମଙ୍କ ସହ ପୁନଃମିଳନ ହୋଇଥିଲେ କି? ମୋ ଗୁରୁ, ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ କି? ଶାନ୍ତ ମନ ରଖି ରାମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ କି?" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର କହିଲେ: "ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରିଛି; ଅହଳ୍ୟା ଗୌତମଙ୍କ ସହ ପୁନଃ ମିଳିଥିଲେ, ଯେପରି ରେଣୁକା ଭାର୍ଗବଙ୍କ ସହ।" ବିଶ୍ଵାମିତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଶତାନନ୍ଦ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଓ ରାମ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ। ଆପଣ ଭାଗ୍ୟବାନ୍, କାରଣ ଅଜୟ ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠିକୁ ଆଣିଛନ୍ତି। ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ହେବାକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ଜାଣିଛି। ପୃଥିବୀରେ ଆପଣ ଠାରୁ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ କେହି ନାହିଁ, କାରଣ ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀ।" "ଏବେ ମୁଁ ବିଶ୍ଵାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା, ମୋ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସତ୍ୟ ଭାବରେ କହିବି। ସେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅ କୁଶ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ କୁଶନାଭା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମବାନ୍। କୁଶନାଭାଙ୍କ ପୁଅ ଗାଧି, ଏବଂ ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର। ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜା ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।" "ଏକ ଦିନ, ସେ ତାଙ୍କ ସେନା ନେଇ ଦେଶ ଦେଶ ଯାତ୍ରା କରି, ନଗର, ରାଜ୍ୟ, ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଦେଖି, ଏକ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଫୁଲ ଓ ଲତାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ତୁ ଏବଂ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଆସିଥିଲେ। ଏଠି ଶାନ୍ତ ହରିଣ ଓ ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ ରହିଥିଲେ। ଏଠି ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଦେବର୍ଷି, ତପସ୍ୱୀମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ। କିଏ କିଏ ପାଣି, କିଏ କିଏ ବାୟୁ, କିଏ କିଏ ପତିତ ପତ୍ର ଖାଇ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। କିଏ କିଏ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ, ଶମ, ଦମ ରେ ନିପୁଣ, ଭାଲଖିଲ୍ୟ ଓ ବୈଖାନସ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ପାଠ ରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ। ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।" ଏବେ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ବାଉନ୍ତିସ୍ତି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଭରିଗଲେ। ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିନୟପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର କଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରଜପୀ ଋଷି, ବିଶ୍ଵାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କହି ଅସନ ଦେଲେ। ଏବଂ ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଦେଇ ବିଶ୍ଵାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ।